Ποιο είναι το πιο παράλογο πράγμα που έχεις κάνει για τον έρωτα;

Ο Σαμ Σέπαρντ έγραψε το έργο «Οι ερωτευμένοι» (Fool for Love) λίγο μετά τον χωρισμό του με τη σύζυγό του Ο-Λαν. Σε μια επιστολή προς τον φίλο και συνεργάτη του, Τζο Τσάικιν, ο Σέπαρντ περιέγραψε το έργο του ως «το αποτέλεσμα όλου αυτού του ταραχώδους συναισθήματος που βίωνε». Σήμερα, θεωρείται ως ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά έργα του.

Η σκηνοθέτιδα Έλενα Πέγκα προσέγγισε την ιστορία και μαζί με τους πρωταγωνιστές Μελία Κράιλινγκ, Παναγιώτη Γαβρέλα, Δημήτρη Καραβιώτη και Νίκο Βατικιώτη, μιλούν στο Reader, για τα ζητήματα εκείνα που φέρνει στο φως ένα τόσο εμβληματικό έργο.

Το έργο του Σέπαρντ δεν είναι απλώς μια ερωτική ιστορία. Ποια θέματα/ζητήματα έρχονται στο φως μέσα από την παράσταση;

Μελία Κάιρλιγκ: Εκτός από τον έρωτα, το έργο θίγει θέματα κοινωνικής και γεωγραφικής απομόνωσης, όπως και θέματα οικογενειακής παθογένειας. Η δυσλειτουργία που προκύπτει από την απομόνωσή μας είτε από την οικογένεια είτε από την κοινωνία, ίσως να προκαλεί εντονα προβλήματα και στην προσωπική μας εξέλιξη. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Οι Ερωτευμένοι δεν είναι μια απλώς μια ερωτική ιστορία, είναι μια οικογενειακή ιστορία με θύτη και θύματα. Τα Λάθη των γονιών και τα σκοτεινά γεγονότα έχουν καθορίσει την συμπεριφορά του Έντυ και της Μέη που φαίνεται σα να αυτοτιμωρούνται αλλα παράλληλα αναζητούν την αλήθεια.

Νίκος Βατικιώτης: Ο έρωτας, όπως και στο έργο, έτσι και στη ζωή, είναι μια συνθήκη που σε κάνει τόσο να γνωρίζεις τον εαυτό σου, όσο και να του μαθαίνεις πράγματα. Σε φέρνει σε σημεία, σε τρόπους, σε καταστάσεις, που αναγκαστικά θα πρέπει να βουτήξεις στο εγώ σου και να διαλέξεις "συστατικά" σου που δεν ήξερες καν ότι υπάρχουν.  Ταυτόχρονα σου "επιβάλλει" να δημιουργήσεις καινούρια, για να μπορέσεις να ανταπεξέλθεις σε ό,τι σου φέρνει μπροστά σου.

Παναγιώτης Γαβρέλας: Ακριβώς, δεν είναι καθόλου «απλώς μια ερωτική ιστορία». Η παράσταση είναι μια πάλη — κάποιες φορές και σωματική — ανάμεσα στα όρια του έρωτα, της κτητικότητας, της ζήλιας και του αγνού, παιδικού, εφηβικού έρωτα. Είναι κάτι ανώτερο. Είναι σαν να προσπαθείς να χωρίσεις δύο ανθρώπους που έχουν γίνει ένα και αν χωριστούν δεν θα μπορέσουν πλέον να ζήσουν.

