Μενού
  • Α-
  • Α+

Αν έχετε διαβάσει την «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», την έχετε αγαπήσει και δε θέλετε κανείς και για κανέναν λόγο να σας χαλάσει την εικόνα που έχετε σχηματίσει, καλό θα ήταν να διαβάσετε κάποιο άλλο κείμενο του Reader.gr το οποίο σίγουρα θα είναι εξίσου ενδιαφέρον. Αν πάλι είστε λιγάκι περίεργος και έχετε... γερό στομάχι, μπορείτε να διαβάσετε το κείμενο που ακολουθεί. «De omnibus dubitandum», είχε πει ο Καρτέσιος. «Να αμφιβάλλεις για όλα».  Ακόμα και για την «Αλίκη» και ιδιαίτερα για τη «χώρα των θαυμάτων». Πρωταγωνιστής της ιστορίας μας ο συγγραφέας του παιδικού βιβλίου που αγαπήθηκε όσο λίγα. Μια σκοτεινή και (τουλάχιστον) αμφιλεγόμενη προσωπικότητα.

Ποιος ήταν ο Τσαρλς Ντότζσον;

Επειδή «οι καλοί λογαριασμοί, κάνουν τους καλούς φίλους» ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως για τον Τσαρλς Ντότζσον (το Λιούις Κάρολ ήταν ψευδώνυμο), τον συγγραφέα του παραμυθιού, δεν εκφράστηκε ποτέ δημόσια καμία κατηγορία. Μόνο υποψίες. Και δεν πρόκειται να μαθευτεί και ολόκληρη η αλήθεια διότι κάποιος φρόντισε για αυτό. Από τους 13 τόμους ημερολογίου που κρατούσε με θρησκευτική ευλάβεια, χάθηκαν οι τέσσερις από αυτούς ενώ κάποιος (ίσως και ο ίδιος) φρόντισε να σκιστούν και να χαθούν εντελώς αρκετές σελίδες από όσους τόμους συνεχίζουν να υπάρχουν. Τυχαία ή όχι οι τόμοι και οι σελίδες που χάθηκαν αφορούν την πιο κρίσιμη πενταετία της ζωής του. Την εποχή που διαδραματίζονται όσα θα διαβάσετε παρακάτω. Την εποχή που ο Τσαρλς Ντότζσον εμπνεύστηκε και έγραψε την «Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων». 

Ο Ντότζσον ήταν ένας ντροπαλός άνθρωπος. Δε μιλούσε, δε συμμετείχε σε κουβέντες μεγάλων και όταν το έκανε τραύλιζε. Μόνο όταν μιλούσε σε μικρά παιδιά ήταν ο εαυτός του. Κάπως έτσι, άλλωστε, ξεκίνησαν όλα. Μια συζήτηση του Ντότζσον με τρία μικρά κοριτσάκια με τα οποία ταξίδευαν μαζί σε καράβι στον Τάμεση. Τα τρία ανήλικα κορίτσια ήταν οι αδελφές Λίντελ, κόρες του πρύτανη του Christ Church στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Χένρι Λίντελ. Ο Ντότζσον καταφέρνει να κερδίσει τη συμπάθεια του πρύτανη. Ήταν κύριος, χαμηλών τόνων, σπουδαίο μαθηματικό μυαλό και έλεγε ωραίες ιστορίες. Ιδανικός για παρέα δηλαδή.

Ο Ντότζσον από την αρχή αυτής της σχέσης έδειχνε να αδιαφορεί για όλα τα άλλα και να απολαμβάνει την παρέα της μεσαίας κόρης του Χένρι Λίντελ, της 10χρονης Άλις! Η μικρή ήταν που τον πίεζε να τους λέει ιστορίες. Από εκείνη εμπνεύστηκε για να γράψει εκείνη ενός κοριτσιού εγκλωβισμένου σε μια μαγική χώρα όπου τα πάντα μπορούν να συμβούν. Γάτες που εξαφανίζονται. Κουνέλια που μιλούν. Καλοντυμένα τραπουλόχαρτα που ζωντανεύουν. Θεόρατα μανιτάρια… Μια ημέρα σαν σήμερα, το 1862, έστειλε ως χριστουγεννιάτικο δώρο στη 10χρονη Αλις το πρώτο χειρόγραφο του παραμυθιού. Θα μπορούσε αυτό να είναι το τέλος μιας ωραίας ιστορίας. Είναι, όμως, μόνο η αρχή.

