Η Μελίνα Κανά στο Reader: «Στράφηκα σε καινούριους ανθρώπους για να φρεσκάρω τη ματιά μου»

Από τις φοιτητικές παρέες που μαζεύονταν γύρω από το τραγούδι της, στις πρώτες εμφανίσεις και τις μεγάλες συνεργασίες που ακολούθησαν, η διαδρομή της Μελίνας Κανά περιέχει συναντήσεις με σπουδαίους δημιουργούς, που την εμπιστεύτηκαν καλλιτεχνικά όχι επειδή εκείνη διεκδίκησε χώρο, αλλά επειδή τους κέρδισε με τη ζεστή φωνή της, που κουβαλά όσα και όσους αγαπά περισσότερο.

Η ίδια στη συνέντευξη που ακολουθεί θα πει ότι τα πράγματα της ήρθαν εύκολα και με τύχη. Αλλά εύκολα διακρίνει κανείς ένα πράγμα: τη σεμνότητα που τη χαρακτηρίζει και την καθαρότητα του χαρακτήρα της που της επιτρέπει στις αφηγήσεις της να δρασκελίζει μπρος και πίσω τα χρόνια με συμφιλίωση.

Παραμένοντας το ίδιο κορίτσι που ένωνε τις παρέες, συναντά σήμερα επί σκηνής καινούργιους καλλιτέχνες, όπως τον Αλέξανδρο Δάικο και τους Otra Rota. Μαζί ανεβαίνουν στη σκηνή του Κυττάρου στις 15 Ιανουαρίου, σε μια βραδιά που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και όσα μέλλονται.

Στην κουβέντα μας για το Reader της θυμίζω μια τρυφερή επί σκηνής στιγμή με την αδελφή της, Λιζέτα Καλημέρη να τραγουδούν αγκαλιά σχεδόν προ δεκαετίας «Το τραγούδι μου». Το ίδιο κομμάτι που έπαιζαν στο εφηβικό τους δωμάτιο· εκεί που η μουσική γινόταν όχημα διαφυγής. Και εκείνη μας κάνει τη χάρη να μας βάλει μέσα σε αυτό με τα λόγια της...

«Το τραγούδι και η ενασχόληση με αυτό, το να ακούμε ή να μαθαίνουμε καινούρια τραγούδια, να τα βγάζει η Λιζέτα στην κιθάρα, για να τα τραγουδήσουμε μαζί ήταν μία δραπέτευση, μια διαφυγή από τα προβλήματα που είχε η καθημερινότητα: από τα μαθήματα, από το άγχος των εξετάσεων, από τις ενδεχόμενες προστριβές με τους γονείς λόγω διαφορών γενεών. Ήταν ένας δικός μας κόσμος. Παρόλο που και οι γονείς μας αγαπούσαν το τραγούδι και ήταν και οι δύο πολύ καλοί τραγουδιστές.

Το να κλεινόμαστε στο δωμάτιό μας και να ασχολούμαστε με αυτό ήταν το πολύ προσωπικό μας παιχνίδι. Ανοιγόταν ένας μαγικός κόσμος μέσα από αυτή τη διαδικασία που μοιραζόμασταν με την αδελφή μου. 

Ήμασταν καλές μαθήτριες και οι δύο. Εγώ είχα στόχο να περάσω στην ελληνική Φιλολογία πράγμα που το έκανα. Η Λιζέτα σπούδασε νηπιαγωγός. Παρόλα αυτά, ασχοληθήκαμε και οι δύο με το τραγούδι από πολύ νωρίς».

Πώς έγινε η μετάβαση από τη φιλοσοφική στο τραγούδι;

«Έγινε πολύ ομαλά και ταυτόχρονα πολύ ξαφνικά. Αφορμή ήταν ένας καφές που βγήκα να πιώ με μια φίλη μου, η οποία με πήγε σε μία μπουάτ, το τότε "Πλατώ", να παρακολουθήσω μία πρόβα.

