Μισό αιώνα μετά τον θάνατό της, η Άγκαθα Κρίστι παραμένει ακούνητη στο θρόνο της παγκόσμιας βασίλισσας του εγκλήματος

Μισό αιώνα μετά τον θάνατο της, η παγκόσμια Βασίλισσα του εγκλήματος ζει μέσα από τα 66 μυθιστορήματα που έγραψε και τα 150 διηγήματα, τα οποία την καθιέρωσαν ως την απόλυτη κυρίαρχο στην αστυνομική λογοτεχνία. Η Άγκαθα Κρίστι δεν έχασε τον τίτλο της, ούτε μετά την τεράστια άνθηση της σκανδιναβικής νουάρ λογοτεχνικής σχολής.

Παρότι τα τελευταία χρόνια Σουηδοί, Νορβηγοί, Δανοί, Φιλανδοί και Γερμανοί συγγραφείς έχουν γνωρίσει μεγάλη επιτυχία στη νουάρ λογοτεχνία, κανείς δεν κατάφερε να την φτάσει, πόσω μάλλον να την ξεπεράσει. Τα βιβλία της έχουν πουλήσει πάνω από 2 δισ. αντίτυπα –έναν αριθμό που αποτελεί ρεκόρ και που τον ξεπερνά μόνο η Βίβλος και ο Σαίξπηρ. Τα μνημειώδη whodunit της Άγκαθα Κρίστι έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 100 γλώσσες και ένα από αυτά, με τίτλο «The Pale Horse» (Ο Ωχρός Ίππος) γράφτηκε εξ ολοκλήρου μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο.

Ως σύζυγος αρχαιολόγου, η Κρίστι γύρισε ολόκληρο τον κόσμο και εντόπισε εκπληκτικά σκηνικά στη Μέση Ανατολή για να στήσει εκεί την πλοκή των μυθιστορημάτων της όπως ισχύει για το διάσημο «Death on the Nile» (Έγκλημα στο Νείλο), «Murder in Mesopotamia» (Φόνος στη Μεσοποταμία), «Appointment with Death» (Ραντεβού με τον Θάνατο), «a Caribbean Mystery» (το Σπίτι με τους Ιβίσκους) και τόσα άλλα. Άλλα μυθιστορήματά της εξελίχθηκαν σε γραφικά χωριά της Μ. Βρετανίας, εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει με τους ανθισμένους κήπους και τις περιποιημένες αγροικίες γύρω από την κεντρική εκκλησία.

Αγκάθα Κρίστι: Ταινίες και θεατρικές παραστάσεις

Αρκετά βιβλία της Άγκαθα Κρίστι γυρίστηκαν σε ταινίες όπως το «Death on the Nile» και το περίφημο «Murder on the Orient express», στην 1η κινηματογραφική εκδοχή του οποίου (το 1974) η ηθοποιός Ίνγκριντ Μπέργκμαν (Ingrid Bergman) κέρδισε το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου, ενώ η ταινία ήταν υποψήφια για πέντε ακόμη βραβεία Όσκαρ (Α' Ανδρικού Ρόλου, Διασκευασμένο Σενάριο, Μουσική, Φωτογραφία και Κοστούμια). Η βράβευση της Μπέργκμαν διαθέτει και ένα στοιχείο μοναδικότητας γιατί η διάρκεια του ρόλου της ήταν η μικρότερη στην ιστορία του θεσμού των βραβείων.

Ένα από τα πιο γνωστά βιβλία της βρετανίδας συγγραφέως είναι το «Witness for the prosecution» (Μάρτυς Κατηγορίας) που παίζεται τώρα στην πατρίδα μας στο θέατρο Χορν και έχει ανέβει και στο παρελθόν από διάφορους θιάσους σε θεατρικές σκηνές με καστ τη Νόνικα Γαληνέα, τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον Χρήστο Πολίτη και την Κάτια Δανδουλάκη. Επίσης λαμπρή επιτυχία στα θεατρικά δρώμενα έχει καταγράψει η πανέξυπνη Ποντικοπαγίδα (The mousetrap), που παιζόταν για 34 συνεχόμενα χρόνια στο West End του Λονδίνου.

Ο θρυλικός ντετέκτιβ Ηρακλής Πουαρό

Η Άγκαθα Κρίστι δημιούργησε με την πένα της δύο αθάνατους ντεντέκτιβ και συνολικά 8 χαρακτήρες που αγαπήσαμε μέσα από τα βιβλία της. Το κορυφαίο της δημιούργημα είναι αναμφίβολα ο Ηρακλής Πουαρό που βρήκε τον ιδανικό του εκφραστή στον Sir David Suchet, στην τηλεοπτική σειρά «Poirot». O Βέλγος ντετέκτιβ, με κεφάλι σε σχήμα αυγού, το χαρακτηριστικό μουστάκι και τα πιο λειτουργικά φαιά κύτταρα στον κόσμο κατάφερε να λύσει όλα τα μυστήρια της καριέρας του, όχι τρέχοντας πίσω από στοιχεία και αποτυπώματα, αλλά καθισμένος στην πολυθρόνα του, αφήνοντας απλώς την σκέψη του να δουλέψει. Ο Σάσετ (Suchet) τον υποδύθηκε τόσο πιστά που η Βασίλισσα Ελισάβετ τον έχρισε Sir, εις ένδειξη τιμής.

