Κουβαλά ομολογουμένως ένα ιδιαίτερο φορτίο το κύκνειο άσμα του Στρατή Τσίρκα, «Χαμένη Άνοιξη», το σπουδαίο μυθιστόρημα και πολιτικό έργο μνήμης για την ταραγμένη εποχή της δεκαετίας του ’60 και συγκεκριμένα για την περίοδο που έμεινε στην ιστορία ως «Ιουλιανά» ή «Αποστασία». Ένα έργο επίκαιρο, με εύστοχες αναφορές μέχρι και σήμερα, αποτελώντας ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα και σημαντικά μυθιστορήματα της ελληνικής πεζογραφίας.
Είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε θεατρική διασκευή του εμβληματικού πολιτικού μυθιστορήματος - η «Χαμένη Άνοιξη» είχε μεταφερθεί στη μικρή οθόνη μέσα από τη συχνότητα της ΕΡΤ κατά την τηλεοπτική σεζόν 1995-1996. Φέτος, ο σκηνοθέτης Βαλάντης Φράγκου επέλεξε να αναμετρηθεί με το έργο, το οποίο παρουσιάζεται στο Θέατρο Δίπυλον, σε θεατρική μεταγραφή του Άρη Λάσκου.
«Το βάρος της πρώτης παρουσίασης ενός τέτοιου έργου είναι αναπόφευκτο. Δεν αφορά μόνο την ιστορική σημασία του, αλλά και τη συλλογική μνήμη που το συνοδεύει. Ωστόσο, δεν το αντιμετώπισα ως "ιερό κείμενο". Το προσέγγισα σαν μια ζωντανή ύλη που αντέχει τη σύγκρουση, που ζητά να ειπωθεί ξανά. Πιστεύω πως όταν φοβάσαι να αγγίξεις ένα έργο, το απομακρύνεις από το παρόν. Κι εγώ ήθελα ακριβώς το αντίθετο», αναφέρει στο Reader ο σκηνοθέτης.
Με φόντο το καλοκαίρι του 1965, ο Ανδρέας επιστρέφει στην Αθήνα μετά από 18 χρόνια εξορίας στην Τασκένδη και βρίσκεται αντιμέτωπος με μια χώρα σε πολιτικό αναβρασμό. Μέσα σε 20 μέρες- από τις 4 έως τις 23 Ιουλίου - θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας χώρας που βράζει. Το Παλάτι μηχανορραφεί, η Βουλή κλονίζεται, το Σύνταγμα παρακάμπτεται, το παρακράτος δυναμώνει, ο Πρωθυπουργός παραιτείται, οι συνειδήσεις δοκιμάζονται, ενώ στις 21 Ιουλίου δολοφονείται ο Σωτήρης Πέτρουλας στην οδό Σταδίου.
«Η απόφασή μου να καταπιαστώ με το έργο του Στρατή Τσίρκα γεννήθηκε περισσότερο από μια αίσθηση ανησυχίας παρά από έναν θαυμασμό απέναντι στο ίδιο το έργο. Με απασχολούσε εδώ και καιρό το πώς η πολιτική διαπερνά την ιδιωτική ζωή, πώς εισβάλλει στα πιο προσωπικά μας δωμάτια και αλλοιώνει τις σχέσεις. Το μυθιστόρημα αυτό δεν είναι μόνο ένα ιστορικό αφήγημα· είναι ένα έργο για τη ρωγμή που ανοίγει μέσα στον άνθρωπο όταν η πίστη του δοκιμάζεται. Αυτή τη ρωγμή ήθελα να φωτίσω».
Η «Χαμένη Άνοιξη» γράφτηκε το 1976, κι όμως, εξακολουθεί να θέτει κρίσιμα ερωτήματα για το παρόν. «Θα ήθελα ο θεατής να φύγει με μια αίσθηση εσωτερικής εγρήγορσης. Όχι συγκινημένος απλώς, αλλά ενεργοποιημένος. Να συνεχίσει τη σκέψη του έξω από το θέατρο. Να αναρωτηθεί πού τοποθετεί τον εαυτό του όταν οι καταστάσεις γίνονται σύνθετες και δεν υπάρχουν καθαρές απαντήσεις».
