Ατομικές βόμβες σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι: Έγκλημα πολέμου ή αναγκαίο κακό

«Θα προβώ εις περαιτέρω μελέτας και θ’ απευθύνω κι άλλας συστάσεις προς το Κογκρέσον ως προς τον τρόπον καθ’ ον η ατομική δύναμις θα αποβή μέσον πανίσχυρον και αναγκαστικής επιδράσεως προς διατήρησιν της παγκοσμίου ειρήνης».

Αν διαβάζοντας τις παραπάνω γραμμές «είδατε» κάποιο απειλητικό μήνυμα τότε, μάλλον, ξέρετε να διαβάζετε «πίσω από τις γραμμές».

Τα λόγια αυτά ανήκουν στον τότε πρόεδρο των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν και είναι «κομμάτι» του μηνύματος προς τον αμερικανικό λαό στις 6 Αυγούστου 1945, λίγες ώρες μετά τη ρίψη της πρώτης ατομικής βόμβας στην ιαπωνική πόλη της Χιροσίμα. Μία ημέρα σαν σήμερα, στις 9 Αυγούστου, έγινε και η δεύτερη ρίψη, στο Ναγκασάκι.

Συνολικά οι δύο βόμβες αφαίρεσαν περισσότερες από 165.000 ζωές και η ρίψη τους (σύμφωνα με μία εκδοχή) έσυρε τους Ιάπωνες σε άνευ όρων συνθηκολόγηση που σήμανε το τυπικό τέλος της μεγάλης ανθρωποσφαγής του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Για να φτάσουμε, ωστόσο, σε αυτές τις δύο ημέρες ολέθρου και κυρίως στη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας χρειάστηκε μπόλικο παρασκήνιο πριν και άλλο τόσο μετά.

Το απόρρητο «σχέδιο Μανχάταν»

Όλα άρχισαν με το περιβόητο «Σχέδιο Μανχάταν», ένα άκρως απόρρητο πρόγραμμα που ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 1940 στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η διοίκησή του ανατέθηκε στον στρατό και επικεφαλής ορίστηκε ο υποστράτηγος Λέσλι Γκρόουβς. Στόχος του προγράμματος αυτού υπήρξε η χρήση της πυρηνικής ενέργειας ως υπερόπλο κάτι που κατέληξε στη δημιουργία της πρώτης ατομικής βόμβας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες φοβήθηκαν ότι οι Ναζί (ή οι Σοβιετικοί) θα ήταν οι πρώτοι που θα κατάφερναν να δημιουργήσουν μια ατομική βόμβα και έτσι άρχισε ο αγώνας δρόμου για τους πυρηνικούς εξοπλισμούς.

Το «Σχέδιο» επιταχύνθηκε μετά την επίθεση των Ιαπώνων στο Περλ Χάρμπορ στις 7 Δεκεμβρίου του 1941. Στα μέσα του 1942 ξεκίνησε η κατασκευή εργοστασίων και εργαστηριών από το Στρατιωτικό Σώμα Μηχανικών των ΗΠΑ ώστε οι επιστήμονες να φέρουν εις πέρας το έργο που τους είχε ανατεθεί.

Διαβάστε ακόμα: Σαν σήμερα, 7 Δεκεμβρίου, οι Ιάπωνες βομβαρδίζουν το Περλ Χάρμπορ

Το 1943 κατασκευάστηκε ένα εργαστήριο σε μια απομονωμένη περιοχή του Λος Άλαμος στο Νέο Μεξικό των ΗΠΑ, επικεφαλής του οποίου τέθηκε ο θεωρητικός φυσικός Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, ο οποίος επιλέχθηκε προσωπικά από τον υποστράτηγο Γκρόουβς, παρά τις αντιρρήσεις που υπήρχαν.

Εκεί, εκατοντάδες επιστήμονες και μηχανικοί ανέπτυξαν το Gadget (την πρώτη πυρηνική δοκιμαστική συσκευή στον κόσμο), το Little Boy (την ατομική βόμβα με ουράνιο που έπεσε στη Χιροσίμα) και το Fat Man (την ατομική βόμβα με πλουτώνιο που έπεσε στο Ναγκασάκι της Ιαπωνίας).

Το 1945, μετά τη δοκιμαστική ρίψη της ατομικής βόμβας «Trinity», οι ΗΠΑ έγιναν η πρώτη χώρα στον κόσμο που κατείχε πυρηνικά όπλα. «Γνωρίζαμε ότι ο κόσμος δεν θα ήταν πλέον ο ίδιος. Κάποιοι, λίγοι άνθρωποι χάρηκαν, κάποιοι άλλοι λίγοι άνθρωποι έκλαψαν και οι περισσότεροι έμειναν σιωπηλοί», είχε πει ο ίδιος ο Οπενχάιμερ 20 χρόνια αργότερα.