Έλενα Πέγκα: Το έργο είναι συναρπαστικό καθώς αποδίδει αριστοτεχνικά τους σύνθετους και μοιραίους τρόπους που οι άνθρωποι έχουν να σχετίζονται μεταξύ τους, τους μοναδικούς δεσμούς που φτιάχνουν, δεσμούς ερωτικούς ή μέσα στην οικογένεια δεσμούς αίματος. Βλέπουμε τους ήρωες αποκομμένους από τον κοινωνικό ιστό, διαμορφωμένους από τη μοναξιά, και με έντονη την ανάγκη να αγαπήσουν και να αγαπηθούν. Στην παράσταση ήθελα να αποδώσω αυτή την ωμή και ενστικτώδη ανάγκη των ερωτευμένων για ένωση σωματική και ψυχική, για υπέρβαση του εαυτού. Στην σκηνοθεσία με ενδιέφεραν τα σημεία που το πάθος συναντιέται με τη βία, με ενδιέφερε η απότομη εναλλαγή τρυφερότητας και σκληρότητας, το πώς η αγάπη γίνεται εξάρτηση, η ανάγκη γίνεται παγίδα.

Πώς και γιατί αποφασίσατε να σκηνοθετήσετε το συγκεκριμένο έργο; 

Έλενα Πέγκα: Το συγκεκριμένο έργο μου το πρότεινε η Μελία Κράιλινγκ. Μου είπε πως την συγκινεί ο ρόλος της Μέι και με ρώτησε αν θα ήθελα να το σκηνοθετήσω και να παίξει. Αμέσως της απάντησα, ναι. Αγαπώ τα θεατρικά έργα του Shepard. Τα δέκα χρόνια που έζησα στις ΗΠΑ, σπουδάζοντας στην αρχή και έπειτα δουλεύοντας στο θέατρο στη Νέα Υόρκη, έχω δει παραστάσεις των περισσότερων έργων του. Μου αρέσουν γιατί δεν είναι ηθογραφίες, αλλά έχουν την ιδιαίτερη ποιητική οπτική του συγγραφέα τους. Μου άρεσε η ιδέα να σκηνοθετήσω ένα έργο του, εμβληματικό και απαιτητικό. Και λέω απαιτητικό γιατί είναι ένα κείμενο τόσο έντονο που η σκηνοθεσία και οι ερμηνείες καλούνται να τραβήξουν αμέσως τον θεατή μέσα στο σκοτεινό και κλειστό κόσμο του δωματίου του μοτέλ.

Πώς λειτουργεί ο έρωτας στο έργο ως μέσο εξερεύνησης του εαυτού μας;

Μελία Κράιλινγκ: Μέσα από μια σκληρή ερωτική συνθήκη, μας αναγκάζει να φανταστούμε τους τρόπους που ίσως ο καθένας μας να φτάσει στα άκρα των συναισθηματικών αντοχών μας. Μας κάνει να αναλογιστούμε την πολύπλευρη «αλήθεια» όπου έχει να κάνει με το ανθρώπινο συναίσθημα, και το πώς ο καθένας αντιλαμβάνεται την αλήθεια από τη δική του προσωπική σκοπιά. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Το θέατρο δεν κάνει μάθημα ούτε είναι επίσκεψη σε ψυχολόγο. Ο θεατής έχει την ευκαιρία να δει ζωντανά δύο πλάσματα, μια γυναίκα και έναν άντρα βασανισμένους από έναν αδιέξοδο έρωτα, να προσπαθούν να βρουν λύση στο πρόβλημά τους. Κάποιοι θεατές μπορεί να ταυτιστούν με κάποιο από τα πρόσωπα. Ίσως να αναγνωρίσουν κάποιες συμπεριφορές, ίσως θυμηθούν ανάλογες καταστάσεις που έχουν ζήσει στο παρελθόν. Θα προβληματιστούν σίγουρα για αυτό που βλέπουν με το κατά πόσο μπορούν οι ερωτευμένοι άνθρωποι, που όπως λέει και ο αμετάφραστος τίτλος fool for love είναι τρελοί για έρωτα, κάτω από δύσκολες συνθήκες να κρατήσουν την φλόγα αναμμένη και να κρατηθούν μαζί.

