Επιχείρηση «Αλογάκι της Παναγίας» - Η ξεχασμένη ναυμαχία ΗΠΑ – Ιράν στον Περσικό Κόλπο

Λένε – και όχι άδικά – πως η Ιστορία κάνει κύκλους. Η σημερινή ημέρα έρχεται να μας υπενθυμίσει αυτό ακριβώς. Την ώρα που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωπολιτικά σημεία ανάφλεξής στον κόσμο η 18η Απριλίου λαμβάνει μία ξεχωριστή διάσταση.

Η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, από το 1979 και έπειτα, επανέρχεται περιοδικά, με περιστατικά παρενοχλήσεων πλοίων, με κατασχέσεις δεξαμενόπλοιων και στρατιωτικές ασκήσεις που θυμίζουν πόσο εύθραυστη είναι η ισορροπία στην περιοχή.

Το τι συμβαίνει σήμερα, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση. Η σημασία των Στενών είναι τεράστια καθώς από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ιστορική σύγκρουση του 1988 λειτουργεί ως υπενθύμιση του πόσο γρήγορα μπορεί να κλιμακωθεί μία κρίση.

Η επιχείρηση «Αλογάκι της Παναγίας» δεν ήταν απλώς ένα μεμονωμένο επεισόδιο αλλά η μεγαλύτερη ναυτική σύγκρουση των ΗΠΑ από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι και σήμερα!

Πώς φτάσαμε στη ναυμαχία στον Περσικό

Η ναυμαχία του Απριλίου του 1988 δεν προέκυψε ξαφνικά. Ήταν το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου έντασης στον Περσικό Κόλπο, κατά τη διάρκεια του πολέμου ανάμεσα στο Ιράν του Αγιατολάχ Χομεϊνί και του Ιράκ, του τότε συμμάχου των ΗΠΑ, Σαντάμ Χουσεΐν (1980-1988). Στα τελευταία χρόνια της σύγκρουσης, οι δύο αντίπαλοι στόχευαν όχι μόνο στρατιωτικές δυνάμεις αλλά και την οικονομική υποδομή του αντιπάλου και ιδιαίτερα (φυσικά) την πετρελαϊκή βιομηχανία.

Έτσι ξεκίνησε ο λεγόμενος «πόλεμος των δεξαμενόπλοιων», όπου εμπορικά πλοία και τάνκερ γίνονταν σχεδόν καθημερινά στόχοι επιθέσεων και από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που βρίσκονταν σε προεκλογική περίοδο, με τον πρόεδρο Ρόναλντ Ρίγκαν να διανύει το τελευταίο έτος της θητείας του, ανησυχώντας για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την παγκόσμια ενεργειακή αγορά παρενέβησαν προστατεύοντας κυρίως κουβεϊτιανά δεξαμενόπλοια, τα οποία έπλεαν υπό αμερικανική σημαία.

Η παρουσία τους στον Περσικό Κόλπο ενίσχυσε την ένταση με το Ιράν, το οποίοι θεωρούσε ότι οι ΗΠΑ λειτουργούσαν έμμεσα υπέρ του Ιράκ.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά όταν το Ιράν άρχισε να χρησιμοποιεί ναυτικές νάρκες για να παρεμποδίσει την κυκλοφορία των πλοίων. Στις 14 Απριλίου 1988 (εκείνη την ημέρα υπογραφόταν στην Γενεύη η αποχώρηση των Σοβιετικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν), η αμερικανική φρεγάτα USS Samuel B. Roberts, προσέκρουσε σε μία τέτοια νάρκη. Η έκρηξη προκάλεσε σοβαρές ζημιές στο πλοίο χωρίς, όμως, τελικά να οδηγήσει στη βύθισή του.

Παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε ούτε μία απώλεια ανθρώπινης ζωής (υπήρχαν 14 τραυματίες ανάμεσα στους οποίους και ο κυβερνήτης της φρεγάτας), το περιστατικό θεωρήθηκε από την Ουάσινγκτον ως άμεση επιθετική ενέργεια του Ιράν σε βάρος των ΗΠΑ.

Η απάντηση ήταν άμεση και προσεκτικά σχεδιασμένη. Στόχος δεν ήταν ένας γενικευμένος πόλεμος με το Ιράν αλλά μία ισχυρή επίδειξη δύναμης που θα λειτουργούσε αποτρεπτικά για ανάλογες ενέργειες από την πλευρά της Τεχεράνης.

Έτσι φτάσαμε στην - ξεχασμένη σήμερα – επιχείρηση «Αλογάκι της Παναγίας» (αυτή είναι η ελληνική απόδοση του «Operation Praying Mantis»)! Στόχος της επιχείρησης ήταν να πληγούν στρατιωτικές υποδομές και ναυτικές δυνάμεις του Ιράν αλλά χωρίς ταυτόχρονα να υπάρξει πλήρης κλιμάκωση σε ευρύτερη σύγκρουση ανάμεσα στις δύο χώρες.

Επιχείρηση «Αλογάκι της Παναγίας»

Μία ημέρα σαν σήμερα, στις 18 Απριλίου 1988, ανήμερα της εορτής των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν συντονισμένες επιθέσεις σε πολλαπλούς στόχους. Αρχικά χτυπήθηκα δύο ιρανικές πετρελαϊκές πλατφόρμες (Sassan και Sirri), εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν οι οποίες χρησιμοποιούνταν και ως βάσεις παρακολούθησης στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Αμερικανικά πολεμικά πλοία με επικεφαλής το αεροπλανοφόρο Enterprise και πεζοναύτες προσέγγισαν τις εγκαταστάσεις, έδωσαν προειδοποιήσεις για άμεσε εκκένωση και στη συνέχεια άνοιξαν πυρ καταστρέφοντας και τις δυο πλατφόρμες.

