Το «γερμανικό φθινόπωρο», η πρώτη γενιά της RAF και οι μυστηριώδεις «αυτοκτονίες»

Στα χρόνια μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ευρώπη προσπαθούσε να βρει την ταυτότητα και τον βηματισμό της. Ταυτόχρονα, ο Ψυχρός Πόλεμος είχε χωρίσει τον κόσμο σε στρατόπεδα και αυτό, ακόμα και αν δε φαίνεται με μια πρώτη ανάγνωση, είχε σημαντικό αντίκτυπο και στη δομή των κοινωνιών.

Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, πολλές χώρες της Ευρώπης έζησαν κάτι από... Λατινική Αμερική όπου τα ένοπλα αντάρτικα πόλης ήταν κάτι το συνηθισμένο. Η Ιταλία έζησε τα «μολυβένια χρόνια», έναν μικρής έντασης εμφύλιο, ανάμεσα σε αριστερούς – αναρχικούς και ακροδεξιούς - φασίστες, στους δρόμους των μητροπόλεων.

Η Ελλάδα, που έβγαινε από μια επτάχρονη δικτατορία, σημαδεύτηκε από τη δράση ένοπλων ομάδων πολιτικής βίας όπως η «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη» και «Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας».

Στη Γαλλία έδρασε η «Action Directe» που είχε τις ρίζες της στο αντιφασιστικό κίνημα της Ισπανίας που δρούσε κατά του δικτάτορα Φράνκο και του σκληρού καθεστώτος που είχε εγκαθιδρύσει. Ταυτόχρονα, υπήρχε και η απελευθερωτική δράση του IRA στην Ιρλανδία.

Η (ακόμα, τότε, διαιρεμένη) Γερμανία δε θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Εκεί έζησαν το λεγόμενο «Γερμανικό φθινόπωρο». Σημαντικό ρόλο εκείνη την εποχή διαδραμάτισε η ακροαριστερή ένοπλη οργάνωση «Φράξια Κόκκινος Στρατός», η RAF.

Είναι ξεκάθαρο πως για κάτι λιγότερο από μια εικοσαετία (από τα μέσα της δεκαετίας του 1960, μέχρι και την αντίστοιχη του 1980 και αποκορύφωμα εκείνη του 1970) η κατάσταση στην Ευρώπη μύριζε μπαρούτι.

Η «γέννηση» της RAF

Για να καταλάβουμε πλήρως την κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή στη Δυτική Γερμανία, αρκεί να κάνουμε μια απλή αναφορά – υπενθύμιση στο περίφημο «σκάνδαλο της πουτίγκας».

Τον Απρίλιο του 1967, επισκέφτηκε το Βερολίνο ο τότε Αμερικανός αντιπρόεδρος Χούμπερτ Χάμφρι. Οι ακροαριστεροί φοιτητές που έμεναν στο περιβόητο κοινόβιο «Kommune 1» έφτιαξαν μια πουτίγκα με σκοπό να την «κεράσουν» στον Χάμφρι.

Οι δυτικογερμανικές μυστικές υπηρεσίες σε συνεργασία με τις αντίστοιχες αμερικανικές είχαν πληροφορηθεί πως «κάποιοι» ακροαριστεροί, «κάτι» ετοίμαζαν και έτσι έδρασαν κάπως σπασμωδικά. Έκαναν αθρόες συλλήψεις μέσα από το κοινόβιο και ανακοίνωσαν πως κατάφεραν να σταματήσουν μια δολοφονική βομβιστική επίθεση κατά του Αμερικανού αντιπροέδρου.

Όλοι είχαν μείνει «παγωμένοι» από τις συγκλονιστικές αποκαλύψεις που έκαναν οι εφημερίδες (οι οποίες, βέβαια, μετέφεραν διαρροές της αστυνομίας) για τους αδίστακτους συνωμότες που ήθελαν να δολοφονήσουν έναν τόσο σημαντικό πολιτικό.

Μετά από λίγες ημέρες, ωστόσο, όλοι οι συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι. Ο λόγος; Όπως διαπίστωσαν οι πυροτεχνουργοί η πουτίγκα ήταν όντως... πουτίγκα και δεν είχε ούτε γραμμάριο εκρηκτικής ύλης!

«Σύμφωνα με την άποψη των επισήμων, λοιπόν, αυτό που είναι εγκληματικό δεν είναι να ρίχνει κανείς ναπάλμ βόμβες στις γυναίκες και στα παιδιά του Βιετνάμ, αλλά πουτίγκα στους πολιτικούς που διατάσσουν την ισοπέδωση των πόλεων… Ναπάλμ ναι, πουτίγκα όχι», έγραφε, μετά το φιάσκο, στο περιοδικό «Konkret», μια γνωστή για την αριστερή της ιδεολογία δημοσιογράφος η οποία θα απασχολούσε έντονα τη γερμανική κοινή γνώμη μερικά χρόνια αργότερα: Η Ουλρίκε Μάινχοφ.