Νίκος Βατικιώτης: Έρωτας είναι ο ακραίος βαθμός αγάπης. Σε μια εποχή που τα περισσότερα "απλα" συναισθήματα και σχέσεις αρχίζουν να φθίνουν, να ξεθωριαζουν, ο έρωτας, ο πραγματικός έρωτας αποτελεί μια φιλόδοξη όαση που έχουμε να ζούμε. Η μαγεία του κρύβεται σε αυτό το..ακραίο. Είναι ευλογία, τύχη, δυσκολία, αναμέτρηση και δόσιμο.

Παναγιώτης Γαβρέλας: Ο έρωτας εδώ δεν είναι κάτι ρομαντικό. Είναι μια μάχη. Όχι ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, αλλά ανάμεσα σε εμάς και τον ίδιο μας τον εαυτό. Είναι η στιγμή που βλέπεις ποιος πραγματικά είσαι, χωρίς άμυνες, χωρίς ρόλους — και πρέπει να αποφασίσεις αν μπορείς να το αντέξεις. Ο Έντι δεν ψάχνει απλώς τη Μέι, αλλά ψάχνει τον εαυτό του μέσα της. Και νομίζω αυτό το κάνουμε όλοι — ψάχνουμε στους άλλους τα κομμάτια μας που έχουμε χάσει ή που φοβόμαστε να αντικρίσουμε.

Έλενα Πέγκα: Από την αρχαιότητα ο έρωτας απασχόλησε όχι μόνο τους ερωτευμένους αλλά και τους φιλοσόφους. Ο Σωκράτης πίστευε πως ο έλεγχος δεν είναι επιθυμητή αρετή για τους ανθρώπους. Αυτοί που επιθυμούν και επιδιώκουν τον έλεγχο μετράνε τα συναισθήματά τους όπως οι φιλάργυροι μετράνε τον χρυσό. Έχουν στην ψυχή τους λέει: μία θανατερή τσιγκουνιά. Σύμφωνα με τον Σωκράτη η ιστορία του κάθε ανθρώπου ξεκινά την στιγμή που ο έρωτας εισβάλλει μέσα του και τον κυριεύει. Αυτή η εισβολή, πιστεύει, είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος της ζωής του, και το πώς την διαχειρίζεται δείχνει την ποιότητα, την σοφία, την ευγένεια που έχει μέσα του. Μέσα από τον έρωτα, λέει,  αντιλαμβανόμαστε τι είμαστε, τι μας λείπει, τι θα μπορούσαμε να είμαστε.

Ο έρωτας του Εντι και της Μέι στην παράσταση, είναι μοιραίος, χωρίς έλεος και ελπίδα. Για εσάς, τι είναι ο έρωτας;

Μελία Κράιλινγκ: Τον έρωτα τον αναζητούμε - ακόμη κι αν μας ταλαιπωρεί - γιατί νιώθουμε ζωντανοί μέσα σ´αυτόν. Είναι μεθυστικό το να συνδέεσαι τόσο έντονα και μαγικά με κάποιον άλλον έτσι, χωρίς λόγο και αιτία. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Ο έρωτας είναι αγώνας ανακάλυψης των ορίων μας, αναγνώρισης και ολοκλήρωσης του εαυτού μας. Στην αρχαία ελλάδα ήταν θεός γιατί το είχαν ανάγκη οι άνθρωποι. Ήταν κάτι απόλυτα φυσικό. Δεν υπήρχε και δεν υπάρχει νομίζω άνθρωπος που δεν έχει ερωτευτεί. Ο έρωτας θα σε βγάλει έξω, θα σε οδηγήσει στο να γίνεις πρωταθλητής ταχύτητας και ταυτόχρονα πρωταθλητής αντοχής.

Νίκος Βατικιώτης: Η ιστορία του Έντι και της Μει, είναι ένας έρωτας που το πιο υγιές χαρακτηριστικό του είναι το πόσο αληθινός είναι. Μέσα εκεί όμως, λόγω και χαρακτήρων αλλά κυρίως μιας πολύ ιδιαίτερης συνθήκης, υπάρχει και κάτι δραματικά άρρωστο. Μια ...μεριά  αυτής της σχέσης, που καθορίζει αυτό τον έρωτα και τον κάνει δυσβάσταχτο.

