«Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί»: Ένα βιβλίο γεμάτο κομψότητα και χάρη

Το καλό βιβλίο είναι αυτό που σε ψυχαγωγεί. Δεκτό. Το καλό βιβλίο είναι αυτό που με απλό τρόπο φτάνει στην ουσία διαχρονικών, πανανθρώπινων, θεμάτων. Δεκτό. Το καλό βιβλίο είναι αυτό που με πολύπλοκο τρόπο, μα με σαφή στόχο και κατεύθυνση, ανυψώνει το πνεύμα και την κριτική, αντιληπτική του ικανότητα. Δεκτό.

Το καλό βιβλίο είναι εκτενές, φιλόδοξο ποίημα που δίνει λόγια στα σημεία στίξης και στις εικόνες του παρασκηνίου. Δεκτό. Το καλό βιβλίο είναι σαν το καλοσχεδιασμένο, καλοραμμένο, ρούχο. Το πώς η βελόνα «περπατά» πάνω στο ύφασμα και πώς το υλικό γίνεται δεύτερο δέρμα, αυτό μπορείς να το βρεις και σε βιβλίο!

Ας πάμε, όμως, πάλι στο τι εστί καλό βιβλίο και ας βάλουμε στο παιχνίδι της ανάλυσης-αποτίμησης τις έννοιες κομψότητα και χάρη. Αυτό σημαίνει πως τίποτα δεν πρέπει να περισσεύει και τίποτα δεν πρέπει να είναι περιττό. Ακρίβεια και όχι τσιγκουνιά. Ανεπιτήδευτη ευγένεια και όχι επιθετική εξωστρέφεια.

Κάτι τέτοιο θα βρείτε στα σονέτα του Σαίξπηρ, στη ταινία Ο κανόνας του παιχνιδιού, στις ερμηνείες του Ίαν Μακέλεν, στα έργα του Banksy. Κάτι τέτοιο θα βρείτε στη νουβέλα «Οι Άγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί» (Εκδόσεις Δώμα), της Έλεν Ντε Γουίτ. Σαν να το έσκασε η Όντρεϊ Χέμπορν από Το πρόγευμα στο Τίφανις. Α, δίπλα από την κομψότητα και τη χάρη προσθέστε και τη δύναμη.

Σαν ένας έξυπνος αυτοσχεδιασμός

Το βιβλίο της Ντε Γουίτ μοιάζει με τον πιο έξυπνο αυτοσχεδιασμό ηθοποιού που κρίνεται για ρόλο. Ο φανταστικός σκηνοθέτης ζητά από νεαρή ηθοποιό να εκφράσει το αίσθημα της έκπληξης, με όποιον τρόπο θέλει. Αυτή, λοιπόν, στέκεται μπροστά στον αόρατο καθρέφτη. Το βλέμμα της κοιτά ευθεία μπροστά, άνετα και ξαφνικά βλέπει ένα σπυράκι στο μάγουλο. Τα φρύδια σμίγουν ελαφρώς, τα μάτια κάπως μεγαλώνουν και μια ελεγχόμενη, κομψή, «μικρή» επιφωνηματική κραυγή βγαίνει από το στόμα. Η ψυχραιμία έρχεται αστραπιαία. Βγάζει το καθρεφτάκι της, βάζει λίγο μέικ απ και το διορθώνει.

Πριν φύγει, ενισχύει χρώμα των χειλιών της. Αυτό ήταν. Τα πάντα ειπώθηκαν, εκφράστηκαν, σε ελάχιστο χρόνο και τίποτα, μα τίποτα, δεν ήταν περιττό και υπερβολικό. Το υποδόριο χιούμορ και ο μινιμαλιστικός αυτοσαρκασμός τύπου Ζακ Τάτι ήταν καίρια. Ακριβώς έτσι συμπεριφέρεται και η νουβέλα της Ντε Γουίτ. Ένα ξάφνιασμα ταράζει για λίγο τη ζωή της ηρωίδας, όμως αυτή με σιγουριά, αυτοπεποίθηση και ευπρέπεια διορθώνει τη δύσκολη κατάσταση.

Η ομορφιά κερδίζει την καλυμμένη ασχήμια

Η ανήλικη Μαργκερίτ φαίνεται ότι ζει πάνω στη λάμψη της «καλής κοινωνίας», στα ακριβά σαλόνια των μεγαλοαστών. Τη στιγμή, όμως, που η μητέρα της θα εξαφανιστεί μαζί με μια τεράστια περιουσία, η έφηβη θα νιώσει πώς είναι να σε καταδικάζει ένας Εξολοθρευτής Άγγελος. Και ενώ εδώ δεν έχουμε κάποια παρέα μεγαλοαστών που δεν μπορούν να βγουν από το σαλόνι έπαυλης, η κίνηση της maman είναι καθοριστική για την εκδήλωση της ωριμότητας και της απότομης, μα ελεγχόμενης, ενηλικίωσης της πρωταγωνίστριας. Η ανατροφή της 17χρονης, οι γνώσεις της, ακαδημαϊκές, κοινωνικές, θα την κάνουν να σταθεί στα πόδια της και να αντιμετωπίσει τον αδίστακτο οικονομικό κόσμο.

Η ιστορία της ενδιαφέρει τους μεγαλοεκδότες της Νέας Υόρκης. Τους ενδιαφέρει κυρίως η εκμετάλλευση αυτής και, κατ’ επέκταση, της ίδια. Η υποτίμηση και η υποκρισία που λαμβάνει η νεαρή επιστρέφονται με κομψότητα και χάρη. Ο φλεγματικός σατιρικός της λόγος διαλύει κάθε μικροπρέπεια και κάθε σοβαροφανή απάτη. Εδώ το ύφος έχει σημασία και η ψυχρή, μα εσωτερικά βαθιά ανθρώπινη συμπεριφορά, αντίληψη, δράση, παίζουν τον ρόλο της ομορφιάς που κερδίζει την καλυμμένη ασχήμια.

Εδώ το πνεύμα είναι δυνατότερο από τα ξίφη των εκμεταλλευτών, των υποκριτών και η σάτιρα της σε κάνει να σκέφτεσαι και να βλέπεις αυτά που δεν φαίνονται. Διαβάζουμε στη σελίδα 62: είναι εύκολο να ορίσεις εάν ένα στήθος είναι καλυμμένο ή γυμνό, αλλά δεν είναι εξίσου εύκολο να ορίσεις εάν ένα μεταφορικό στήθος ξεγυμνώθηκε ή όχι. Η Μαριλένα Καραμολέγκου αποτύπωσε την ομορφιά της Ντε Γουίτ και οι Εκδόσεις Δώμα φρόντισαν για την καλαίσθητη έκδοσή της. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.