Είναι η εποχή που σχεδόν όλοι οι αριστεροί στη Γερμανία με λιγότερη ή περισσότερη θέρμη ο καθένας, πίστευαν, όπως έγραφε ο δημοσιολόγος Βόλφγκανγκ Γκαστ, στη νομιμότητα της μαζικής, πολιτικής βίας. Πίστευαν πως ένα αντάρτικο πόλης ανάλογο των Τουπαμάρος στην Ουρουγουάη θα μπορούσε να ριζώσει και να αναπτυχθεί στην καπιταλιστική και ιμπεριαλιστική Δυτική Γερμανία.

Ο Ρούντι Ντούτσκε, ηγετική μορφή του γερμανικού φοιτητικού κινήματος, άλλωστε, το είχε πει ανοιχτά, δημόσια και χωρίς περιστροφές: «Αν το γερμανικό κράτος στείλει στρατό στο Βιετνάμ, εμείς θα πάρουμε τα όπλα εναντίον του»!

Μέσα σε αυτό το πολεμικό κλίμα κάνει την εμφάνισή του ένα ζευγάρι αλλιώτικο από τα άλλα! Ο Αντρέας Μπάαντερ και η Γκούντρουν Ένσλιν. Και οι δυο τους είναι αυτό που λέμε άνθρωποι της πράξης.

Για πρώτη φορά συνελήφθησαν μετά από εμπρηστικές επιθέσεις που έκαναν σε βάρος των πολυκαταστημάτων «Kaufhaus M. Schneider» και «Kaufhof» στη Φραγκφούρτη. Μια, όπως έλεγαν οι ίδιοι, «κίνηση διαμαρτυρίας για την αδιαφορία, με την οποία ο κόσμος αντιμετωπίζει τη γενοκτονία στο Βιετνάμ».  

Καταδικάστηκαν αλλά αφέθηκαν ελεύθεροι μέχρι την εκδίκαση σε δεύτερο βαθμό. Διέφυγαν στο εξωτερικό, επέστρεψαν στη Γερμανία αλλά λίγο καιρό αργότερα ο Μπάαντερ συνελήφθη ξανά. Η Ένσλιν αμέσως οργάνωσε την απόδρασή του. Τελικά, τα κατάφερε στις 14 Μαΐου 1970 με τη βοήθεια της Ουλρίκε Μάινχοφ.

Όλοι μαζί, βγήκαν στην παρανομία και δημιούργησαν την ένοπλη οργάνωση «Φράξια Κόκκινος Στρατός», την RAF (Rote Armee Fraktion). «Χωρίς τον Κόκκινο Στρατό τα γουρούνια θα συνεχίσουν...», έγραψαν στην πρώτη τους προκήρυξη.

Βία, χάος, θάνατος και λευκά κελιά

Αμέσως μετά, οι Μάινχοφ, Μπάαντερ, Ένσλιν και περίπου 15 ακόμα οργισμένοι νέοι έφυγαν για την Ιορδανία όπου εκπαιδεύτηκαν, για περίπου δύο μήνες, σε στρατόπεδο της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO).

Με την επιστροφή τους στη Δυτική Γερμανία ξεκινάει αυτό που αργότερα θα ονομαστεί πρώτη περίοδος της RAF ή αλλιώς... Βία, χάος, θάνατος!

Ο Αντρέας Μπάαντερ, γεννημένος το 1943, ήταν ένας παραβατικός που μπαινόβγαινε στις φυλακές για πλημμελήματα. Προσπαθούσε να κάνει διάφορες δουλειές αλλά δεν τα κατάφερνε. Ακόμα και δημοσιογράφος είχε προσπαθήσει να γίνει. Ήταν ίσως ο μόνος από τα αρχικά μέλη της RAF που δεν είχε πανεπιστημιακή μόρφωση.

Η Γκούντρουν Ένσλιν, γεννημένη τον Αύγουστο του 1940, ήταν κόρη ενός πάστορα, άριστη μαθήτρια και φοιτήτρια αγγλικής και γερμανικής φιλολογίας. Ήταν ο ιδεολογικός καθοδηγητής του Μπάαντερ. Άριστη γνώστρια της μαρξιστικής – λενινιστικής θεώρησης, έδινε στον Μπάαντερ το απαραίτητο ιδεολογικό υπόβαθρο για να προχωρήσει σε ενέργειες πολιτικής βίας.

