Το βιβλίο που αιματοκύλησε την ανθρωπότητα: 101 χρόνια από την έκδοση του «Αγών μου»

«Ξέρω πολύ καλά ότι με τον λόγο και όχι με τα βιβλία κερδίζεις τους ανθρώπους. Όλα τα μεγάλα κινήματα της Ιστορίας οφείλονται σε ρήτορες, όχι σε συγγραφείς». Με αυτά τα λόγια στον πρόλογό του, ξεκινάει ένα βιβλίο - σταθμός για την παγκόσμια ιστορία. Γραμμένο από έναν άνθρωπο που μόνο περιθωριακοί τύποι γνώριζαν, κατέληξε να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας του ναζισμού. Ήταν στις 18 Ιουλίου του 1925 όταν εκδόθηκε «Ο αγών μου» από τον Αδόλφο Χίτλερ.

Ο παραλίγο δικτάτορας που έγινε συγγραφέας

Όταν ο Χίτλερ αποστρατεύτηκε το 1920, δύο χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, ήταν ένας άσημος δεκανέας. Κανείς δεν γνώριζε το όνομά του. Οι μόνοι που το ήξεραν ήταν οι ανώτεροι αξιωματικοί του στρατού που τον είχαν αξιοποιήσει σε διάφορες μυστικές αποστολές. Μια εξ αυτών, ήταν η παρακολούθηση ενός νέου κόμματος που είχε εμφανιστεί στο Μόναχο, το Γερμανικό Εργατικό Κόμμα. Ο Χίτλερ είχε παρακολουθήσει μαθήματα προπαγανδιστικής ρητορικής στο μεταξύ κι έγινε μέλος του κόμματος. 

Σύντομα και με διάφορους τρόπους, κέρδισε την προσοχή των λίγων μελών. Το Γερμανικό Εργατικό Κόμμα μετονομάστηκε σε Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό  Κόμμα. Στις πολιτικές συγκεντρώσεις, ο Χίτλερ μαγνήτιζε τα βλέμματα με την εκρηκτική και γεμάτη μίσος ρητορική του. Μοιραζόταν (και εκμεταλλευόταν) το αίσθημα προδοσίας που ένιωθαν οι Γερμανοί με τη συνθηκολόγηση του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Και αποφάσισε να αναλάβει δράση.

Έχοντας ως βασική έμπνευση τους Μελανοχίτωνες του Μπενίτο Μουσολίνι στην Ιταλία, σκέφτηκε πως μπορούσε να κάνει ένα παρόμοιο πείραμα στο Μόναχο. Ο Μουσολίνι κατέλαβε την εξουσία με την περίφημη πορεία προς τη Ρώμη. Ο Χίτλερ ξεκίνησε από μια μπιραρία και προσπάθησε να επιβληθεί στην πρωτεύουσα της Βαυαρίας πριν κινηθεί για το Βερολίνο. Το αποτέλεσμα ήταν να καταλήξει στη φυλακή και ο ναζισμός που ήταν τότε στα σπάργανα να αποκτήσει τους πρώτους μάρτυρές του. 

Η «βίβλος» μιας αρρωστημένης ιδεολογίας

Όταν ο Χίτλερ ξεκίνησε να γράφει το πόνημά του, δεν είχε αρκετούς οπαδούς. Το γνώριζε καλά αυτό αλλά ήλπιζε στην οικονομική ενίσχυση που θα του παρείχαν τα έσοδα των πωλήσεων. Το βιβλίο προοριζόταν για τους λίγους εκλεκτούς ναζιστές, εκείνους που τον είχαν ακολουθήσει μέχρι εκείνη τη στιγμή. Σε εκείνα τα χρόνια είχε αρχίσει να αποκρυσταλλώνεται το πολιτικό του όραμα. 

Το βιβλίο είναι ένα συνονθύλευμα. Οργισμένα παθιασμένο, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, αλλά συνονθύλευμα όπως και να έχει. Σε αυτό, ο Χίτλερ κάνει αρκετές αυτοβιογραφικές αναφορές. Ξεκινάει από τα πρώτα κεφάλαια να διηγείται τη ζωή του μέχρι εκείνο το σημείο. Στη συνέχεια, αναλύει την πολιτική κατάσταση και το μέλλον της Γερμανίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, δύο είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για την κατάντια της χώρας: ο μπολσεβικισμός και ο ιουδαϊσμός. Και τα δύο πρέπει να εξολοθρευτούν. Οι στόχοι που θέτει είναι σαφείς: η δημοκρατία στη Γερμανία έχει γίνει πρόξενος δεινών, συνεπώς πρέπει να αντικατασταθεί με ένα άλλο σύστημα. 

Πάντως, είναι εξαιρετικά αμφίβολο να πίστευε ότι θα εκπλήρωνε ποτέ όλα αυτά που είχε γράψει. Χρόνια μετά την εγκατάστασή του στην εξουσία, είχε δηλώσει: «Αν ήξερα ότι θα γινόμουν καγκελάριος, δεν θα το έγραφα ποτέ». Γιατί αυτό; Στο βιβλίο περιέγραφε όλα αυτά που προσπάθησε να κάνει. Ήταν όμως αρνητικό για την εικόνα που ήθελε να παρουσιάζει, ενός παθιασμένου πολιτικού που ήθελε απλώς και μόνο την αποκατάσταση αδικιών για τη χώρα του. Και το κυριότερο, ενός ανθρώπου που δεν απειλεί κανέναν. Αυτή ήταν η εικόνα του τουλάχιστον μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1939. 

Το βιβλίο όπως ήταν αναμενόμενο δεν πήγε πολύ καλά στην αρχή. Ήταν ένα είδος περιθωριακού αναγνώσματος για λίγους. Από το 1933 όμως, όταν ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος, οι πωλήσεις του εκτοξεύτηκαν. Ήταν το κορυφαίο βιβλίο για τη δεκαετία του '30. Οι αρχές είχαν φτάσει στο σημείο να το δίνουν ως δώρο σε νιόπαντρα ζευγάρια.

Όπως με την περιουσία του, έτσι και με το βιβλίο, ο Χίτλερ άφησε όλα τα δικαιώματα εκμετάλλευσης στο γερμανικό κράτος. Τα δικαιώματα του βιβλίου πέρασαν στο κρατίδιο της Βαυαρίας που απαγόρευσε την επανέκδοσή του. Η απαγόρευση αυτή έληξε το 2015 και το βιβλίο επανεκδόθηκε με σχόλια και αναλύσεις το 2016. Ξεπούλησε μέσα σε λίγες ώρες. Παρά τις αντιδράσεις, η ποιοτική επανέκδοσή του άνοιξε ξανά τη συζήτηση γύρω από τέτοιου είδους ιστορικά ντοκουμέντα και τη χρήση τους, ή ακόμη και τους κινδύνους που ενέχουν.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.