Η διπλή ναζιστική σφαγή στο Μεσόβουνο Κοζάνης και ο «φον Πούλος»

Στα χρόνια της ναζιστικής κατοχής πολλά μέρη της Ελλάδας ένιωσαν στο «πετσί» τους την αγριότητα ενός απάνθρωπου καθεστώτος. Στο Μεσόβουνο της Κοζάνης, ωστόσο, η έκφραση «επί γης κόλαση» απέκτησε άλλο νόημα.

Δύο φορές μέσα σε τρία χρόνια, οι δυνάμεις της Βέρμαχτ επέστρεψαν για να ολοκληρώσουν το ανίερο έργο τους το οποίο στην πραγματικότητα ήταν μία οργανωμένη εξολόθρευση και όχι μία πολεμική επιχείρηση.

Το 1941 και ξανά το 1944 οι ναζί και οι ντόπιοι συνεργάτες τους μετέτρεψαν ένα ολοζώντανο χωριό σε τόπο μαζικού θανάτου, εκτελώντας αμάχους, πυρπολώντας σπίτια και σπέρνοντας τον τρόμο, τον όλεθρο και τον θρήνο.

Δύο φορές επιχείρησαν οι ναζί να εξαφανίσουν το χωριό και τους ανθρώπους του. Δύο φορές άφησαν πίσω τους στάχτες και νεκρούς.

Η διπλή αυτή θηριωδία δεν μπορεί να εξηγηθεί με στρατιωτικούς όρους. Είναι το αποτέλεσμα μίας ιδεολογίας που περιφρονούσε την ανθρώπινη ζωή και νομιμοποιούσε τη μαζική εξόντωση.

Η πρώτη σφαγή – Οκτώβριος 1941

Η πρώτη πράξη του δράματος εκτυλίχθηκε στις 23 Οκτωβρίου 1941. Το Μεσόβουνο, ένα χωριό προσφύγων ποντιακής καταγωγής είχε ήδη δείξει αντιστασιακή διάθεση απέναντι στους κατακτητές.

Η στάση αυτή, σε συνδυασμό με καταγγελίες ντόπιων συνεργατών των ναζί με πρωτεργάτη τον διορισμένο κατοχικό νομάρχη Κοζάνης, Κωνσταντίνο Γεωργαντά, που έκανε λόγο για «ταραξίες και απείθαρχους κατοίκους», αποτέλεσε το πρόσχημα για την αιματηρή επέμβαση της Βέρμαχτ.

«Οι κάτοικοι του χωρίου τούτου, διατελούσιν εις εντελώς απολίτιστον κατάστασιν, τα δε 90% τούτων τυγχάνουσι κομμουνισταί εκ των μάλλον επικινδύνων», είχε πει ο Γεωργαντάς.

Αφορμή για να στείλει ο Γεωργαντάς αυτή την «ενημέρωση» στους Ναζί ήταν το γεγονός πως λίγες ημέρες νωρίτερα ένας κομμουνιστής είχε εκτελέσει τον κατοχικό κοινοτάρχη Παύλο Κωνσταντινίδη.

Οι γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν το χωριό και συγκέντρωσαν τους κατοίκους. Οι άνδρες απομονώθηκαν και οδηγήθηκαν σε τόπους εκτέλεσης. Εκεί, χωρίς δίκη, χωρίς έλεος, εκτελέστηκαν μαζικά.

Ο αριθμός των θυμάτων κυμαίνεται ανάλογα με τις πηγές. Υπολογίζεται πως περίπου 140 έως 156 άνδρες δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ. Τα περισσότερα από τα θύματα ήταν νέοι άνθρωποι, πολλοί είχαν πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο το 1940 στην αρχή, για την Ελλάδα, του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Δεν ήταν στρατιώτες σε μάχη. Ήταν άοπλοι πολίτες. Για τον λόγο αυτό όσο και αν οι ναζί και οι ντόπιοι συνεργάτες τους επικαλέστηκαν τα αντίποινα ως βασική αιτία αυτή δεν ήταν μία πολεμική πράξη αλλά μία τρομοκρατική ενέργεια.