Ο Δημήτρης Πασσάς και η Ελένη Ζαραφίδου, αναλαμβάνουν τους δύο κεντρικούς ρόλους του Ανδρέα και της Φλώρας, ενώ οι Άρης Λάσκος, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Τζίνη Παπαδοπούλου και Συμεών Τσακίρης, εναλλάσσονται σε πολλαπλούς χαρακτήρες του μυθιστορήματος, ανασυνθέτοντας τη συλλογική ταυτότητα μιας εποχής ταραγμένης.
«Κατά τη μελέτη και τη διασκευή, είχα στο μυαλό μου τη λέξη "ευθύνη". Όχι μόνο πολιτική ευθύνη, αλλά υπαρξιακή. Ποιος φέρει την ευθύνη της σιωπής; Ποιος της πράξης; Ποιος της αυταπάτης; Προσπάθησα να χτίσω μια παράσταση που δεν αφηγείται απλώς τα γεγονότα, αλλά αποκαλύπτει τα διλήμματα. Να δημιουργήσω έναν σκηνικό χώρο που θυμίζει πεδίο ανάκρισης - όχι από κάποιο καθεστώς - αλλά από τη συνείδηση», εξηγεί ο Βαλάντης Φράγκου.
Συζητώντας για τα επίκαιρα μηνύματα του μυθιστορήματος ο σκηνοθέτης σχολιάζει πως το έργο μάς αφορά ακόμη γιατί μιλά για τη διάψευση των βεβαιοτήτων. «Σε μια εποχή όπου οι ιδεολογίες συχνά μετατρέπονται σε ταυτότητες και οι ταυτότητες σε στρατόπεδα, το έργο υπενθυμίζει πόσο εύθραυστη είναι η αλήθεια όταν υποτάσσεται στη σκοπιμότητα. Μας φέρνει αντιμέτωπους με το ερώτημα: τι σημαίνει να παραμένεις ηθικός μέσα σε ένα θολό τοπίο; Αυτή η επικαιρότητα δεν είναι επιφανειακή· είναι βαθιά, σχεδόν οδυνηρή».
«Η σκηνή εκείνη όπου οι ήρωες συνειδητοποιούν - ο καθένας με τον δικό του τρόπο - ότι αυτό που υπερασπίστηκαν ίσως δεν ήταν αυτό που πίστευαν. Δεν υπάρχει έκρηξη, δεν υπάρχει θεαματική κορύφωση. Υπάρχει μια σχεδόν αθόρυβη κατάρρευση», αναφέρει ο σκηνοθέτης όταν τον ρωτάω για τη σκηνή εκείνη που ξεχωρίζει στην παράσταση. «Για μένα, εκεί συμπυκνώνεται όλη η τραγικότητα του έργου: η στιγμή που ο άνθρωπος μένει μόνος με την επιλογή του. Εκεί, νομίζω, γεννιέται πραγματικά το θέατρο».
***
«Χαμένη Άνοιξη»
Συντελεστές:
Μεταγραφή: Άρης Λάσκος
Σκηνοθεσία: Βαλάντης Φράγκος
Σκηνικά: Ζωή Μολυβδά Φαμέλλη
Κοστούμια*: Αλέγια Παπαγεωργίου
Φωτισμοί: Ιωάννα Αθανασίου - Τάσος Παλαιορούτας
Mουσική: Γιώργος Δούσος
Κίνηση: Ανθή Θεοφιλίδη
Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Ανδρικοπούλου
Διανομή: Ελένη Ζαραφίδου, Άρης Λάσκος, Καλλιόπη Παναγιωτίδου, Τζίνη Παπαδοπούλου, Δημήτρης Πασσάς, Συμεών Τσακίρης
- Τα διόλου τυχαία «καρφιά» στον Δένδια, το timing των δηλώσεων του υπουργού και οι μάταιες εξεταστικές
- «Όταν έγινα πατέρας, άλλαξε ο τρόπος που έβλεπα τον πόλεμο»: Ο Πάνος Χαρίτος στο Reader
- Αίγιο: «Έριξε ευθεία βολή προς τα παιδιά, ο γιος μου δέχθηκε 10 σκάγια» λέει πατέρας θύματος
- Μάρτιν Σορτ: Αυτοκτόνησε η 42χρονη κόρη του διάσημου ηθοποιού
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