Η φίλη μου ήξερε ότι τραγουδάω. Ήμουν το κορίτσι που έβαζαν στις φοιτητικές παρέες ή στα πάρτι και τους έλεγε τραγούδια. Θυμάμαι συχνά να μου ζητούν να πω ένα τραγούδι και να μαζεύονται γύρω μου. Κι αν ήταν και η Λιζέτα παρούσα, έπαιζε κι αυτή κιθάρα και τραγουδούσαμε μαζί. Ήμουν εξοικειωμένη με αυτό.

Όταν από την μπουάτ "Πλατώ" μου πρότειναν να τραγουδήσω στο δικό τους πρόγραμμα, αρχικά είχα έναν δισταγμό, γιατί δεν ήθελα να εγκαταλείψω τις σπουδές μου, ήμουν στο τρίτο έτος με φόρτο εργασιών.

Παρόλα αυτά με έπεισαν και από το οικείο μου περιβάλλον -οι φίλες μου, οι γονείς μου- και αποφάσισα να πάω. Αρχικά τους είχα πει ότι θα μείνω κάποιους μήνες και τελικά έμεινα 4 χρόνια. Ήταν σημαντικός σταθμός της ζωής μου. Όμως δεν εγκατέλειψα τις σπουδές μου. Πήρα το πτυχίο μου έστω και καθυστερημένα». 

Ήταν προοδευτικοί οι γονείς σας; Σκεφτόσασταν τότε επαγγελματικά το τραγούδι;

«Η αλήθεια είναι πως όχι. Ο στόχος μου ήταν να γίνω φιλόλογος γι’ αυτό και δεν εγκατέλειψα τις σπουδές μου. Ένα κορίτσι να ξεχωρίσει ανάμεσα σε τόσους που τραγουδούσαν, να κατέβει Αθήνα, να μου τύχουν αυτά που μου έτυχαν -οι συνεργασίες και τραγούδια που ήρθαν στα χέρια μου- δεν ήταν κάτι που μπορούσα να το φανταστώ.

Σίγουρα δεν θα το επεδίωκα μόνη μου. Δεν είμαι τέτοιος άνθρωπος· να τρέχω, να ψάχνω ευκαιρίες. Τα πράγματα μου ήρθαν πολύ εύκολα και μπορώ να πω βοήθησε η τύχη σε αυτό. Δηλαδή να γνωρίσω την Ντόρα Ρίζου στη Λύρα και να με πάρει η εταιρεία, να κάνω τα τραγούδια με τον Μαμαγκάκη που μου άρεσε πάρα πολύ από το "Κέντρο Διερχομένων" που άκουγα, μετά να γνωρίσω τον Σωκράτη Μάλαμα και άλλα.

Οι γονείς μας δεν ήταν ακριβώς αυτό που λέμε προοδευτικοί, δεν ήταν όμως και στενόμυαλοι άνθρωποι. Κι επειδή αγαπούσαν και οι ίδιοι πολύ το τραγούδι, με παρότρυναν να δοκιμάσω την τύχη μου σε αυτό, γιατί πίστευαν στη φωνή μου και στης Λιζέτας. Αλλά μου τόνισαν ότι δεν θα ήθελαν να εγκαταλείψω τις σπουδές μου και να παρασυρθώ από τον κόσμο της νύχτας. Ήταν δύο κλασικοί Έλληνες γονείς της γενιάς τους».

Τι μουσική έπαιζε στο σπίτι σας;

«Κυρίως ελληνική μουσική. Λαϊκά τραγούδια της εποχής, ρεμπέτικα, τραγούδια του Χατζηδάκι και του Θεοδωράκη, του Λοΐζου, λαϊκοί συνθέτες: Κουγιουμτζής, Καλδάρας και παλιότεροι όπως ο Τσιτσάνης, ο Βαμβακάρης.

