Το αιματηρό Μπλόκο της Καλογρέζας - «Με τη διαταγή της Παναγίας θα σας πιω το αίμα»

Αντίσταση και προδοσία. Αγώνας για την ελευθερία και συνεργασία με τον κατακτητή. Η ναζιστική κατοχή στην Ελλάδα ανέδειξε έναν σκοτεινό πόλεμο ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς κόσμους.

Στις γειτονιές της Αθήνας, εκεί όπου οι άνθρωποι πάλευαν για να επιβιώσουν μέσα στην πείνα, τον τρόμο και την ανέχεια διαμορφώθηκαν δύο κόσμοι: Εκείνος της αντίστασης και της συνεργασίας με τον κατακτητή.

Τον Μάρτιο του 1944, στην Καλογρέζα, η σύγκρουση αυτών των δύο κόσμων έγινε με τόσο εκκωφαντικό τρόπο που, πλέον, δεν άφηνε κανένα περιθώριο για όσους ήθελαν να «βολευτούν» ανάμεσα. Ή θα είσαι μαζί με αυτούς που παλεύουν ή θα είσαι με αυτούς που προσκυνάνε. Άλλος δρόμος δεν υπήρχε.

Το Μπλόκο της Καλογρέζας είναι μια κομβικότατη στιγμή σε αυτόν τον πόλεμο.

Η ΟΠΛΑ και τα ανθρακωρυχεία της Καλογρέζας

Η Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών (ΟΠΛΑ) ή Οργάνωση Περιφρούρησης Λαϊκού Αγώνα ή Οργάνωσης Προστασίας Λαϊκού Αγώνα, ήταν μια κάθετη οργάνωση που καθοδηγούνταν, έπαιρνε εντολές και έδινε αναφορές, απευθείας από το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ.

Μέλη της ΟΠΛΑ ήταν έμπιστα και ικανά στελέχη των οργανώσεων ΕΑΜ – ΕΛΑΣ - ΕΠΟΝ τα οποία είχαν επιλεγεί προσεχτικά και με βάση τις δεξιότητες τους ενώ είχαν μια άρτια εκπαίδευση προκειμένου να αποφεύγονται λάθη και αποτυχίες.

Σύμβολο της ΟΠΛΑ ήταν ένα ρολόι με τους δείκτες του σταματημένους στις 12 παρά 5. Αυτά τα «πέντε λεπτά» ήταν ο χρόνος που απέμενε στους δωσίλογους, ώστε να αλλάξουν ρότα, πριν... έρθει η ώρα τους.

Το σήμα της ΟΠΛΑ, μάλιστα, εμφανίζονταν προειδοποιητικά και σε όσους η Οργάνωση θεωρούσε ότι χρειάζονταν απλά μια προειδοποίηση.

Η δράση της ΟΠΛΑ έπεσε σαν «βόμβα». Αυτοί που μέχρι και πριν από λίγο καιρό ένιωθαν άτρωτοι (πάντα με τις «πλάτες» των Ναζί) ξαφνικά δεν ένιωθαν ασφαλείς ούτε μέσα στα σπίτια τους. Τα μέλη της ΟΠΛΑ μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφεραν και έσπειραν τον τρόμο. Όποιος δωσίλογος, συνεργάτης των κατακτητών, έμπαινε στη «λίστα» της ΟΠΛΑ είχε προδιαγεγραμμένη μοίρα.

Στις γειτονιές οι κάτοικοι «έδιναν» όλους αυτούς που τους έκαναν τη ζωή δύσκολη και στη συνέχεια αναλάμβανε η ΟΠΛΑ ακόμα και με «επισκέψεις» στα σπίτια των δωσίλογων.

Ιδιαίτερη «αδυναμία» έδειχναν σε αυτούς που νόμιζαν πως φορώντας μια μαύρη κουκούλα δε θα τους αναγνώριζε κανείς και θα μπορούσαν να συνεχίσουν το έργο τους.

Τον Αύγουστο του 1943 στην κατεχόμενη από τους ναζί Αθήνα έγινε μια απεργία των τροχιοδρομικών. Οι Γερμανοί συνέλαβαν 50 άτομα. Ως απάντηση έγινε το πρώτο μεγάλο σαμποτάζ του ΕΛΑΣ Αθήνας στο αμαξοστάσιο της Καλλιθέας, με την καταστροφή 93 βαγονιών.

Οι Ναζί κατακτητές προφανώς και δεν θα άφηναν κάτι τέτοιο αναπάντητο. Ανακοίνωσαν πως θα εκτελέσουν όσους τροχιοδρομικούς είχαν συλλάβεί. Κάποιοι από τους συλληφθέντες είχαν μεταφερθεί και κρατιούνταν στο Αστυνομικό Τμήμα της Νέας Ιωνίας.

Στη γειτονιά της Καλογρέζας επικρατούσε αναβρασμός. Εκεί είχαν το πάνω χέρι οι ανθρακωρύχοι. Τουλάχιστον 1500 σκληρά εργαζόμενοι άνθρωποι οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν αντιστασιακοί μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜικου κινήματος.

Αποφάσισαν να δράσουν και να απελευθερώσουν τους συλληφθέντες τροχιοδρομικούς.