Φήμες, φήμες, φήμες και φήμες

Δεν ήταν όλα λαμπερά και φωτεινά. Εκείνη την περίοδο ο Ντότζσον ανέβαινε τον δικό του «Γολγοθά». Ζούσε μια περιπέτεια υγείας που για πολλούς σύγχρονους μελετητές του εξηγεί πολλά σχετικά με αυτά που έγραφε. Ήταν αντιμέτωπος με μία σοβαρή μορφή επιληψίας, άγνωστη τότε αλλά που σήμερα, πλέον, οι επιστήμονες την ονομάζουν TLE. Μάλιστα, η συγκεκριμένη πάθηση σήμερα είναι γνωστή στην ιατρική κοινότητα και ως το «Σύνδρομο της Αλίκης των Θαυμάτων». Ο Ντότζσον αντιμετώπιζε προβλήματα δυσμετροψίας η οποία επηρεάζει τον τρόπο με τον οποία αντιλαμβανόμαστε τον χώρο τριγύρω μας αλλά και τα αντικείμενα που τον απαρτίζουν. Στη μακροψία για παράδειγμα έχουμε αντικείμενα που δείχνουν πολύ μεγαλύτερα από ότι κανονικά είναι, ενώ η πελοψία τα παρουσιάζει πιο κοντά μας όταν στην πραγματικότητα βρίσκονται μακριά. Δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο ποια από τις παραπάνω μορφές επιληψίας αντιμετώπιζε ο Κάρολ, αλλά φρόντισε να το παρουσιάσει ξεκάθαρα στο κοινό μέσα από τα αντικείμενα της Αλίκης που μεγάλωναν και μίκραιναν.

Μπορεί αυτό να αφορούσε και τα φώτα που γινόντουσαν έντονα μέσα στη λαγουδότρυπα; Μπορεί. Επίσης, τα φώτα γίνονται πιο έντονα όταν «τριπάρεις» μετά από χρήση ψυχότροπων ναρκωτικών. Είναι γνωστό, άλλωστε, πως ίσως την πιο σκληρή κριτική σχετικά με το βιβλίο του την είχε δεχθεί για την κάμπια που κάνει ναργιλέ πάνω στο τεράστιο μανιτάρι της! Και ο ναργιλές και κυρίως το μανιτάρι, πιθανότατα δείχνουν περισσότερα από αυτά που καταλαβαίνει ο καθένας αλλά και πάλι δεν υπάρχουν αποδείξεις. Υπάρχει, βέβαια, και μια άλλη και, μάλιστα, εξαιρετικά διαδεδομένη άποψη που αναπτύχθηκε πολλά χρόνια μετά την πρώτη της έκδοση, όταν η «Αλίκη» απέκτησε «φροϋδικές» ερμηνείες! Υπήρξε ο ισχυρισμός ότι με τις διαρκείς αλλαγές του μεγέθους της, η Αλίκη συμβόλιζε το ανδρικό πέος, κάτι που γίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρο όταν «χάνεται» στη Χώρα των Θαυμάτων έχοντας πέσει μέσα στην… τρύπα που έχει ανοίξει ο λαγός. Το βιβλίο άλλωστε απαγορεύτηκε σε κάποια σχολεία των Ηνωμένων Πολιτειών εξαιτίας των αναφορών του στις σεξουαλικές φαντασιώσεις και στον αυνανισμό.

Το χειρότερο απ' όλα είναι πως οι πολύ καλές σχέσεις του Ντότζσον  με την οικογένεια του πρύτανη διακόπηκαν απότομα. Τόσο απότομα που προκάλεσε αίσθηση. Ακούστηκαν διάφορα, ωστόσο, τα δυο από αυτά είναι που έμειναν ως «σκιά» πάνω από την ιστορία αυτή. Η πρώτη, λέει, πως ο Ντότζσον είχε ερωτική σχέση με τη μεγαλύτερη κόρη της οικογένειας, τη Λορίνα. Η νεαρή κοπέλα ήταν τότε 18 ετών (άρα τυπικά δεν τίθεται θέμα παιδεραστίας) αλλά φαίνεται πως αυτό δεν άρεσε καθόλου στον πατέρα. Η δεύτερη, είναι πως αυτή που ερωτεύτηκε ο Ντότζσον δεν ήταν η 18χρονη Λορίνα αλλά η ίδια η Άλις! 

Όποια και αν ήταν η αλήθεια, ήταν αρκετή για να διακόψει μία και καλή την σχέση του με την οικογένεια. «Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» (ο αρχικός τίτλος του βιβλίου ήταν «Οι Περιπέτειες της Άλις Κάτω από το Έδαφος») κυκλοφόρησε 1865. Δυο χρόνια αφού ο Ντότζσον είχε διακόψει κάθε σχέση με την οικογένεια των Λίντελ. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1898 και από εκείνο το σημείο και έπειτα ήταν που θέριεψαν οι φήμες. Οι χαμένες σελίδες από το ημερολόγιο του Ντότζσον θα κρύβουν για πάντα το τι πραγματικά έγινε. Κανείς δε θα μάθει ποτέ αν πραγματικά ήταν αυτό που έδειχνε ή άλλαζε και αυτός όπως όλα τα άλλα αντικείμενα στη «χώρα των θαυμάτων».