Η Άγκαθα Κρίστι δημιούργησε τον Πουαρό στο πρώτο της μυθιστόρημα, με τίτλο «Η μυστηριώδης υπόθεση στο Στάιλς» (The mysterious affair at Styles), εκεί που γεννήθηκε και το alter ego του δόκτορος Ουάτσον, δηλαδή ο Λοχαγός Χέιστινγκς. Οι δύο τους θα γυρίσουν τον κόσμο, θα λύσουν εγκλήματα και πολλά χρόνια μετά θα επιστρέψουν στο Στάιλς για την τελευταία υπόθεση του Πουαρό, το θρυλικό «Curtain» (Αυλαία).

Την παρέα του Πουαρό συμπληρώνει η πιστή γραμματέας-βοηθός Μις Λέμον και ο επιθεωρητής Τζιμ Τζαπ που με τα χρόνια έμαθε να εμπιστεύεται τον Βέλγο φίλο του ακόμα και όταν όλη η υπόλοιπη αστυνομία έβρισκε την συμπεριφορά του ακατανόητη. Στον κύκλο του Πουαρό υπάρχει και το alter ego της Άγκαθα Κρίστι, που δεν είναι άλλο από τη συγγραφέα αστυνομικών διηγημάτων Αριάδνη Όλιβερ. Η αγάπη της για τα μήλα, η φοβερή της διαίσθηση, τα φαινομενικά άσχετα αλλά τελικά πολύ στοχευμένα σχόλια της, βοήθησαν τον βέλγο ντετέκτιβ να φτάσει στην αλήθεια, ενώ πιο διάσημη έχει μείνει η φράση της –και ο καημός της-«Αχ αν ήταν μια γυναίκα επικεφαλής της Σκότλαντ Γιάρντ»!

Η δαιμόνια γιαγιά Μις Μαρπλ

Φυσικά η Άγκαθα Κρίστι δεν θα μπορούσε να αφήσει πίσω ένα έπος χωρίς έντονη γυναικεία παρουσία. Γι αυτό και η δεύτερη ντετέκτιβ που δημιούργησε είναι γένους θηλυκού-μια και μοναδική στο είδος της. Η Μις Μαρπλ, μια φαινομενικά αθώα βρετανίδα γιαγιά που ζει στο ήσυχο χωριουδάκι Σεν Μέρι Λιντς έχει κοφτερό μυαλό σαν ξυράφι, ασυναγώνιστη παρατηρητικότητα και την ικανότητα να φτάνει γρήγορα στη λύση του μυστηρίου, κάνοντας απίθανους συλλογισμούς, ενώ κάθεται και πλέκει το πλεκτό της. Η διασημότερη ιστορία της Μις Μαρπλ είναι το «Διπλό είδωλο στον σπασμένο καθρέφτη» (The mirror cracked) με μνημειώδη κινηματογραφική μεταφορά με την Λιζ Τέιλορ και τον Ροκ Χάτσον στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Στα βιβλία με ήρωα τον Πουαρό οι γνώμες διίστανται. Η ίδια η Κρίστι θεωρεί ανάμεσα στα master piece μυθιστορήματά της τον «Θάνατο του Λόρδου Έτγκαρ» και το «Ποιος σκότωσε τον Άκροϋντ», ενώ ειδική μνεία έκανε και για το βιβλίο «Η σοφίτα με τις αράχνες» (The crooked house), που το εμπνεύστηκε από την ιστορία του Έλληνα Κροίσου Αριστοτέλη Ωνάση.

Τέλος, υπάρχουν και μερικά βιβλία της όπου πρωταγωνιστούν η Τάπενς και ο Τόμι, ένα νεαρό ζευγάρι που ερωτεύτηκε στο Λονδίνο του Μεσοπολέμου και πήρε μέρος σε κατασκοπευτικές αποστολές. Κάθε αναγνώστης της Κρίστι έχει το δικό του αγαπημένο βιβλίο. Εγώ, από όλα τα μυστήρια της Μις Μαρπλ ξεχωρίζω το «Sleeping murder» (Ρετρό στην Ομίχλη), ενώ από τον Πουαρό το «Five little pigs» (Πέντε μικρά γουρουνάκια), γιατί μέσα στην ευφυία της η Άγκαθα Κρίστι ήταν η πρώτη συγγραφέας που ασχολήθηκε τόσο πολύ με αυτά που λέμε cold cases: Τους παλιούς ανεξιχνίαστους φόνους που ζητούν την αλήθεια, δηλαδή την κάθαρση όπως ακριβώς και η αρχαία ελληνική τραγωδία. Γιατί όπως λέει και η Μις Μαρπλ «nothing is settled until it’s settled right» (τίποτα δεν έχει διευθετηθεί μέχρι να διευθετηθεί σωστά), μια φράση που αποδίδεται στον ποιητή Ράντγιαρντ Κίπλινγκ και που κλείνει μέσα σε λίγες λέξεις ένα από τα πιο σημαντικά άυλα πράγματα στον κόσμο: το αίσθημα περί δικαίου και την δικαίωσή του.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.