Επίσης, είχαμε την ευκαιρία να έρθουμε κοντά με τα παραδοσιακά τραγούδια των γονιών και των παππούδων. Παραδοσιακά της Μακεδονίας, της Ηπείρου – γιατί η βαθύτερη καταγωγή ήταν από την Ήπειρο- της Χαλκιδικής, της Θράκης. Στη συνέχεια αυτό εξελίχθηκε. Αγάπησα πολύ και τα κρητικά τραγούδια. Μου αρέσει πολύ η μουσική της Κρήτης ακόμα και τώρα.

Αυτό ήταν μία προίκα που μου δόθηκε από παιδί, ώστε μετά να μπορέσω να προσεγγίσω εύκολα τον τρόπο του Θανάση Παπακωνσταντίνου και του Σωκράτη Μάλαμα, γιατί και οι δύο είχαν στοιχεία των παραδοσιακών τραγουδιών στα τραγούδια τους».

Στην παρουσίαση του βιβλίου του Λέοντα Ναρ για τον Σωκράτη Μάλαμα («Λέω παραμύθια να ξορκίσω το κακό...», Σχεδίασμα ποιητικής βιογραφίας του Σωκράτη Μάλαμα), η Ντόρα Ρίζου σας ανέφερε στο καλλιτεχνικό ρεύμα της Θεσσαλονίκης. Μιλούσε για τη σημασία της πόλης και του χρόνου στην ανάπτυξή του. Τι θυμάστε από εκείνα τα χρόνια των καλλιτεχνικών συναντήσεων στο πατάρι της Λύρας;

«Πήγαινα αρκετά συχνά. Ήταν εύκολα προσβάσιμος χώρος, δηλαδή σε μια βόλτα στην αγορά της πόλης μπορούσες να κάνεις και ένα πέρασμα από τη Λύρα. Αυτό μου έδωσε τη δυνατότητα να γνωρίσω την Ντόρα και να συνάψουμε μια σχέση φιλική αρχικά πριν γίνει στενά επαγγελματική. 

Η φιλική μας σχέση διατηρείται ακόμα και σήμερα. Την αγαπώ και την εκτιμώ πολύ και σαν άνθρωπο και σαν καλλιτέχνη, γιατί έχει κι εκείνη καλλιτεχνική φλέβα. Κάναμε παρέα με τη Μαριώ, με τον Κοροβίνη, με τους Χειμερινούς Κολυμβητές, με διάφορους μουσικούς της πόλης που περνούσαν από εκεί. Τα θέματα που συζητούσαμε δεν ήταν μόνο καλλιτεχνικά, αλλά και ευρέως κοινωνικά.

Ήταν ένα παταράκι που μας συνέδεε. Ερχόταν ο Θανάσης και έφερνε τσίπουρο από τον Τύρναβο, ερχόταν η Μαριώ έφερνε ντολμαδάκια. Υπήρχε και μια τέτοια διάσταση, δεν ήταν μόνο ότι πάμε εκεί για να κάνουμε δουλειά».

Αυτός ο καλλιτεχνικός πυρήνας είναι δύσκολο να αναπτυχθεί σήμερα;

«Σήμερα είναι λίγο δύσκολο και φαίνεται και λίγο γραφικό όλο αυτό, παρόλο που τότε ήταν μέσα στην καθημερινότητά μας. Στη Θεσσαλονίκη ήταν και πιο προσιτά τα πράγματα και λόγω αποστάσεων και λόγω της τότε κοινωνίας. Οι άνθρωποι δεν επικοινωνούσαν με τα μηνύματα, επικοινωνούσαν με τα μάτια περισσότερο και τον διάλογο.

Σήμερα είναι λίγο δύσκολο να βρεθεί κάτι τέτοιο. Παρόλο που παρέες υπάρχουν και σήμερα και χαίρομαι πάρα πολύ που γνωρίστηκα με μια τέτοια τελευταία, τους Otra Rota. Είναι νέα παιδιά γεμάτα διάθεση, ταλέντο, όρεξη και αγάπη για αυτό που κάνουν. Υπάρχουν δηλαδή και σήμερα παρέες που «γεννούν», δημιουργούν και κοιτάν τα πράγματα με ένα φρέσκο μάτι».