Έχοντας ως πρότυπο τους Τουπαμάρος και με την πεποίθηση πως ένα αντάρτικο πόλης  θα μπορούσε να νομιμοποιηθεί μέσα σε μια μεγάλη ευρωπαϊκή πόλη και ένα δημοκρατικό καθεστώς, αρκεί να είχε μαζική μορφή, ξεκίνησαν την ένοπλη προπαγάνδιση των ιδεών τους.

Έχοντας ως «ευαγγέλιο» το βιβλίο του βραζιλιάνου Κάρλος Μαριγκέλα «Το εγχειρίδιο του αντάρτη των πόλεων», η RAF νοικιάζει γιάφκες, κάνει ληστείες τραπεζών για να ενισχύσει το «ταμείο» της οργάνωσης, αγοράζει όπλα και εκρηκτικά και ξεκινάει τις ένοπλες επιθέσεις.

Στις 15 Ιουλίου του 1971, μετά από συμπλοκή με αστυνομικούς, έπεσε νεκρή η Πέτρα Σέλμ, μέλος της RAF. Η οργάνωση για να εκδικηθεί εκτέλεσε δυο αστυνομικούς μέσα σε 60 ημέρες και πολλαπλασίασε τις βομβιστικές επιθέσεις.

Η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Αν και αρχικά η RAF είχε τεράστιο λαϊκό έρεισμα, η βιαιότητα των πράξεών της, έστρεψαν ένα μεγάλο κομμάτι του λαού εναντίον της. Η γερμανική αστυνομία εξαπέλυσε ένα αδιανόητο ανθρωποκυνηγητό εναντίον των μελών της οργάνωσης, το οποίο ονόμασε «Aktion Wasserschlag», δηλαδή «Επιχείρηση υδάτινο σοκ».

Μέχρι το τέλος του Ιουνίου του 1972 ολόκληρη η «ηγετική» ομάδα της RAF ήταν στα χέρια της αστυνομίας. Πρώτα συνελήφθησαν οι  Αντρέας Μπάαντερ, Γιάν Καρλ Ράσπε και Χόλγκερ Μάινς, μετά η Γκούντρουν Ένσλιν και τελευταία η Ουλρίκε Μάινχοφ.

Όλοι τους μεταφέρθηκαν στις φυλακές υψίστης ασφαλείας του Στάμχαϊμ, βόρεια της Στουτγάρδης και τέθηκαν σε πλήρη απομόνωση στα περίφημα «λευκά κελιά», χωρίς να έχουν επίγνωση αν είναι ημέρα ή νύχτα αφού οι δεσμοφύλακες άναβαν τα φώτα σε ακανόνιστα χρονικά σημεία με αποτέλεσμα, ο κρατούμενος να χάνει σταδιακά την αίσθηση του πότε είναι ημέρα και πότε νύχτα.

Οι κρατούμενοι κατήγγειλαν διαρκώς τις συνθήκες κράτησής τους και προχώρησαν πολλές φορές σε απεργία πείνας. Μέχρι που σταδιακά άρχισαν να κερδίζουν κάποιες «ελευθερίες», όπως οι περίπατοι σε ένα σιδερόφρακτο προαύλιο.

Τον Νοέμβριο του 1974, ωστόσο, ο Χόλγκερ Μάινς, πέθανε μετά από 57 ημέρες απεργίας πείνας αφού είχε μείνει 39 κιλά!

Η ένταση στη Γερμανία ανέβηκε ξανά επικίνδυνα αφού το κράτος αυστηροποίησε τον ποινικό κώδικα, ενώ οι αλληλέγγυοι έξω από τις φυλακές πραγματοποιούσαν σχεδόν καθημερινά δυναμικές κινητοποιήσεις.

Το «γερμανικό φθινόπωρο» και η «νύχτα του θανάτου»

Στις δίκες που ακολούθησαν, επιβλήθηκαν στα μέλη της RAF πολυετής ποινές κάθειρξης.

Στις 9 Μαΐου 1976 η Ούλρικε Μάινχοφ βρέθηκε κρεμασμένη στο κελί 719 των φυλακών υψίστης ασφαλείας. Η επίσημη νεκροψία έδειξε αυτοκτονία. Οικογένεια, φίλοι και σύντροφοι αμφισβήτησαν το πόρισμα αλλά δε βρήκαν αποδείξεις για το αντίθετο καθώς το γερμανικό κράτος αρνήθηκε να δώσει στοιχεία στον ειδικό εμπειρογνώμονα που όρισε η οικογένεια.