Ο Χίτλερ αυτοκτόνησε τον Απρίλιο του 1945. Η Ναζιστική Γερμανία παραδόθηκε τον Μάη. Οι Ιάπωνες συνέχιζαν να πολεμούν αλλά ήταν ξεκάθαρο πως χάνουν. Είναι γνωστό, πλέον, πως οι Ιάπωνες είχαν μπει ήδη στη διαδικασία να τερματίσουν με κάποιον τρόπο τη συμμετοχή τους στον πόλεμο.

Διαβάστε ακόμα: Αυτοκτόνησαν ο Αδόλφος Χίτλερ και η Εύα Μπράουν; Οι θεωρίες συνωμοσίας και η οριστική απάντηση

Οι Αμερικάνοι το ήξεραν. Ήξεραν, όμως, πως είχαν στα χέρια τους ένα όπλο που έπρεπε να δοκιμάσουν (τους κόστισε, άλλωστε, κοντά στα 2 δισ. δολάρια) κυρίως για να στείλουν το μήνυμα της παντοκρατορίας τους την επόμενη ημέρα. Χτύπησαν την Ιαπωνία, κοιτάζοντας τη Σοβιετική Ένωση.

Οι δυο ατομικές βόμβες σε ισάριθμες πόλεις της Ιαπωνίας και ενώ ήταν δεδομένο πως σύντομα ο Αυτοκράτορας Χιροχίτο θα αναγκαζόταν να παραδοθεί, εκλήφθηκε από τον Ιωσήφ Στάλιν ως «εκβιασμός» από τη Δύση.

Ο «Πατερούλης» εκτίμησε πως ουσιαστικά οι ατομικές βόμβες σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι ήταν μια ενέργεια εκφοβισμού της χώρας του και συνιστούσε θανάσιμη απειλή για αυτή. Έτσι μόλις 11 ημέρες μετά την έκρηξη της δεύτερης ατομικής βόμβας, στις 20 Αυγούστου του 1945, ο Στάλιν δημιούργησε μια ειδική επιτροπή που είχε ως μοναδικό της έργο να «τρέξει» το πρόγραμμα που θα «έδινε» στην ΕΣΣΔ την πρώτη της ατομική βόμβα. Για να σιγουρέψει πως η δουλειά θα... γίνει, τοποθέτησε ως επικεφαλής τον αδίστακτο Λαβρέντι Μπερία.

Ο Στάλιν παραχώρησε στην επιτροπή έκτακτες εξουσίες, μπόλικο χρήμα, ζήτησε απόλυτη μυστικότητα, έδωσε τις καλύτερες εγκαταστάσεις που είχε τότε η χώρα, τα καλύτερα κρατικά στελέχη, επιφανείς πυρηνικούς επιστήμονες και πολλά άλλα.

Τελικά, τον Αύγουστο του 1949 η ΕΣΣΔ έκανε την πρώτη επιτυχημένη δοκιμή της δικής της ατομικής βόμβας η οποία ήταν ίδια με εκείνη των ΗΠΑ. Λογικό, αν σκεφτεί κανείς πως η κατασκοπεία είχε... πάει σύννεφο. Μέσα στα επόμενα δυο χρόνια η Σοβιετική απέκτησε μια ακόμα ατομική βόμβα αλλά ο Στάλιν ένιωσε πως μπορεί να ανακοινώσει πως και η χώρα του πλέον διαθέτει πυρηνικό οπλοστάσιο μόλις στις 6 Οκτωβρίου του 1951.

Διαβάστε ακόμα: Σαν σήμερα, 6 Οκτωβρίου, η ΕΣΣΔ αποκτά την πρώτη της ατομική βόμβα

Έγκλημα πολέμου ή αναγκαίο κακό

Και επειδή την ιστορία τη γράφουν πάντα οι νικητές, τα όσα ξέραμε για τη χρήση της ατομικής βόμβας, πλέον, έχουν τεθεί υπό πλήρη αμφισβήτηση. Είναι τόσο μεγάλη η αμφισβήτηση που κάνει πολλούς να μιλάνε για το μεγαλύτερο έγκλημα πολέμου που έχει γίνει ποτέ στην Ιστορία της ανθρωπότητας.