Πριν από αρκετά χρόνια ένιωσα ότι κάνατε μια κίνηση εξωστρέφειας. Αφήσατε τα μαλλιά σας λευκά, στα χρόνια που ακολούθησαν αλλάξατε κάποιες φορές τον ήχο των τραγουδιών σας, συνεργαστήκατε συχνά με νεότερους καλλιτέχνες. Ήταν σαν να ξανασυστήνεστε;

«Δεν ήταν θέμα επαγγελματικής απόφασης, ήταν προσωπικής. Ο άνθρωπος είναι ζωντανός οργανισμός ο οποίος εξελίσσεται, αλλάζει, διαμορφώνεται, αφήνει πίσω του κάποια πράγματα, υιοθετεί καινούρια, αφήνει πίσω του συνήθειες ή εικόνες. Τα μαλλιά είχαν ασπρίσει σχετικά νωρίς και τα άλλαξα γιατί προσπαθώντας να τα βάψω κοντά στο φυσικό μου χρώμα «αγρίευαν» πολύ, χαλούσε η ποιότητα δηλαδή και ήθελα να απαλλαγώ από αυτόν τον βραχνά.

Έτσι είπα "το φυσικό σου μαλλί είναι αυτό". Το γκρι μαλλί στο δικό μου κεφάλι δεν μου αρέσει μακρύ, οπότε γι’ αυτό το έκοψα κοντό και δεν το μετάνιωσα ούτε μια στιγμή. Γιατί είναι πάρα πολύ βολικό αυτό το κούρεμα και με εξυπηρετεί με όλα τα στυλ ντυσίματος και όλες τις εποχές. Κάποιος κόσμος όταν με είδε με τόσο κοντό μαλλί νόμιζε ότι έχω υποστεί θεραπεία καρκίνου, το οποίο είναι τελείως λάθος. Δεν έχω περάσει καρκίνο.

Η στροφή μου προς νεότερα παιδιά στις συνεργασίες σίγουρα σηματοδοτεί ένα είδος εξωστρέφειας, αλλά νομίζω ότι ήταν και πάρα πολύ φυσιολογικό να στραφώ στους καινούριους ανθρώπους του χώρου για να φρεσκάρω κι εγώ τη δική μου ματιά, αλλά και να δώσω και σε αυτούς την ευκαιρία να ενωθούν τα θέλω μας πάνω στο πατάρι ή δισκογραφικά».

Τι ξεχωρίζετε στον Αλέξανδρο Δάικο και στους Otra Rota με τους οποίους θα εμφανιστείτε στο Κύτταρο στις 15 Γενάρη;

«Ξεχωρίζω το κέφι τους και την όρεξή τους, πέρα από το ταλέντο τους που είναι δεδομένο. Με τον Αλέξανδρο Δάικο συνεργαζόμαστε χρόνια, είναι ένα εξαιρετικό παιδί και τον εκτιμώ πολύ και ως τραγουδοποιό. Μου αρέσουν τα τραγούδια που κάνει και είναι ένας πολύ καλός συνεργάτης για εμένα.

Τους Otra Rota τους γνώρισα πρόσφατα. Μου φάνηκαν εξαιρετικής ποιότητας άνθρωποι. Μου αρέσει που παίζουν παραδοσιακά αλλά με φρέσκο τρόπο, χωρίς να προδίδουν το παραδοσιακό άκουσμα. Μου αρέσει ο ήχος τους και που παίζουν τραγούδια της δικής μου εποχής, του Σωκράτη και του Θανάση.

Τι τραγούδια έχετε επιλέξει για τη βραδιά στο Κύτταρο; Θα περιλαμβάνονται και αρκετά από τον τελευταίο σας album από την Panik Oxygen;

«Ναι περιλαμβάνω 5 από το τελευταίο album, σαφώς πολλά από τα παλιά μου τραγούδια, μιας και τα αγαπάει πολύ η γενιά σας και οι νεότερες. Οι Otra Rota θα έχουν ένα αρχικό δικό τους μέρος, στη συνέχεια θα ανέβω με τη δική μου μπάντα, σαφώς ο Αλέξανδρος θα πει κάποια δικά του και άλλων και στο τελευταίο μέρος θα ενωθούμε όλοι μαζί πάνω στο πατάρι να τραγουδήσουμε».