Παναγιώτης Γαβρέλας: Ο έρωτας είναι ο λόγος των πάντων. Όλες μας οι πράξεις έχουν καθοριστεί από τον έρωτα και για τον έρωτα. Είναι η στιγμή που απογειώνεσαι και αποκτάς μια υπερφυσική υπόσταση. Είναι σαν το skydiving· πιστεύεις ότι πετάς, σου ανεβάζει την αδρεναλίνη και κρατάει λίγο.

Έλενα Πέγκα: Θα συμφωνήσω με τον Σωκράτη πως ο έρωτας είναι ένας κίνδυνος, είναι μία αναμέτρηση, μία τεράστια δοκιμασία.

Ποια θεωρείτε πως είναι για εσάς, η σημαντικότερη - κρυφή πτυχή/σημασία του έργου που αναδύεται πίσω από την ερωτική ιστορία της Μέι και του Έντι;

Μελία Κράιλινγκ: Πώς ενα μυστικό και πώς το σκοτάδι που προκύπτει από τα μυστικά, μπορούν να δημιουργήσουν έναν λαβύρινθο από τον οποίο θα κοπιάσεις πολύ για να βγεις. Διότι ακριβώς επειδή είναι μυστικό, δεν μπορείς ποτέ να το αντιμετωπίσεις. Όμως στο συγκεκριμένο έργο βλέπουμε και μια άποψη για το ποιοι σε μια κοινωνία αντέχουν να ζουν με τα μυστικά και ποιοι όχι. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Μα δεν υπάρχει κρυφή πτυχή του έργου. Είναι ξεκάθαρο μέσα στο έργο ότι οι άνθρωποι αυτοί βασανίζονται ακριβώς γιατί 15 χρόνια δεν έχουν μιλήσει με ειλικρίνεια. Δεν έχουν κοιτάξει την αλήθεια τους κατάματα και δεν την έχουν καν ξεστομίσει. Κι αυτή η αλήθεια έχει γίνει βαρίδι στη σχέση τους και δεν τους αφήνει είτε να απολαύσουν τον ερωτά τους είτε να πάρει ο καθένας το δρόμο του. Ίσως κρυφή πτυχή να είναι το πρόσωπο που τους οδήγησε να εγκλωβιστούν σ' αυτόν τον έρωτα. 

Παναγιώτης Γαβρέλας: Πίσω από την ερωτική υπόθεση υπάρχει ένα οικογενειακό δράμα. Ένα τραύμα που φέρουν και οι δύο ήρωες από τις οικογένειές τους, που τους στοιχειώνει και δίνει μια νότα αρχαίας τραγωδίας. Δεν μπορούν να ξεφύγουν από τη μοίρα τους. Είναι καταδικασμένοι να ζουν αυτόν τον τραγικά οδυνηρό έρωτα. Είναι εγκλωβισμένοι μέσα του. Αυτό ακριβώς το στοιχείο κάνει αυτό το έργο τόσο σημαντικό και πολυδιάστατο.

Έλενα Πέγκα: Το έργο, είναι σύνθετο. Πίσω από την ερωτική ιστορία της Μέι και του Έντι, αναδύεται η κληρονομιά των οικογενειών τους, τα λάθη και τα διλήμματα των γονιών τους. Στο έργο διακρίνω συγγένειες με την αρχαία τραγωδία.

Το “Fool for Love” διαδραματίζεται μέσα στα ελάχιστα τετραγωνικά ενός εξαθλιωμένου δωματίου μοτέλ, χαμένου στην απεραντοσύνη της ερήμου Μοχάμπι. Φαίνεται σαν κάτι μακρινό, αλλά πόσα χιλιόμετρα χωρίζουν πραγματικά τα όσα διαδραματίζονται εκεί, από μια αντίστοιχη πραγματικότητα των ανθρώπων στην Αθήνα.  

