«Η τριλογία της Νέας Υόρκης»: Η μύτη του μολυβιού δεν σπάει πια

Το δάχτυλό σου χτυπάει το πλήκτρο και η μύτη του μολυβιού σπάει. Το παιδί νευριάζει και με μανία πιάνει την ξύστρα. Όταν βάζει τελεία, τελειώνει το μελάνι στη γραφομηχανή. Το βιβλιοπωλείο της γειτονιάς έχει μελάνια, βιβλία, καθρεφτάκια και χάντρες. Αγοράζεις το κουτί με το μαύρο μελάνι και όταν το ανοίγεις γαλάζιο φως ξεχύνεται στο δωμάτιο.

Πατάς «delete» σε ό,τι έχεις γράψει και βάζεις ένα βιβλίο στο πόδι του επίπλου που κρατά πάνω του την τηλεόραση της γιαγιάς σου. Το παλιό σεμεδάκι έχει γλιστρήσει και έχει κολλήσει στην οθόνη. Από μακριά μοιάζει με αράχνη που απλώνει τον ιστό της. Δεν σε νοιάζει. Βγάζεις τη μικρή οθόνη από την τσέπη σου και δίνεις φωνητική εντολή στην A.I. Διαβάζεις την απάντηση: ο καλύτερος τρόπος να καθαρίσεις τις γωνίες ψηλά στον τοίχο είναι η γραφή πάνω στις ρωγμές.

Εδώ έχουμε… βιβλιάρα!

Αλλάζεις παράγραφο και θέση. Βλέπεις τον φίλο σου τον μάστορα πάνω σε ξύλινη σκάλα. Το ημερολόγιο γράφει 1985. Με το μολύβι στο αυτί και κανένα άλλο εργαλείο πάνω του δουλεύει. Ένα στόμα που γελά, ένα καθαρό μέτωπο με ρυτίδες και δυο μάτια-τούνελ είναι το αποτέλεσμα της επιδιόρθωσης. Παίρνεις τη γομολάστιχα της κόρης και σβήνεις τον φίλο σου.

Τώρα βρίσκεται μέσα σε μια μεγάλη κούτα στο κέντρο του δωματίου σου. Δεν υπάρχει τελευταίο στρώμα για προστασία. Πέφτεις, πέφτεις, πέφτεις και επιστρέφεις από παντού, είσαι παντού, είσαι μέσα σε όλους τους εαυτούς σου. Η μύτη του μολυβιού πια δεν σπάει και γράφει μόνη της το αναπόφευκτο, αυτό που έχει τίτλο «Η τριλογία της Νέας Υόρκης (Εκδόσεις Μεταίχμιο).

Δεν χρειάστηκαν παρά λίγα λεπτά ανάγνωσης και αμέσως καταλάβαμε ότι εδώ έχουμε μια…βιβλιάρα! Η αποτύπωση του κόσμου του Πολ Όστερ σε graphic novel είναι απλά ακαταμάχητη. Και για να μη χρησιμοποιήσουμε πυκνά λεκτικά σχήματα, περισπούδαστες αναλύσεις, θα σας δώσουμε την εικόνα του μεγέθους του βιβλίου με κινηματογραφικές, εικαστικές και κάποιες άλλες λογοτεχνικές αναφορές.

Όταν διαβάζεις και βλέπεις αυτό το βιβλίο σκέφτεσαι ότι στις σελίδες του υπάρχει ο κόσμος του «Matrix», του «Memento», της «Καζαμπλάνκα», του «Πύργου» του Κάφκα, του «8 ½» του Φελίνι, του «Tokyo Story», του Όζου, του «Δράκου» του Κούνδουρου, του πίνακα «Η εμμονή της μνήμης» του Νταλί και των γραμμών του Τζάκσον Πόλοκ.  Όλα αυτά (και ίσως κι άλλα) υπάρχουν μέσα στις σελίδες της «Τριλογίας». Και υπάρχουν γιατί τα λόγια που έφτιαξε ο Όστερ έχουνε μέσα τους «οπτικές αντηχήσεις»! Αυτό που διαβάζεις το βλέπεις και αυτό που το βλέπεις το διαβάζεις.

Η γλώσσα δεν μεταφέρει απλά φιλοσοφικά ερωτήματα, νοήματα, αναζητήσεις και μεταμοντέρνες, ημιφωτισμένες, εκφράσεις, σκέψεις, διανοητικούς κόσμους. Η γλώσσα αυτονομείται μαζί με το έργο και αντιπαρατίθεται με τον δημιουργό προβάλλοντας το γυμνό, καθαρό δηλαδή, «σώμα» της. Βλέπεις το σχεδιασμένο καρέ, διαβάζεις το κείμενο του και την ίδια στιγμή το ακούς! Την ίδια στιγμή αντιλαμβάνεσαι ότι ο Όστερ σου ψιθυρίζει και σου σχεδιάζει τις ιστορίες του. Μαγικό. Μοναδικό. Ακαταμάχητο. Και φυσικά η Νέα Υόρκη στο επίκεντρο, εκεί που συμβαίνουν όλα!

Δολοφονία. Παρακολούθηση. Εξαφάνιση

Τα τρία βιβλία που συνθέτουν την τριλογία, «Γυάλινη Πόλη», «Φαντάσματα», «Το κλειδωμένο δωμάτιο», θα μπορούσαν να είναι ένα, θα μπορούσαν να είναι κομμάτι «αμλετικού» οράματος, θα μπορούσαν να είναι το άλλο μονοπάτι της «Ηλιόπετρας» του Οκτάβιο Παζ.

Και ενώ όλα αυτά δεν θα έχαναν την αξία τους μένοντας στον κόσμο των λέξεων, ήρθε η εικονογράφηση και ανέδειξε τις λέξεις μέσα στις λέξεις και έξω απ’ αυτές! Ο David Mazzucchelli εικονογράφησε τη «Γυάλινη Πόλη», ο Lorenzo Mattotti τα «Φαντάσματα» και ο Paul Karasik (σ.σ. ιθύνων νους πίσω από τις τρεις διασκευές και καλλιτεχνικός διευθυντής των τριών βιβλίων) «Το κλειδωμένο δωμάτιο». Το άσπρο και το μαύρο και η ασταμάτητη μεταμόρφωσή του συνομιλούν και εγκολπώνουν τον εύπλαστο και ασταμάτητο γλωσσικό, φιλοσοφικό, νουάρ, κόσμο του Όστερ.

Η ουσία της ζωής και του θανάτου σε τρεις έννοιες: Δολοφονία, Παρακολούθηση, Εξαφάνιση. Φυσικά για να μεταφερθεί στους αναγνώστες χρειάστηκε μετάφραση λιτή, απέριττη, μα ουσιαστική και κοφτερή σαν λεπίδι. Αυτό ακριβώς έκαναν οι Ιωάννα Ηλιάδη, Μαρία Ξυλούρη και τις ευχαριστούμε γι’ αυτό.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.