Η φλογερή ιστορία που στάθηκε αφορμή για να γράψουν οι Deep Purple το «Smoke on the Water»

Ένα από τα διασημότερα ροκ τραγούδια όλων των εποχών έχει να «διηγηθεί» μια, μάλλον, περίεργη ιστορία σχετικά με το πως δημιουργήθηκε. Το «Smoke on the Water» δεν είναι απολαυστικό μόνο στο να το ακούς αλλά και να διαβάζεις το πως «γεννήθηκε».

Γιατί ναι... Αναμφισβήτητα είναι ένα από τα πιο εμβληματικά τραγούδια της ροκ και, αν και πολλοί δεν το ξέρουν, δημιουργήθηκε από ένα... φλογερό γεγονός που λίγο έλειψε να οδηγήσει σε τραγωδία.

Το «Smoke on the Water», το διάσημο riff του οποίου έχει ταλαιπωρήσει εκατοντάδες εκκολαπτόμενους κιθαρίστες σε όλο τον κόσμο, δημιουργήθηκε όταν ένα καζίνο τυλίχθηκε στις φλόγες!

Οι πατριάρχες της ροκ Deep Purple

Οι Deep Purple αποτελούν ένα από τα πιο εμβληματικά συγκροτήματα της ροκ ιστορίας, με πορεία που ξεπερνά μισό αιώνα. Μαζί με τους Led Zeppelin και φυσικά τους «πατεράδες» Black Sabbath αποτελούν την τριάδα των προπατόρων του heavy metal.

Οι Deep Purple έχουν μπει στο Βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες ως το πιο θορυβώδες συγκρότημα για τη συναυλία τους στο Rainbow Theatre του Λονδίνου το 1972 και έχουν πουλήσει πάνω από 100.000.000 δίσκους.

Η ιστορία τους ξεκινά το 1967 και φτάνει μέχρι τις ημέρες μας, με μία οκταετή διακοπή από το 1976 μέχρι το 1984.

Το όνομα Deep Purple γεννήθηκε σχεδόν τυχαία. Ο εμβληματικός κιθαρίστας Ritchie Blackmore πρότεινε το όνομα από το ομώνυμο αγαπημένο τραγούδι της γιαγιάς του, μια μπαλάντα του 1933. Το συγκρότημα το υιοθέτησε χωρίς ιδιαίτερη σκέψη, αλλά σύντομα θα γινόταν συνώνυμο της σκληρής ροκ.

Θεωρητικά μπορούμε να πούμε ότι «νονός» είναι ο πιανίστας Πίτερ ντε Ρόουζ ο οποίος είχε κάνει την αρχική σύνθεση για πιάνο. Εκείνη τη σύνθεση πήρε ο Πολ Γουάιτμαν και την έκανε τραγούδι με την Big Band Orchestra του.  Η ενορχήστρωση αυτή έγινε... χιτ και είχε σαν αποτέλεσμα το 1939, να προστεθούν και στίχοι από τον Μίτσελ Πάρις:

«When the deep purple falls
over sleepy garden walls
And the stars begin to twinkle in the sky
In the mist of a memory
you wander back to me
Breathing my name with a sigh…».

Μέσα στο πέρασμα των χρόνων, οι Deep Purple άλλαξαν πολλές φορές τη σύνθεσή τους. Αντικειμενικά μιλώντας, ωστόσο, η πιο επιτυχημένη υπήρξε η χρονικά δεύτερη.

Πίσω από το μικρόφωνο ήταν ο σπουδαίος Ian Gillan. Την κιθάρα «σαγήνευε» ο αξεπεραστος Ritchie Blackmore. Την εξαίσια μπασογραμμή δημιουργούσε ο Roger Glover‎‎. Ο αξέχαστος John Lord δημιουργούσε με τα πλήκτρα αυτή τη μοναδική ατμόσφαιρα που είχαν τα τραγούδια των Deep Purple. Πίσω από το σετ των ντραμς υπήρχε το πολυβόλο που άκουγε στο όνομα Ian Paice. Η σύνθεση αυτή υπήρξε σε τρεις διαφορετικές περιόδους, από το 1969 ως το 1973, από το 1984 ως το 1989 και από το 1992 ως το 1993.

Η περίοδος 1969–1973 θεωρείται η «χρυσή εποχή» της μπάντας, με τα άλμπουμ In Rock, Fireball και φυσικά το Machine Head να αποκτούν σχεδόν μυθικό status.

Ανάμεσα στις τεράστιες στιγμές της καριέρας τους περιλαμβάνεται και η δημιουργία του Concerto for Group and Orchestra (1969), μια τολμηρή σύμπραξη ροκ συγκροτήματος και συμφωνικής ορχήστρας, πρωτοποριακή για την εποχή.

Παράλληλα, οι συνεχείς εντάσεις μεταξύ των μελών – ιδίως ανάμεσα στον Blackmore και τον τραγουδιστή Ίαν Gillan– οδήγησαν σε αλλεπάλληλες αλλαγές στη σύνθεση και σε διαλείμματα, αλλά και σε νέες δημιουργικές εξάρσεις.

Λιγότερο γνωστό είναι ότι κατά τη δεκαετία του ’70 οι Deep Purple υπήρξαν για ένα διάστημα το πιο εμπορικά επιτυχημένο βρετανικό μουσικό σχήμα, ξεπερνώντας ακόμη και τους Led Zeppelin σε πωλήσεις συναυλιακών εισιτηρίων.

