Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια: Μαγεία, Ρεαλισμός, Ιστορία

Το άσμα που ακούστηκε, ακούγεται και θα ακουστεί γι’ αυτό το βιβλίο είναι ηρωικό και πένθιμο. Και ναι, θα βάλω και τον Ελύτη στο παιχνίδι και τη διάσημη φωτογραφία του Ρόμπερτ Κάπα. Θα περιμένω τα δικά μας αντάρτικα τραγούδια και θα ψάξω τον ποταμό Γουαδαλκιβίρ και κάποιον γάμο που δεν έγινε, επειδή ο Λόρκα δολοφονήθηκε από φασίστες. Μετά θα σιγοψιθυρίσω το α ρε σύντροφε πόσο μας λείπεις, με τη φωνή της Φριντζήλα και την πένα της Γώγου.

Θα σκεφτώ όλους αυτούς που πέρασαν απέναντι και πως το Αριστερά έγινε αριστερά και μετά Δεξιά και στην καλύτερη περίπτωση έμεινε α-ρ-ι-σ-τ-ε-ρ-α, όλα τα κομμάτια ξεχαρβαλωμένα και από μια κλωστή κρατημένα. Στο τέλος, θα αποχαιρετήσω τα όπλα, αφού αυτά εκπυρσοκροτήσουν στο γεμάτο ματωμένα αστέρια πρόσωπό μου…

Ξέρω, όλα τα προηγούμενα είναι μες τη σκόνη πνιγμένα. Ναι, και στο αίμα και από τις δύο πλευρές. Βαρβαρότητες οι μεν, βαρβαρότητες οι δε. Αν το πιάσω ιδεολογικά θα διαλέξω πλευρά και όλοι ξέρετε με ποιους θα πάω και ποιους θα αφήσω. Το δύσκολο είναι να εξηγήσω τι έγινε στον Ισπανικό Εμφύλιο, να το κάνω πέρα από πολιτικές θεωρίες και κομματικές γραμμές, να κινηθώ ανάμεσα στα ιστορικά γεγονότα, να σταθώ όρθιος και να μην συνθλιβώ από τις αξιωματικές και αμετακίνητες θέσεις. Γι’ αυτό και θέλω μαγεία, ρεαλισμό, γι’ αυτό και διάβασα το βιβλίο «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» (Εκδόσεις Μεταίχμιο), του Νταβίδ Ουκλές.

Δονκιχωτικές και αρχαίας τραγωδίας στιγμές

Ο Νταβίδ Ουκλές παραδίδει μάθημα ιστορίας και ξεπουπουλιάζει όλους τους «παπαγάλους» του κόσμου! Φανταστείτε το εξής: σε κάποιο σχολείο της Μαδρίτης, ο καθηγητής ρωτά τι συνέβη παιδί μου στον Ισπανικό Εμφύλιο; Ο μαθητής παίρνει βαθιά ανάσα και από το στόμα του βγαίνουν ονόματα, ημερομηνίες, τοπόσημα, τελείες, θαυμαστικά, αποσιωπητικά. Ο καθηγητής του λέει άριστα! Σου βάζω δέκα. Τότε, ένα αλάνι στο πίσω θρανίο πετάγεται και λέει το εξής: ναι, αλλά δεν μάθαμε το γιατί πίσω από το γιατί και δεν ακούσαμε την πνοή των ανθρώπων, δεν είδαμε αυτό που είδαν. Η επισήμανση αγνοείται και η ζωή συνεχίζεται. Το αλάνι αυτό είναι ο Νταβίδ Ουκλές και την αυθαίρετη συμβολή μας την έκανε βιβλίο που εξηγεί τον Ισπανικό Εμφύλιο, σέβεται την Ιστορία και ανυψώνει τη Λογοτεχνία.

Ο 36χρονος συγγραφέας διάλεξε τον μαγικό ρεαλισμό για να πλάσει τον μύθο και την αλήθειά του και θριάμβευσε! Γιατί; Διότι ανάμιξε με τον σωστό τρόπο ιστορικά τεκμήρια, φαντασία και αφηγηματική τόλμη. «Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» είναι ντοκουμέντο, είναι ιστορική έρευνα, είναι μυθιστόρημα επικό που αγγίζει δονκιχωτικές και αρχαίας τραγωδίες στιγμές. Ο Ουκλές, στον απόηχο της Ιστορίας έβαλε τα θαμμένα λόγια και τις αδικημένες εικόνες.