Μετά τη σφαγή οι ναζί ολοκλήρωσαν το έργο της καταστροφής: Πυρπόλησαν τα σπίτια του χωριού, λεηλάτησαν περιουσίες και άφησαν πίσω τους ένα κατεστραμμένο τοπίο. Αξίζει να σημειωθεί πως, σύμφωνα με προφορικές μαρτυρίες που πέρασαν από γενιά σε γενιά, όταν οι ναζί άρχισαν να καίνε τα σπίτια μία γυναίκα διαπίστωσε πως μέσα στο δικό της υπήρχαν ακόμα τα τρία της παιδιά.

Η γυναίκα φώναξε και παρακάλεσε να την βοηθήσουν να τα σώσει αλλά έμεινε εντελώς αβοήθητη να βλέπει τα παιδιά της να καίγονται. Τότε, εκτός εαυτού, πήγες μπροστά σε έναν στρατιώτη της Βέρμαχτ και του επιτέθηκε με σκοπό στην πραγματικότητα να τον αναγκάσει να την πυροβολήσει και να την σκοτώσει. Η γυναίκα χτυπούσε με όσο δύναμη είχε τον στρατιώτη μέχρι που εκείνος την πυροβόλησε με αποτέλεσμα εκείνη να σωριαστεί νεκρή.

Η πρώτη αυτή σφαγή στο Μεσόβουνο Κοζάνης ήταν ένα από τα πρώτα μαζικά εγκλήματα των ναζί στην κατεχόμενη Ελλάδα. Παρά το μέγεθος της τραγωδίας, ωστόσο, οι επιζώντες προσπάθησαν να ξαναχτίσουν τις ζωές τους.

Το χωριό άρχισε να ανασυγκροτείται και οι λιγοστοί κάτοικοι επέστρεψαν στα καμένα σπίτια τους τα οποία σταδιακά έφτιαξαν ξανά.

Όι ναζιστικές ορδές και οι ντόπιοι συνεργάτες τους, ωστόσο, δεν είχαν τελειώσει τη «δουλειά» τους με το συγκεκριμένο χωριό.

Η δεύτερη σφαγή – Απρίλιος 1944

Μία ημέρα σαν σήμερα, στις 22 Απριλίου 1944 οι ναζί επέστρεψαν στο Μεσόβουνο Κοζάνης. Αυτή τη φορά η επιχείρηση (που ονομάστηκε «Μαγιάτικη Καταιγίδα») είχε χαρακτήρα ολοκληρωτικής εξόντωσης.

Το χωριό που είχε ήδη ματώσει βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο σε μια από τις πιο σπάνιες και φρικτές περιπτώσεις διπλής σφαγής στην Ευρώπης της κατοχής.

Οι γερμανικές δυνάμεις, μαζί πάντα με τους ντόπιους συνεργάτες τους, περικύκλωσαν ξανά το χωριό. Αυτή τη φορά το σχέδιο ήταν πιο οργανωμένο και πιο απάνθρωπο.

Δεν περιορίστηκε στους άνδρες. Αυτή τη φορά τα θύματα περιλάμβαναν και γυναίκες αλλά και παιδιά, ενώ πολλοί ήταν και εκείνοι που συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν σε συνθήκες αιχμαλωσίας σε στρατόπεδα εξόντωσης από τα οποία δεν επέστρεψαν ποτέ!

Ο αριθμός των νεκρών ανήλθε περίπου στους 100-1008 ανθρώπους σύμφωνα με τους περισσότερους ανθρώπους, ενώ οι εκτελέσεις συνοδεύτηκαν από νέες πυρπολήσεις, λεηλασίες και πλήρη καταστροφή του χωριού. Ήταν ξεκάθαρο πως οι ναζί επιδίωξαν να σβήσουν κάθε ίχνος ζωής αλλά και αντίστασης.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη δεύτερη σφαγή έπαιξαν και οι δωσίλογοι με μπροστάρη τον διαβόητο Γεώργιο Πούλο, γνωστό και μη εξαιρετέο, απότακτο αξιωματικό του Ελληνικού Στρατού, Γεώργιο Πούλο ο οποίος στο τέλος πήρε αυτό που του άξιζε.