Η Χάρις Αλεξίου έχει την καλλιτεχνική επιμέλεια του νέου σας album «Να μου μιλάς, να μου γελάς». Τι σας είπε όταν σας κάλεσε να σας μιλήσει γι' αυτό.

«Δεν με κάλεσε εκείνη, εγώ την κάλεσα με αφορμή μία συνέντευξή της στην οποία είχε πει υπέροχα πράγματα για εμένα. Της τηλεφώνησα και θέλησα να τη δω από κοντά. Με κάλεσε σπίτι της και αφού μιλήσαμε για αρκετά πράγματα, τη ρώτησα τι θα ήθελε να ακούσει από εδώ και πέρα από εμένα. Μου είπε πως καλό θα ήταν να βρω καινούρια τραγούδια και πως έχει δυο τραγούδια του Σωκράτη που οι στίχοι είναι δικοί της και αν θέλω να τα ακούσω. Σαφώς είπα «εννοείται, με χαρά». Μου έβαλε πρώτα το «Κορμί Σαν Την Κιθάρα Σου» και μετά το «Είπα Να Βρω Καμιά Ψυχή». Μου άρεσαν πάρα πολύ. Μετά πήραμε την έγκριση του Σωκράτη και ξεκίνησε μια έρευνα και από τις δυο μας να βρούμε τραγούδια κι άλλων δημιουργών.

Απευθύνθηκα στον Ορέστη Ντάντο γιατί μου άρεσαν τα τραγούδια του και κυρίως το «Νερό στη Βάρκα» με τη Μάρθα Φριντζήλα. Γνωριστήκαμε και μου έδωσε τρία υπέροχα τραγούδια και τον ευχαριστώ για αυτό. Ο Θωμάς Πέτρου από τη Θεσσαλονίκη μου έδωσε την «Κίτρινη Μέρα» που με άγγιξε χρόνια πριν, όταν το είχα ακούσει με τη φωνή της Λιζέτας, η οποία δεν το έβαλε σε συλλογή τραγουδιών γιατί σταμάτησε να τραγουδάει. Με χαρά μου το εμπιστεύτηκαν και οι δύο και ήταν και δική μου χαρά να το πω και να το έχω στο πρόγραμμά μου από εδώ και πέρα.

«Η Τελευταία Πράξη» είναι ένα τραγούδι της Μαρίας Παπαδοπούλου σε στίχους της Φωτεινής Λαμπρίδη. Και το υπέροχο τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου, «Έλα Στη Θέση Μου» που νομίζω πως το έκανε για να μου το δώσει. Δεν το είχε στο συρτάρι του, το έφτιαξε για εμένα. Είμαι πολύ ευχαριστημένη με αυτή τη καινούρια συλλογή και νομίζω πως θα τα αγαπήσει ο κόσμος και θα τα βάλει στη ζωή του».

Δύο από αυτούς τους καλλιτεχνικούς σας συγγενείς που αναφέρατε, η Χάρις Αλεξίου και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου επέλεξαν να βάλουν μια τελεία στα πράγματα, τουλάχιστον στα live. Τι σκεφτήκατε για αυτή τους την απόφαση; 

«Την απόφαση των ανθρώπων αυτών την είδα ως πολύ θαρραλέα, με ειλικρίνεια και με συνέπεια από μέρους τους. Ο Θανάσης το έκανε και σε μία εποχή που ήταν σε peak του. Απ' όσο γνωρίζω μπαίνει στο στούντιο και γράφει καινούρια πράγματα, απλά νομίζω ότι ήθελε μια απόσταση από τα live. Μπορεί στο εγγύς μέλλον να την αλλάξει αυτή του την απόφαση και να μας δώσει μερικά χρόνια ακόμα ζωντανών εμφανίσεων.