Μελία Κράιλινγκ: Το έργο αυτό θα μπορούσε να διαδραματιστεί σε οποιοδήποτε μέρος μιας επαρχίας, ενός τόπου όπου τα σπίτια ειναι μακριά το ένα από το άλλο ή ακόμα και σε μια πόλη όπου οι άνθρωποι έχουν σταματήσει να μιλάνε, να μοιράζονται και έχουν απομονωθεί. Θα μπορούσε η απεραντοσύνη της ερήμου να είναι και μια μητροπολιτική «έρημος» κοινωνικής διάδρασης. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Ένα καλό έργο, μία δυνατή ιστορία δεν έχει ούτε χρώμα ούτε σημαία. Θα μπορούσαν οι άνθρωποι αυτοί, τα δύο πρόσωπα του έργου, να μην είναι σε αυτή την έρημο στην Αμερική. Θα μπορούσε να είναι σε οποιοδήποτε μέρος στην Ελλάδα. Σε ένα υπόγειο στην Κυψέλη ή σε ένα σπίτι στα βόρεια προάστια η στον κάμπο της Λάρισας. Οι καταστάσεις που βιώνουν είναι για όλους παντού οι ίδιες. Οι σχέσεις των ανθρώπων δεν έχουν διαφορές σε όποια χώρα ή ήπειρο κι αν κατοικούν, ό,τι χρώμα και πίστη κι αν έχουν.

Νίκος Βατικιώτης: Είναι κάποια πράγματα που ειναι κοινή γλώσσα για όλους. Η μουσική, τα χρώματα, το φεγγάρι. Έτσι είναι και ο έρωτας. Είτε τον συναντας στην έρημο Μοχάμπι,  που βρίσκονται η Μέι και ο Έντι, είτε στην Αλάσκα, είτε σε ένα στενάκι της Αθήνας. Είναι μια κοινή γλώσσα, που όλοι έχουμε μιλήσει μέσα από αυτήν. Η σύνδεση για κάθε θεατή, σε αυτό το επίπεδο είναι τόσο εύκολη, εξαιτίας αυτού του κοινού κώδικα που έχουν οι άνθρωποι στις καρδιές τους.

Παναγιώτης Γαβρέλας: Αν ένας άνθρωπος έχει ζήσει μια κατάσταση, τότε είναι ανθρώπινη. Μπορεί να συμβεί δυνητικά σε όλους μας. Εκεί βρίσκεται η συγκλονιστική ομορφιά αυτών των σχεδόν κλασικών έργων, είναι άχρονα και πανανθρώπινα.

Έλενα Πέγκα: Το έργο λειτουργεί με αρχέτυπα. Δεν είναι μακρινό. Ό,τι συμβαίνει στο απομονωμένο δωμάτιο του μοτέλ της ερήμου, έχει συμβεί σε πολλά άλλα δωμάτια, στην ύπαιθρο, ή στις ανώνυμες μεγαλουπόλεις.

“Fool for Love”. Το πιο “παράλογο” πράγμα που έχετε κάνει για τον έρωτα; 

Μελία Κράιλινγκ: Άλλαξα χώρα, ήπειρο και ζωή.  

Δημήτρης Καραβιώτης: Μάλλον όλα αυτά που έκανα παράλογα ήταν. Δεν λένε ότι σε έναν έρωτα χάνεις τα λογικά σου; Κρίνοντας από χρονική απόσταση, όλα παράλογα τα βλέπεις. Βέβαια, μου είναι αδύνατον να κάνω λογική επεξεργασία και να κρίνω πράγματα που έκανα όταν ήμουν μέσα στη δίνη του έρωτα.

Έλενα Πέγκα: Έχω κάνει παλαβομάρες. Το παράλογο ήταν πως όλες εκείνες οι τρέλες μου φαίνονταν πολύ φυσικές.

Μια αγαπημένη φράση από το έργο που συμπυκνώνει το βάθος του χαρακτήρα σας;

Μελία Κράιλινγκ: "Δεν αντέχω άλλο".

