Κωνσταντίνος Τζαμιώτης: Ενώνει το ορατό με το αόρατο

Να βλέπεις τη θέα από το παράθυρο καθώς ο κόσμος κινείται… Όλοι το έχουμε κάνει και δεν θα σταματήσουμε να το κάνουμε. Αυτό συμβαίνει όταν ταξιδεύεις. Το μέσο μεταφοράς κινείται και μαζί του τα σύννεφα, τα δέντρα, τα βουνά, οι δρόμοι, οι άνθρωποι, η (προσωπική) ιστορία. Τίθεται, όμως, το ερώτημα. Η κίνηση είναι αυτή που προκαλούμε εμείς ή αυτή που προκαλεί ο κόσμος που μας περιβάλλει;

Η κοινή λογική προκρίνει την πρώτη επιλογή. Η ανθρώπινη εξέλιξη ωστόσο δεν στηρίζεται μόνο στη λογική. Το αναπάντεχο, το αυθόρμητο, η περιέργεια και η κατανόηση που ζητά ο κόσμος, ορίζουν τα πράγματα διαφορετικά. Ναι, όταν βρίσκεσαι στο αυτοκίνητο παρατηρείς την κινηματογραφική ταχύτητα και τα αντίστοιχα τοπία που φτιάχνει η ανθρώπινη δημιουργία, η μηχανική, η ενέργεια που προκαλεί το ανθρώπινο κατασκεύασμα. Αυτό που δεν φαίνεται είναι η εσωτερική κίνηση, ανθρώπων και πραγμάτων. Τα στάχυα που χορεύουν στον ρυθμό του ανέμου, έχουν ζήσει πιο πολλές ζωές από τις δικές μας. Οι εποχές έχουν περάσει από πάνω τους και είναι αυτά που προκαλούν την ανάπτυξη, τον θερισμό, τη συγκομιδή και ξανά το φύτεμα. Ο άνθρωπος προχωρά μέσα στην ιστορία του και η ιστορία του μέσα στην Ιστορία. Και μέσα σε αυτό το επιβλητικό πλαίσιο γράφονται μεγάλα μυθιστορήματα. Τέτοιο είναι και το «Θα πέσει η νύχτα» (Εκδόσεις Μεταίχμιο) του Κωνσταντίνου Τζαμιώτη.

Μια γοητευτική οικογενειακή σάγκα

Ποτέ δεν είναι εύκολο να γράψεις μυθιστόρημα που απλώνεται σε βάθος χρόνου και χώρου. Εύκολα χάνεται η ισορροπία, το μέτρο, η ενέργεια, ο προσανατολισμός… Δεν αρκεί να ξέρεις τι θέλεις να πει, αλλά και πώς θα το πεις και πώς θα διαχειριστείς το αναπόφευκτα μεγάλο υλικό που έχεις στη διάθεσή σου. Ο Κωνσταντίνος Τζαμιώτης μας παραδίδει «μια οικογενειακή σάγκα», όπως μας πληροφορεί το οπισθόφυλλο. Για να κάνεις κάτι τέτοιο πρέπει να είσαι αποφασισμένος, σίγουρος (όσο μπορείς), γι’ αυτό που θα κάνεις και έτοιμος να δεχτείς το άγνωστο του κόσμου που έχεις φτιάξει στο μυαλό σου.

Το «Θα πέσει η νύχτα» αφορά μια οικογένεια και τους χρόνους της, τις εποχές της. Η ενηλικίωση είναι το ζητούμενο, και προβαλλόμενο, και πώς αυτή επιτυγχάνεται στο πέρασμα των χρόνων. Και επειδή η χρονική ροή δεν μπορεί να αποκοπεί από την υλική της διάσταση, η εξέλιξη των ωρών φέρνει αλλαγή, σε πρόσωπα, τόπους, αντικείμενα, συναισθήματα, μνήμες. Το πολυπρόσωπο μυθοπλαστικό σχήμα κινείται με προσοχή και τόλμη την ίδια στιγμή. Από τη Θεσσαλία στην Αθήνα και από την πρωτεύουσα στην Αλβανία και τα δάση της Χαλκιδικής. Η αναζήτηση είναι η κινητήριος δύναμη των ηρώων, αυτή που διαμορφώνει την ύπαρξή τους και όλα όσα κατέχουν ή νομίζουν πως κατέχουν. Αυτή είναι ο συνεκτικός ιστός που δεν αφήνει τον Τζαμιώτη να χαθεί και να χάσει την τόσο καλά σκηνοθετημένη ιστορία του.

Τα πρόσωπα σε κοιτούν κατάματα

Διαβάζοντας το «Θα πέσει η νύχτα» σου έρχεται στο μυαλό ο Τζόναθαν Φράνζεν και ο «Θίασος» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Ο Αμερικανός μας έχει δώσει σπουδαία, μεγάλα, μυθιστορήματα, με την οικογένεια στο επίκεντρο, και ο Έλληνας αληθινά εντυπωσιακές ταινίες. Το κοινό, πέρα από τα πολλά πρόσωπα, των δύο δημιουργών είναι ο χειρισμός του ρυθμού. Στην ουσία του αργόσυρτος και εκρηκτικός την κατάλληλη στιγμή. Ακριβώς αυτό εισπράττουμε και από τον Τζαμιώτη. Η ανάγκη να βρουν τον εαυτό τους και όσα πραγματικά τους διαμορφώνουν, κάνει τους ήρωες του βιβλίου ευπροσάρμοστους και ανθεκτικούς. Οι συναισθηματικές, πνευματικές, μεταπτώσεις και η σταθερή προσπάθεια για δικαίωση, χρωματίζουν και σχηματοποιούν κάθε φορά τον ρυθμό όπως πρέπει. Αισθάνεσαι ότι τα φανταστικά αυτά πρόσωπα σε κοιτούν κατάματα και σου αφηγούνται με αξιοπρέπεια την πορεία τους και τα μονοπάτια της. 

Στο «Θα πέσει η νύχτα» εντοπίζουμε την αστυνομική ιστορία, ισχυρά θραύσματα νεότερης ιστορίας, αστικές περιπέτειες, κοινωνικά σχόλια-εικόνες, ζωηρές οικογενειακές τοιχογραφίες. Ο Τζαμιώτης προσπαθεί να δώσει χώρο σε όλα τα κεντρικά πρόσωπα και μέσα από την εσωτερική αναταραχή και τη διαλεκτική μεταξύ τους και με άλλους να εμβαθύνει στους χαρακτήρες. Και κάθε φορά που ολοκληρώνεται ένα κεφάλαιο, μια ήρεμη δύναμη απελευθερώνεται από το χαρτί στις αισθήσεις και στις σκέψεις του αναγνώστη. Το «Θα πέσει η νύχτα» ενώνει το προσωπικό ταξίδι με το συλλογικό και ορατό μέσο με το αόρατο.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.