Παρά τις διαλύσεις και τις επανενώσεις, οι Deep Purple συνεχίζουν μέχρι σήμερα να γράφουν μουσική και να περιοδεύουν (τους περιμένουμε, άλλωστε στην Ελλάδα, στις 13 Οκτωβρίου 2026 στο Telekom Center Athens - OAKA) αποδεικνύοντας ότι η ενέργεια, ο ήχος και η επιρροή τους παραμένουν ζωντανά.

«Smoke on the Water»

Ήταν μια ημέρα σαν σήμερα, 4 Δεκεμβρίου 1971 σε μια μικρή πόλη της Ελβετίας, το Montreux. Σε εξέλιξη βρίσκονται δυο γεγονότα τα οποία σε λίγο θα γίνουν «ένα» και θα γράψουν ιστορία. Το πρώτο είναι πως στο καζίνο της πόλης ο σπουδαίος Φρανκ Ζάπα (ο οποίος κατά μια διαβολική σύμπτωση θα πεθάνει μια ημέρα σαν κι αυτή το 1993) δίνει συναυλία. Το δεύτερο είναι πως σε απόσταση μερικών χιλιομέτρων βρίσκονται οι Deep Purple οι οποίοι ετοιμάζουν τον επόμενο δίσκο τους.

Την ώρα που η συναυλία του Ζάπα βρίσκεται σε εξέλιξη, την ώρα που παιζόταν το τραγούδι «King Kong» και σόλαρε ο δημιουργός του Don Preston, κάποιος έριξε μια φωτοβολίδα η οποία, για κακή τύχη όλων, καρφώθηκε στην ξύλινη οροφή! Οι πύρινες γλώσσες εξαπλώθηκαν με ταχύτητα. Η συναυλία διακόπτεται κακήν κακώς και, οι άνθρωποι καταφέρνουν να εκκενώσουν το καζίνο κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή.

Ευτυχώς, που ο Ζάπα κράτησε την ψυχραιμία του και έδωσε οδηγίες από το μικρόφωνο για το πως θα γίνει η εκκένωση. Ως εκ θαύματος λίγοι θεατές τραυματίστηκαν ελαφρά με κοψίματα και εγκαύματα και ακόμη λιγότεροι πήγαν στο νοσοκομείο.

Η φωτιά έκαιγε όλη τη νύχτα. Το πρωί η ατμόσφαιρα είναι αποπνικτική. Οι Deep Puprle που θα έμεναν στο ξενοδοχείο του καζίνο, τελικά είχαν διανυκτερεύσει σε ένα άλλο ξενοδοχείο της περιοχής, το «Grand Hotel». Ξυπνώντας τα μέλη του συγκροτήματος είδαν από το δωμάτιό τους, τον καπνό από το καζίνο, που είχε σχηματίσει ένα σύννεφο χαμηλά στη λίμνη.

Ο Roger Glover αυθόρμητα βλέποντας αυτή την εικόνα, είπε: «Smoke on the water» και αμέσως πρότεινε στον Ian Gillan να χρησιμοποιήσουν τη φράση ως τίτλο τραγουδιού, τη μουσική του οποίου έγραφε εκείνη την στιγμή ο Ritchie Blackmore.

Ο Ian Gillan αρχικά αρνήθηκε, λέγοντας ότι όλοι θα θεωρούσαν ότι είναι ένα τραγούδι για ναρκωτικά! Τελικά μετά από πιέσεις του παραγωγού, το κομμάτι κυκλοφόρησε ως single και έκανε τεράστια επιτυχία. Οι στίχοι λέγεται ότι γράφτηκαν σε μια χαρτοπετσέτα.

Το τραγούδι είναι ουσιαστικά μια πολύ ακριβή περιγραφή της πυρκαγιάς στο καζίνο με όλες τις λεπτομέρειες του συμβάντος. Στα μέσα του κομματιού, υπάρχει ένας στίχος που λέει «Funky Claude was getting people out of the building» και αναφέρεται στον Claude Nobs ο οποίος ήταν ο δημιουργός ενός τζαζ φεστιβάλ στην περιοχή. «Όποτε γνωρίζω μουσικούς της ροκ πάντα λένε "έρχεται ο Funky Claude"» είχε πει ο ίδιος χρόνια αργότερα.

Οι στίχοι που αφηγούνται μία ιστορία

(Blackmore/Gillan/Glover/Paice/Lord)

We all came out to Μontreux

On the lake Geneva shoreline

To make records with a mobile

We didnt have much time

Frank Ζappa and the Μothers

Were at the best place around

But some stupid with a flare gun

Burned the place to the ground

Smoke on the water, fire in the sky

They burned down the gambling house

It died with an awful sound

Funky Claude was running in and out

Pulling kids out the ground

When it all was over

We had to find another place

But swiss time was running out

It seemed that we would lose the race

Smoke on the water, fire in the sky

We ended up at the grand hotel

It was empty cold and bare

But with the rolling truck stones thing just outside

Making our music there

With a few red lights and a few old beds

We make a place to sweat

No matter what we get out of this

I know well never forget

Smoke on the water, fire in the sky.

To Smoke on the Water αποτέλεσε ένα από τα επτά τραγούδια του κορυφαίου άλμπουμ των Deep Purple, Machine Head, που κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 1972. Το τραγούδι γνώρισε τεράστια επιτυχία, παρά την περί του αντιθέτου πρόβλεψη των μελών του συγκροτήματος και το 1973 κυκλοφόρησε και ως σινγκλ.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.