Δημήτρης Καραβιώτης: Η φράση που συμπυκνώνει το βάθος του χαρακτήρα που παίζω στο έργο είναι η εξής: "θέλω να μιλήσεις για μένα δεν έχω κανέναν τώρα...κανέναν".

Νίκος Βατικιώτης: Μια φράση που συμπυκνωνει την ιδιοσυγκρασια του Μάρτιν, που υποδυομαι στην παράσταση είναι "...πάντα νιώθω οτι χαλαρώνω πολυ όταν είμαι πιο χαμηλά, κοντά στη γη".

Παναγιώτης Γαβρέλας: «Δεν φεύγω. Δε με νοιάζει τι σκέφτεσαι. Δεν με νοιάζει τι νιώθεις. Τίποτα από αυτά δεν έχει σημασία.»

“Fool for Love” σε μια εποχή που οι άνθρωποι ολοένα και απομονώνονται. Τι είναι αυτό που θέλετε να πάρει μαζί του το κοινό φεύγοντας;

Μελία Κράιλινγκ:  Θα ήθελα να παρασυρθούν μαζί μας, να νιώσουν κάθε στιγμή, να μη μπορούν να το αποφύγουν για αυτήν τη μιάμιση ώρα το συναίσθημα. ‘Οπως ακριβώς και οι ήρωες, αλλά κι εμείς. 

Δημήτρης Καραβιώτης: Θέλω να νιώσει. Εύχομαι να καταφέρουμε οι θεατές να  ανοίξουν την ψυχή τους και να  νιώσουν.

Νίκος Βατικιώτης: Σε κάθε παράσταση, το πρώτο και σημαντικότερο, είναι να καταφέρνεις να "λες" την ιστορία.  Ειναι πολυ σημαντικό αυτό. Αν το καταφέρεις ο κάθε θεατής θα βρει το σημείο που του κουμπώνει για να ταιριάξει και γυρίζοντας σπίτι ή όπου πάει μετά την παράσταση, να κάνει έναν μεγάλο διάλογο με τον εαυτό του,  την ψυχή του, την καρδιά του.

Παναγιώτης Γαβρέλας: Θέλω να φύγει λίγο μετακινημένο. Από κάτι που ένιωσε, από κάποιο σημείο που ταυτίστηκε — πνευματικά ή συναισθηματικά. Να φύγουν οι άνθρωποι κουβαλώντας μέσα τους μια μικρή αναταραχή· εκείνη που φέρνει η αλήθεια όταν την αναγνωρίζεις.

Έλενα Πέγκα: Ο βιομηχανικός εναλλακτικός χώρος του BIOS και η έντονη ατμόσφαιρά του προσκαλεί και τους θεατές σε μία εμπειρία που, καθώς δεν συμβαίνει σε παραδοσιακό θέατρο, έχει μία ιδιαίτερη αμεσότητα και ζωντάνια. Θα ήθελα να νιώσουν πως έρχονται στο μοτέλ, πως συναντούν τους ήρωες του έργου, πως βιώνουν μαζί τους όσα συμβαίνουν μέσα στο δωμάτιο και έπειτα να βγουν έξω στο μπαρ να πιούν, να συζητήσουν τι είδαν μέσα.

***

«Οι Ερωτευμένοι» του Σαμ Σέπαρντ

BIOS

16 Οκτ - 21 Δεκ 2025

Συντελεστές

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Σκηνοθεσία: Ελένα Πέγκα

Σκηνικό: Ζωή Φαμέλη

Φωτισμοί: Στέλλα Καλτσού

Κοστούμια: Αλέγια Παπαγεωργίου

Μουσική: Φάνης Ζαχόπουλος

Βοηθός σκηνοθέτη: Δάφνη Καμέννου

Φωτογραφίες: Τάσος Βρεττός

Παίζουν:

Μέι: Μελία Κράιλινγκ

Έντι: Παναγιώτης Γαβρέλας

Ηλικιωμένος: Δημήτρης Καραβιώτης

Μάρτιν: Νίκος Βατικιώτης

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.