Η άνοδος και η πτώση της ελληνικής βιομηχανίας

Γιατί το ελληνικό παραγωγικό μοντέλο βασίζεται τόσο πολύ στον τουρισμό και τη ναυτιλία, με τη βιομηχανία να αποτελεί το αδικημένο παιδί της ελληνικής οικονομίας; Στο σημερινό επεισόδιο του podcast του Reader για την ιστορία εξερευνούμε τα αίτια της στασιμότητας και εν μέρει παρακμής της ελληνικής βιομηχανίας τις τελευταίες δεκαετίες με τη βοήθεια του οικονομολόγου, πολιτικού και ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Τάσου Γιαννίτση. 

Στο πρόσφατα εκδοθέν βιβλίο του ⁠«Ελλάδα, 1953-2024: Χρόνος και πολιτική οικονομία» (εκδόσεις Πατάκη)⁠, ο κ. Γιαννίτσης επιχειρεί έναν απολογισμό της μεταπολεμικής οικονομικής ιστορίας της χώρας, με έμφαση στο ρόλο της βιομηχανίας και της καινοτομίας. Εάν οι τελευταίες άνθισαν την περίοδο 1953-1973 (ακούστε ⁠εδώ⁠ το σχετικό επεισόδιο), συμβάλλοντας καθοριστικά στο μεταπολεμικό ⁠ελληνικό οικονομικό «θαύμα»⁠, μετά τη Μεταπολίτευση έχουμε την αντίστροφη πορεία, με τη βιομηχανία να υποχωρεί και να δίνει τη θέση της στις υπηρεσίες, ειδικά στον τουρισμό.  

Στο πρώτο μέρος, συζητάμε για την περίοδο από την πτώση της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Γιατί δεν ολοκληρώθηκε ο παραγωγικός μετασχηματισμός της χώρας παρά τη μεταπολεμική άνθιση της ελληνικής βιομηχανίας; Ποιο είναι το ελληνικό παράδοξο της εκβιομηχάνισης; Τι ρόλο έπαιξε ο προστατευτισμός και ποιές διεθνείς τάσεις συνέβαλαν στην αποβιομηχάνιση στην Ελλάδα αλλά και ολόκληρη τη Δύση;

Πώς επηρέασε σε βάθος χρόνου την ελληνική βιομηχανία ο υπερβολικός δανεισμός κατά την περίοδο της δικτατορίας; Γιατί έχουμε τη λεγόμενη «Σοσιαλμανία» και τη σύγκρουση ΣΕΒ και κυβέρνησης Καραμανλή στα τέλη της δεκαετίας του 1970; 

Εξίσου κρίσιμη είναι η δεκαετία του 1980. Ήταν η ελληνική βιομηχανία έτοιμη να αντιμετωπίσει τον ευρωπαϊκό ανταγωνισμό με την ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ το 1981; Ποιά ήταν η βιομηχανική πολιτική των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ και ποια εμπόδια συνάντησε αυτή; Γιατί απέτυχε ο Οργανισμός Ανασυγκρότησης Επιχειρήσεων να υποστηρίξει εμβληματικές βιομηχανίες όπως η Πειραϊκη Πατραϊκη και τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, σε αντίθεση με άλλες χώρες; Γιατί απέτυχαν διαδοχικοί αναπτυξιακοί νόμοι; Τι ρόλο έπαιξαν τα συνδικάτα και το κύμα απαιτήσεων για διόρθωση αδικιών του παρελθόντος; Γιατί αποχώρησαν ξένες βιομηχανίες όπως η Goodyear και η Pirelli; Τι ρόλο έπαιξε το τραπεζικό σύστημα της χώρας; Γιατί οι ελληνικές βιομηχανίες και επιχειρήσεις γενικότερα δεν επένδυσαν στην καινοτομία και την τεχνολογία;

Στο δεύτερο μέρος της συνομιλίας μας, εστιάζουμε σε όσα έγιναν στην ελληνική οικονομία, και ειδικά τη βιομηχανία, από τη δεκαετία του 1990 έως σήμερα. Πρόκειται για μια γλυκόπικρη περίοδο που ξεκινά με την παραλίγο χρεοκοπία στις αρχές της δεκαετίας του 1990, συνεχίζεται με τη σταθεροποίηση της οικονομίας τα επόμενα χρόνια, με κορύφωση την ένταξη της χώρας στην Ευρωζώνη το 2001, και καταλήγει με δάκρυα την προηγούμενη δεκαετία με την οικονομική κρίση που γονάτισε την ελληνική οικονομία.

Ωφέλησαν την ελληνική βιομηχανία οι ιδιωτικοποιήσεις και οι ξένες επενδύσεις στις αρχές της δεκαετίας του 90; Τι ρόλο έπαιξαν τα ευρωπαϊκά κονδύλια και τα έργα υποδομής που έγιναν τις δεκαετίες του '90 και του '00; Πώς επηρέασαν την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας η ένταξη της χώρας στην Ευρωζώνη και η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας; Τι πρέπει να κάνουμε για να ξαναγίνει η βιομηχανία η ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας σε ένα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον; Τέλος, επιζητούν οι ελίτ της χώρας την ενίσχυση της βιομηχανίας;

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.