«Αν μάθεις πως αυτοκτόνησα, να είσαι σίγουρη ότι ήταν φόνος», είχε πει η Μάινχοφ στην αδερφή της, λίγες ημέρες πριν βρεθεί νεκρή.

Στο μεταξύ η δεύτερη γενιά της RAF είχε αναλάβει δράση και οδήγησε με τις πράξεις της στο αποκορύφωμα του «γερμανικού φθινοπώρου» τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του 1977. Δρώντας εντελώς ανεξέλεγκτα και χωρίς να έχουν επαφή με την πρώτη γενιά, τα μέλη της δεύτερης προχωράνε στην απαγωγή του προέδρου των Γερμανών εργοδοτών, Χανς Μάρτιν Σλάιερ ζητώντας ως αντάλλαγμα για τη ζωή του, την αποφυλάκιση 11 μελών της!

Αφού απέτυχαν οι διαπραγματεύσεις τα μέλη της RAF μαζί με παλαιστίνιους μαχητές του Λαϊκού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PFLP) προχώρησαν σε αεροπειρατεία ενός αεροσκάφους της Lufthansa που πραγματοποιούσε πτήση από την Τενερίφη στη Φρανκφούρτη.

Ξημερώματα της 17ης Οκτωβρίου, στο Μογκαντίσου, την πρωτεύουσα της Σομαλίας, Γερμανοί κομάντος της  ειδικής μονάδας «GSG 9», με μια αστραπιαία επιχείρηση κατάφεραν να απελευθερώσουν όλους τους ομήρους.

Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες, στα λευκά κελιά του Στάμχαϊμ, υπήρξε μεγάλη απογοήτευση καθώς οι κρατούμενοι της πρώτης γενιάς της RAF είχαν στηρίξει όλες τους τις ελπίδες για να βγουν από τη φυλακή σε εκείνη την αεροπειρατεία.

Μια ημέρα σαν σήμερα, το πρωί της 18ης Οκτωβρίου, οι φρουροί βρήκαν νεκρούς τους Μπάαντερ, Ένσλιν και Ράσπε. Η επίσημη εκδοχή ήταν πως αυτοκτόνησαν. Το αφήγημα αυτό, ωστόσο, είχε πολλά κενά.

Μπάαντερ και Ράσπε υποτίθεται πως αυτοκτόνησαν κρυφά με... όπλα που είχαν περάσει οι δικηγόροι τους, ενώ η Ένσλιν κρεμάστηκε με καλώδιο. Παράλληλα, ένα τέταρτο μέλος της οργάνωσης η Ίρμγκαρντ Μέλερ επιχείρησε να... αυτοκτονήσει με πολλαπλές μαχαιριές στο σώμα της.

Το ζήτημα, όμως, είναι πως η Μέλερ τελικά επέζησε και όταν συνήλθε έκανε λόγο για σχέδιο μαζικής δολοφονίας των μελών της RAF από την κυβέρνηση της Γερμανίας!

Τα ερωτήματα πολλά:

• Πώς είναι δυνατόν να υπάρχουν επί 16 ημέρες (από την τελευταία επίσκεψη των δικηγόρων) κρυμμένα όπλα σε κελιά που ελεγχόταν εξονυχιστικά δύο φορές την ημέρα;
• Πώς είναι δυνατόν ο Μπάαντερ να πυροβόλησε τρεις φορές, αφού τόσες ήταν οι τρύπες από τις σφαίρες που βρέθηκαν στον τοίχο του κελιού του;
• Πώς είναι δυνατόν ίχνη πυρίτιδας να βρέθηκαν στο δεξί του χέρι αλλά αυτός να είναι αριστερόχειρας;
• Πώς είναι δυνατόν να μη βρέθηκαν ίχνη πυρίτιδας στα χέρια του Ράσπε;

Απαντήσεις σε όλες αυτές (και άλλες τόσες) τις ερωτήσεις δε δόθηκαν ποτέ.

Σε κάθε περίπτωση, την ημέρα που βρέθηκαν νεκροί οι Μπάαντερ, Ένσλιν και Ράσπε, τα μέλη της δεύτερης γενιάς της RAF εκτέλεσαν τον απαχθέντα Χανς Μάρτιν Σλάιερ. Η σορός του επιχειρηματία βρέθηκε σε πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου που είχε εγκαταλειφθεί σε δασική έκταση.

Η RAF αυτοδιαλύθηκε επίσημα το 1998 αφήνοντας πίσω της 41 νεκρούς «στόχους», 28 νεκρά μέλη της, ενώ περίπου 200 μέλη της περάσαν από τις Γερμανικές φυλακές, μέσα σε σχεδόν 30 χρόνια δράσης.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.