Η σύγκρουση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε σε σταθερούς στόχος. Το ιρανικό ναυτικό αντέδρασε στέλνοντας πλοία και ταχύπλοα σκάφη για να αντιμετωπίσουν τις αμερικανικές δυνάμεις. Η ναυμαχία που ξεκίνησε γρήγορα έλαβε νικητήρια τροπή για τις ΗΠΑ που αξιοποίησαν την τεχνολογική τους υπεροχή, ιδιαίτερα σε πυραυλικά συστήματα και αεροπορική υποστήριξη.

Ήταν η πρώτη, και μέχρι στιγμής η μόνη, φορά που το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ αντάλλαξε πυρά πυραύλων επιφάνειας - επιφάνειας με εχθρό και είχε ως αποτέλεσμα τη βύθιση του μεγαλύτερου πολεμικού πλοίου που έχει βυθίσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο!

Το πλοίο αυτό ήταν η ιρανική φρεγάτα Sahand, το καμάρι του πολεμικού ναυτικού της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η Sahand έγινε αμέσως αντιληπτή από αναγνωριστικά των ΗΠΑ και όταν επιχείρησε να επιτεθεί σε αμερικανικά αεροσκάφη δέχθηκε ομοβροντία πυραύλων από αεροσκάφη και πλοία με αποτέλεσμα η φρεγάτα να βυθιστεί.

Σχεδόν την ίδια μοίρα είχε και μία άλλη φρεγάτα η Sabalan η οποία αφού εκτόξευσε έναν πύραυλο εδάφους – αέρους, δέχθηκε και αυτή συντονισμένη επίθεση, υπέστη σημαντικότατες υλικές ζημιές και αποχώρησε από το πεδίο της ναυμαχίας πριν βυθιστεί.

Την ίδια ώρα, μικρότερα ιρανικά σκάφη επιχείρησαν επιθέσεις εναντίον εμπορικών στόχων ενώ συγκρούστηκαν και μα αμερικανικά πλοία. Οι ΗΠΑ απάντησαν καταστρέφοντας αρκετά από αυτά τα ταχύπλοα, περιορίζοντας σημαντικά την επιχειρησιακή ικανότητα του Ιράν.

Όταν το αποτέλεσμα της ναυμαχίας είχε κριθεί η διοίκηση του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ έδωσε εντολή για αποκλιμάκωση στις δικές του δυνάμεις προκειμένου έτσι να ανοίξει ένα παράθυρο στο Ιράν να αποσύρει τις δικές του δυνάμεις προκειμένου να επανέλθει η ηρεμία στην περιοχή.

Και έτσι ακριβώς έγινε με αποτέλεσμα αργά το απόγευμα της 18ης Απριλίου η ναυμαχία να έχει ολοκληρωθεί.

Οι απώλειες των δύο πλευρών ήταν άνισες. Το Ιράν υπέστη σημαντικές ζημιές σε πλοία και υποδομές καθώς και ανθρώπινες απώλειες. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ είχαν περιορισμένες απώλειες.

Αν και απόλυτα ενιαίος κατάλογος απωλειών που να αποδεκτός από όλες τις πλευρές δεν υπάρχει, η καταγραφή που μοιάζει να είναι πιο κοντά στην αλήθεια έχει ως εξής:

Οι ΗΠΑ θρήνησαν την απώλεια δύο στρατιωτικών οι οποίοι ήταν το πλήρωμα ενός ελικοπτέρου Bell AH-1 Cobra το οποίο (κατά τους αμερικανούς) έπεσε στον περσικό μετά από μηχανική βλάβη και όχι εχθρικά πυρά.

Από την άλλη το Ιράν είδε να βυθίζονται μια φρεγάτα και μία πυραυλάκατος ενώ μία ακόμα φρεγάτα υπέστη σοβαρές υλικές ζημιές. Επιπλέον, πολλά ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης καταστράφηκαν όπως φυσικά και οι δύο πλατφόρμες πετρελαίου.

Σε ότι αφορά τις ανθρώπινες απώλειες, χωρίς και εδώ να υπάρχει ακριβής αριθμός, υπολογίζεται πως οι νεκροί ξεπέρασαν τους 50 (ίσως να έφτασαν και τους 60), ενώ δεκάδες ήταν οι τραυματίες.

Και αν στους «αριθμούς» της ναυμαχίας η εικόνα δεν είναι ξεκάθαρη, το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν κάτι παραπάνω από ξεκάθαρο. Οι ΗΠΑ έκαναν επίδειξη δύναμης και μέσα σε λίγες ώρες επέβαλαν την κυριαρχία τους στον Περσικό Κόλπο.

Παράλληλα, έστειλαν και ένα ισχυρό μήνυμα στην Τεχεράνη για το κόστος μίας νέας πιθανής κλιμάκωσης κάτι που για πολλούς διεθνείς αναλυτές συνέλαβε καθοριστικά στην απόφαση της Ισλαμικής Δημοκρατίας να αποδεχθεί, λίγους μήνες αργότερα, κατάπαυση του πυρός με το Ιράκ.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.