Στη συμβολή της λεωφόρου Ηρακλείου με την οδό Μικράς Ασίας, τους περίμεναν χωροφύλακες με επικεφαλής τον ταγματάρχη Δημήτριο Αλεξόπουλο ο οποίος ξέρει ότι απέναντι του έχει αντιστασιακούς, μέλη του ΕΑΜ, και δίνει εντολή στους άνδρες του να ανοίξουν πυρ εναντίον τους.

Είναι η πρώτη φορά που η χωροφυλακή χτυπούσε Έλληνες χωρίς να έχει λάβει πρώτα εντολές από Γερμανούς ή Ιταλούς κατακτητές. Τρεις ανθρακωρύχοι έπεσαν νεκροί. Το έγκλημα αυτό δεν μπορούσε να μείνει αναπάντητο.

Στις 27 Σεπτεμβρίου 1943 (στη δεύτερη επέτειο από την ίδρυση του ΕΑΜ) μέλη της ΟΠΛΑ εκτέλεσαν τον Αλεξόπουλο την ώρα που περπατούσε στη γέφυρα της Νέας Ιωνίας. Στα ρούχα του βρέθηκε ένα σημείωμα που έγραφε «Έτσι τιμωρούνται οι προδότες».

Τις επόμενες ημέρες σε πολλούς τοίχους της περιοχής «άγνωστοι» έγραφαν με κόκκινη μπογιά: «Οι προδότες θα ακολουθήσουν τον Αλεξόπουλο»!

Το αιματηρό «Μπλόκο της Καλογρέζας»

Σε έναν τέτοιο πόλεμο, που εξελισσόταν παράλληλα με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, καμία από τις δύο πλευρές δεν αφήνει αναπάντητες τις κινήσεις της άλλης. Κάπως έτσι, οι Ναζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους ήταν δεδομένο πως θα χτυπούσαν την Καλογρέζα αφού ήταν μια φτωχογειτονιά στην πρωτοπορία της αντίστασης με χιλιάδες οργανωμένα μέλη είτε στο ΕΑΜ, είτε στην ΕΠΟΝ.

Η περιβόητη Ειδική Ασφάλεια μαζί με ταγματασφαλίτες και χωροφύλακες συνέταξαν έναν κατάλογο με τους πιο ενεργούς αντιστασιακούς της ευρύτερης περιοχής της Καλογρέζας – Νέας Ιωνίας και την παρέδωσαν στους Ναζί για να... λάβουν έγκριση.

Όταν έλαβαν το «πράσινο φως», στις 14 Μαρτίου 1944, αργά το βράδυ, περικύκλωσαν ολόκληρη την περιοχή. Σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς προκειμένου να πετύχει το μπλόκο χρειάστηκε να μεταφερθεί με λεωφορεία ολόκληρη η δύναμη της χωροφυλακής και των ταγμάτων ασφαλείας!

Τα ξημερώματα της 15ης Μαρτίου η επιχείρηση ξεκίνησε. Εξαπολύθηκε ένα πογκρόμ βίας δίχως προηγούμενο. Οι ντόπιοι συνεργάτες των Ναζί έμπαιναν μέσα στα σπίτια αντιστασιακών, τους ξυλοκοπούσαν δίχως έλεος, βίαζαν τις γυναίκες και επιδόθηκαν σε πλιάτσικο.

Σύμφωνα με την κατάθεση της Μαρίας Μαντζαβίνου στη δίκη που έγινε το 1945, όρμησαν ταγματασφαλίτες μέσα στο σπίτι της και πήραν τον αδερφό της Δημήτρη Αργυρόπουλο (ο οποίος στη συνέχεια εκτελέστηκε), ενώ στη συνέχεια, σε έξαλλη κατάσταση ο επικεφαλής της Ειδικής Ασφάλειας Αλέξανδρος Λάμπου κρατούσε μία εικόνα της Παναγίας και φώναζε: «Με τη διαταγή Αυτής θα σας πιω το αίμα»!

Το πρωί πια είχαν συλληφθεί 500 άτομα. Οι 50 από αυτούς παραδόθηκαν στους ναζί για να εκτελεστούν και οι υπόλοιποι 150 οδηγήθηκαν στην Ειδική Ασφάλεια όπου βασανίστηκαν.

Λίγες ώρες μετά 22 αγωνιστές που διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν στην αρχική λίστα των δωσίλογων εκτελέστηκαν δημόσια, στο ρέμα του Ποδονίφτη.

Για μέρες ολόκληρες η Καλογρέζα θρηνούσε τα 22 νέα παιδιά που εκτελέστηκαν. Πέρα από το πένθος, ωστόσο, υπήρχε και η οργή και κάπως έτσι δεν άργησε να έρθει και η απάντηση της ΟΠΛΑ η οποία θεωρείται μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές της οργάνωσης.

Σύμφωνα με κάποιες αναφορές πολλοί από τους συνεργάτες των Ναζί που συμμετείχαν στο Μπλόκο της Καλογρέζας, εντοπίστηκαν μέσα στα σπίτια τους, να κοιμούνται σαν να μην τρέχει τίποτα.

Η σύλληψη, η δική, η καταδίκη και η εκτέλεση της ποινής τους γινόταν μέσα σε λίγα λεπτά, στο ίδιο δωμάτιο. Με συνοπτικές διαδικασίες.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.