Το χωμάτινο αποτύπωμα ενός λαού

Στο επίκεντρο της ιστορίας του Ουκλές ο Οδίστο και η οικογένειά του, το χωριό του, η Χάντουλα. Πριν ξεσπάσει ο Εμφύλιος εκεί συμβαίνουν πράγματα μαγικά και ονειρεμένα. Όλα είναι ανεκτά και αποδεκτά. Ακόμα και ο πόνος, η απώλεια, η εξορία… Όταν γίνει το πραξικόπημα και Φράνκο υψώσει το τσακισμένο του ανάστημα, όταν οι Δημοκρατικοί διαλέξουν την Αντίσταση, αλλά όχι και τη συνεννόηση και την οργάνωση, τότε, η οικογένεια του Οδίστο, το χωριό του, θα γίνουν χάρτινα, υγρά, κομμάτια που λίγο-λίγο θα αποσυντίθενται και όταν θα φεύγουν για πάντα θα αφήνουν το χωμάτινο αποτύπωμά τους.

Ο Ουκλές αφήνεται στην ορμή των γεγονότων, των στιγμών και των προσώπων και με τη μυθοπλαστική του ικανότητα εισχωρεί πίσω από τις γραμμές, τα χαρακώματα, τα πολεμικά ανακοινωθέντα, τις αξέχαστες καταστροφές. Αξιοποιεί το πρωτογενές υλικό των ιστορικών, ερευνητικών, πηγών, αυτό που άντλησε ο ίδιος μετά από 15ετη επιτόπια έρευνα, τις δηλώσεις, μέσα από το έργο τους, καλλιτεχνών-συμβόλων και το ζωντανό βλέμμα των δύο πλευρών και φτιάχνει έναν μύθο που σε καθηλώνει. Σε αυτό προσθέστε το θάρρος του να αφηγηθεί με διάφορους τρόπους το υλικό του, ποιητικά, ωμά, μη συμβατικά, κάνοντας τον εαυτό του, τον Αφηγητή, πρωταγωνιστή, και να το απλώσει με σύνεση και αλάνθαστο ένστικτο που κρατά τον ρυθμό αμείωτο. 

«Η χερσόνησος με τα άδεια σπίτια» δεν θα είχε τη δύναμη, την ενέργεια, τη λάμψη που έχει, αν δεν υπήρχε η μετάφραση της Αγγελικής Βασιλάκου. Χάρη σε αυτήν δεν διευκολύνεσαι μόνο να διαβάσεις το κείμενο, αλλά μπαίνεις στον κόσμο του συγγραφέα με την ίδια φόρα και συμπεριφορά που έχει ο ίδιος! Η μετάφραση μεταφέρει ατόφια την ομορφιά του βιβλίου και κάθε μικρό και μεγάλο συναίσθημα. Και για φινάλε, διαβάστε το κάτωθι απόσπασμα:

Ιδού, λοιπόν, η ιστορία του ισπανικού Εμφύλιου Πολέμου και μιας ετοιμοθάνατης Ιβηρικής, όπου το φανταστικό καθρεφτίζει τη σκληρότητα του πραγματικού. Όπου τα πεπρωμένα μιας ολόκληρης γενιάς ελαιοπαραγωγών από τη Χάντουλα διασταυρώνονται με εκείνα των Αλμπέρτι, Λόρκα, Ουναμούνο. Των Ροδορέδα, Θαμπράνο και Κεντ. Των Χέμινγουεϊ, Όργουελ και Μπερνάνος. Του Πικάσο και του Ορτέγκα ι Γκασέτ, του Αθάνα και του Φράνκο όπου το επικό και το ηθογραφικό πλέκονται και δημιουργούν μια μεγαλειώδη ταπισερί, ποιητική και γκροτέσκα, όμορφη και παραληρηματική.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.