«Εχρησιμοποιήσαμεν την ατομικήν βόμβαν διά να συντομεύσωμεν τον πόλεμον… Θα τη χρησιμοιήσωμεν και πάλιν. Μόνο η συνθηκολόγησις της Ιαπωνίας θα μας σταματήση. Τους ώμους μας βαραίνει τεραστία ευθύνη. Ευχαριστούμεν τον θεόν, διότι είμεθα εμείς, και όχι ο εχθρός, που τη φέρομεν. Και παρακαλούμεν τον θεόν, να μας φωτίση εις τη χρήσιν του οργάνου αυτού συμφώνως προς τας βουλήσεις του».

Αυτά ήταν τα λόγια που, ξημερώματα, πλέον της 10ης Αυγούστου 1945 χρησιμοποίησε ο Χάρι Τρούμαν για να εξηγήσει στους αμερικανούς, μέσω ραδιοφωνικού διαγγέλματος, γιατί αποφάσισε να «χτυπήσει» με ατομικές βόμβες την Ιαπωνία.

Στα απομνημονεύματά του ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ωστόσο, φαίνεται πως, μάλλον, είχε διαφορετική άποψη. «Θα ήταν λάθος να πιστέψωμε ότι η τύχη της Ιαπωνίας ερυθμίσθη από την ατομική βόμβα. Η ήττα της ήταν βεβαία πριν ριφθή η πρώτη βόμβα», έγραψε.

Και προφανώς ο Τσόρτσιλ ήξερε πολύ καλά τι έγραφε ειδικά από τη στιγμή που η Σοβιετική Ένωση είχε μπει, με την επίθεση στην Μαντζουρία, στον πόλεμο του Ασιατικού μετώπου. Η επίθεση της ΕΣΣΔ μπορεί να έγινε λίγες ώρες μετά τη ρίψη της ατομικής βόμβας αλλά είχε αποφασιστεί ήδη από τη Διάσκεψη της Γιάλτας (Φεβρουάριος του 1945) όταν ο Στάλιν είχε υποσχεθεί στους Ρούζβελτ και Τσόρτσιλ ότι μόλις έληγε ο πόλεμος στην Ευρώπη, η ΕΣΣΔ θα τερμάτιζε το Σύμφωνο μη επίθεσης με την Ιαπωνία και θα της κήρυττε τον πόλεμο.

Διαβάστε ακόμα: Η Διάσκεψη της Γιάλτας όπου Ρούσβελτ, Τσόρτσιλ και Στάλιν «μοίρασαν» τον κόσμο

Η ναζιστική Γερμανία παραδόθηκε στις 9η Μαΐου. Ήδη από εκείνη την ημέρα ΗΠΑ και Βρετανία, έδωσαν στην ΕΣΣΔ μία τρίμηνη προθεσμία προκειμένου να επιτεθεί στην Ιαπωνία. Κατά «διαβολική σύμπτωση» η προθεσμία αυτή έληξε την ημέρα που οι ΗΠΑ έριξαν τη δεύτερη ατομική βόμβα στο Ναγκασάκι! Είναι η ίδια ημέρα που ο Κόκκινος Στρατός επιτέθηκε στην Ιαπωνία και, μάλιστα, σε τρία μέτωπα.

Ο βραβευμένος με Πούλιτζερ δημοσιογράφος Γουόλτερ Πίνκους είχε γράψει στην Washington Post πως ο Τρούμαν και οι επιτελείς του έλεγαν ότι, σύμφωνα με τις μελέτες, ο αριθμός των νεκρών σε περίπτωση απόβασης των ΗΠΑ στο ιαπωνικό αρχιπέλαγος θα έφτανε για τους αμερικανούς τις 500.000. Οι νεκροί της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι δεν ξεπέρασαν τις 250.000 (υπολογίζοντας και αυτούς που «θέρισαν» αργότερα ασθένειες όπως η λευχαιμία και ο καρκίνος εξαιτίας της ραδιενέργειας).

Αυτό ήταν το αφήγημα. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Όταν άρχισαν να ανοίγουν τα άλλοτε απόρρητα έγγραφα εκείνης της εποχής διαπιστώθηκε πως  η πρόβλεψη του αμερικανικού επιτελείου ήταν για 46.000 νεκρούς σε περίπτωση απόβασης. Μία από τις εκθέσεις, μάλιστα, την υπέγραφε ο στρατηγός Τζορτζ Μάρσαλ.

Άρα σήμερα, πλέον, ξέρουμε με μεγάλη βεβαιότητα πως η χρήση των ατομικών βομβών δεν έγινε για να παραδοθεί η Ιαπωνία, ούτε έγινε για να ελαχιστοποιηθούν στο μέγιστο δυνατό οι ανθρώπινες απώλειες.  

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.