Ο Πούλος δήλωνε περήφανος εθνικοσοσιαλιστής, λάτρης του Αδόλφου Χίτλερ και φανατικός αντικομμουνιστής. Υπήρξε μεγαλοστέλεχος της «ΕΕΕ» (Εθνική Ένωσις Ελλάς) ίσως μια από τις πιο ακραίες φασιστικές οργανώσεις που έδρασαν ποτέ στην Ελλάδα. Ουδέποτε πολέμησε κατά των Ιταλών ή των Γερμανών.

Όταν οι ναζιστικές ορδές κατέλαβαν την Ελλάδα ο Πούλος μετονόμασε την «ΕΕΕ» σε «Εθνικοσοσιαλιστικόν Κόμμα Ελλάδος» και είχε τα γραφεία του στην οδό Τσιμισκή στη Θεσσαλονίκη, έξω από τα οποία κυμάτιζε η σημαία με τον δικέφαλο αετό του Βυζαντίου. Ο Πούλος κέρδισε την εμπιστοσύνη των Ναζί, καθώς διατυμπάνιζε με μεγάλη περηφάνια το άσβεστο μίσος του κατά των Βρετανών και των κομμουνιστών.

Ήταν τέτοια η ταύτιση με τον κατακτητή που σύντομα απέκτησε το ψευδώνυμο «φον Πούλος»! Πάνω από τη δεξιά τσέπη του χιτωνίου του υπήρχε πάντα ο γερμανικός αυτοκρατορικός αετός που κρατούσε στα νύχια του τη ναζιστική σβάστικα. Ο Πούλος ήταν γνωστός και για έναν ακόμα λόγο: Δεν του αρκούσε να δολοφονεί συμπατριώτες του. Ήθελε να τους βασανίζει φρικτά πρώτα.

Το μεγαλύτερο έγκλημα του Πούλου (από κοινού με τον Φριτς Σούμπερτ) θεωρείται η σφαγή του Χορτιάτη, στις 2 Σεπτεμβρίου 1944, όταν και δολοφονήθηκαν άγρια 149 κάτοικοι του χωριού, ανάμεσα στους οποίους γυναίκες και παιδιά!

Το φθινόπωρο του 1944 το τάγμα του Πούλου έφυγε από την Ελλάδα μαζί με τις δυνάμεις της Βέρμαχτ και συνέχισε να πολέμα κατά κομμουνιστών ανταρτών στη Σλοβενία. Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αυστρία. Εκεί, συνελήφθη στις 19 Μάη του 1945 από Αμερικανούς στρατιώτες κατηγορούμενος για κατασκοπεία.

Το 1947 εκδόθηκε στην Ελλάδα μαζί με 201 άνδρες του τάγματός του και οδηγήθηκε στις στρατιωτικές φυλακές Επταπυργίου. Ο Πούλος πέρασε από δυο δίκες. Η μία ήταν για κατασκοπεία και η άλλη για δωσιλογισμό. Ο ίδιος ήταν εξαιρετικά προκλητικός, στις απολογίες του μίλησε με χυδαίες εκφράσεις κατά του ΕΑΜ -ΕΛΑΣ που... πρόδιδε την Ελλάδα και παραδέχθηκε πως οι ναζιστικές δυνάμεις είχαν εξοπλίσει εκείνον και την ομάδα του. Τον Δεκέμβριο του 1947 καταδικάστηκε σε θάνατο. Ο Πούλος ήταν ο μοναδικός που πλήρωσε για τη «Μαγιάτικη Καταιγίδα». Εκτελέστηκε στο Γουδή στις 11 Ιουνίου 1949.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.