Η Χαρούλα σταμάτησε γιατί από όσο ξέρω η φωνή της αποφάσισε πως ήταν καιρός να σταματήσει· έχοντας κάνει μια εξαιρετική, λαμπρή πορεία που μας έχει χαρίσει απίστευτα τραγούδια και ερμηνείες, πάρα πολύ ωραίες στιγμές σε προγράμματα και συναυλίες. Τη θεωρώ τεράστια τραγουδίστρια. Με συγκινεί και θα με συγκινεί πάντα. Την παρακολουθώ από παιδί. Είναι η αγαπημένη μου τραγουδίστρια. Είναι η «δασκάλα» μου ως προς το τραγούδι. Μετά προστέθηκαν κι άλλες φωνές πολύ σημαντικές. Αλλά η Χαρούλα είναι στην κορυφή των προτιμήσεών μου».

Εσείς βεβαίως είστε πολύ νέα και δραστήρια, αλλά σαν πλάνο ζωής υπάρχει αυτή η τελεία κάπου στο μακρινό μέλλον; 

«Δεν είμαι πολύ νέα, είμαι 60 χρονών. Δεν είμαι μεγάλη, δηλαδή δεν θα έλεγα τον εαυτό μου ηλικιωμένο, αλλά μια ηλικία την έχω και επίσης μέσα στα χρόνια έχει συσσωρευτεί και μια κούραση και ένα χόρτασμα. Έχω κάνει πολλά πράγματα. Έχω ταξιδέψει πολύ, έχω τραγουδήσει πολύ, έχω συνεργαστεί, έχω ξενυχτήσει. Νομίζω ότι έχει γίνει ένας κύκλος πραγμάτων πολύ όμορφος που με έχει φέρει μέχρι εδώ.

Τώρα, αν υπάρχει για εμένα μια μελλοντική τελεία, εννοείται πως ναι. Θα ήθελα κάποια στιγμή να την τερματίσω αυτή την πορεία και να ζήσω πιο ήσυχα χρόνια, χωρίς το άγχος και την κούραση της δουλειάς. Μιλάω για τις συναυλίες και τις εμφανίσεις.

Δεν είναι κουραστικό να βγαίνω στη σκηνή και να τραγουδάω εφόσον αντέχει ακόμα η φωνή μου – γιατί δεν μπορώ να ξέρω τι μπορεί να γίνει στα επόμενα χρόνια- αλλά είναι πολύ κουραστικό το γύρω γύρω, δηλαδή τα ταξίδια, η αλλαγή διαμονής, το ξενύχτι. Είναι εξουθενωτικό, αυτό με έχει κουράσει αρκετά».

Τι θα ευχόσασταν για την καινούρια χρονιά που μόλις ξεκίνησε;

«Να ξημερώσει μια μέρα που να σταματήσουν αυτοί οι φρικτοί πόλεμοι κι αυτό το φοβερό παιχνίδι εξουσίας που παίζεται από κάποιους. Να έρθει ειρήνη στον πλανήτη και ευημερία για όλους τους λαούς, όλες τις πατρίδες, όλους τους ανθρώπους. Αυτός θα είναι ένας καλύτερος κόσμος για τα παιδιά μας και όχι ακόμα ένα καινούριο κινητό τηλέφωνο. Αυτό το κυνήγι πλουτισμού, αυτή η απληστία εις βάρος κάποιων...

Πρέπει να δούμε την ανθρωπότητα ως ένα σύνολο και να προσπαθήσουμε να βοηθήσουμε αυτούς που έχουν ανάγκη και να κοιτάξουμε τα κοινά προβλήματα που έχουμε στον πλανήτη που είναι ας πούμε το περιβαλλοντικό, η κλιματική αλλαγή, οι ενεργειακοί πόροι, η πείνα, η έλλειψη νερού. Υπάρχουν τόσα σοβαρά προβλήματα και κοιτάμε πώς θα πλουτίσουμε εις βάρος κάποιου λαού και έχουμε το θράσος να γιορτάσουμε μετά και Χριστούγεννα». 
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.