Η φονική φωτιά στο Μάτι, το οικόπεδο της φρίκης, οι 104 νεκροί και οι ευθύνες

Πριν λίγες ημέρες, στις 3 Ιουνίου, το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων, εξέδωσε την τελεσίδικη απόφασή του για τη φονική φωτιά στο Μάτι που άφησε πίσω της 104 νεκρούς.

Η απόφαση του δικαστηρίου για αυτή την υπόθεση που λειτουργεί στο συλλογικό υποσυνείδητο σαν μόνιμο πένθος, σαν άσβεστη κατάρα, ήταν ενοχή για 10 από τους 21 κατηγορούμενους με το σκεπτικό ότι με τις πράξεις ή παραλείψεις τους συνέβαλαν εκ της θέσεως τους στο να επέλθει αυτό το τραγικό αποτέλεσμα.

Πέρα από τους έξι που είχαν καταδικαστεί και πρωτόδικα (τους τότε επικεφαλής και τα στελέχη της Πυροσβεστικής Σωτήρη Τερζούδη, Βασίλη Ματθαιόπουλο, Ιωάννη Φωστιέρη, Νίκο Παναγιωτόπουλο και Χαράλαμπο Χιώνη) ένοχοι σε δεύτερο βαθμό κρίθηκαν οι Χρήστος Γκολφίνος, τότε διευθυντής του 199, Φίλιππος Παντελεάκος, τότε διευθυντής ΕΣΚΕ και ο Δαμιανός Παπαδόπουλος, τότε διευθυντής Πυροσβεστικού Σταθμού Νέας Μάκρης.

Χρήστος Γκολφίνος και Φίλιππος Παντελεάκος κρίθηκαν ομόφωνα ένοχοι για ανθρωποκτονία από αμέλεια δια παραλείψεως κατά συρροή, σωματική βλάβη από αμέλεια δια παραλείψεως.

Ο Δαμιανός Παπαδόπουλος κρίθηκε ένοχος κατά πλειοψηφία.

Ο Ιωάννης Καπάκης, τότε γενικός γραμματέας πολιτικής προστασίας είναι το μοναδικό πολιτικό πρόσωπο που κρίθηκε ένοχο.

Ομόφωνα ένοχος για εμπρησμό κρίθηκε όπως και στον πρώτο βαθμό ο Κωνσταντίνος Αγγελόπουλος, ο κάτοικος από την αυλή του οποίου ξεκίνησε η φωτιά.

Αντίθετα αθωώθηκαν η Ρένα Δούρου, τότε περιφερειάρχης Αττικής (κατα πλειοψηφία), Ηλίας Ψινάκης, τότε δήμαρχος Μαραθώνα (ομόφωνα), Βάιος Θανασιάς, τότε αντιδήμαρχος καθαριότητας του Δήμου Μαραθώνα (ομόφωνα και κατά πλειοψηφία), Ευάγγελος Μπουρνούς, τότε δήμαρχος Ραφήνας (ομόφωνα και κατά πλειοψηφία), Αντώνης Παπλατζής, τότε Αντιδήμαρχος Ραφήνας (κατά πλειοψηφία) και ο Δημήτριος- Στέργιος Καψάλης, τότε δήμαρχος Πεντέλης (ομόφωνα).

Αθωώθηκαν ομόφωνα επίσης τα στελέχη της Πυροσβεστικής Χρήστος Λαμπρής, τότε διοικητής εναέριων μέσων, Χρήστος Δροσόπουλος, κυβερνήτης, Γιώργος Πορτοζούδης, τότε διοικητής ΥΕΜΠΣ , Στέφανος Κολοκούρης, τότε διοικητής 1ης ΕΜΑΚ και Χαράλαμπος Συρογιάννης, τότε υποδιοικητής ΕΜΑΚ.

Αυτό ήταν το τέλος της ποινικής αξιολόγησης της τραγωδίας. Και οι συγγενείς βγήκαν από την αίθουσα και άφησαν στον ουρανό μαύρα μπαλόνια. Με δάκρυα στα μάτια και ένα ερώτημα:

«Στην αρχή η Ηλεία, μετά η Μάνδρα, μετά το Μάτι, μετά η Εύβοια, πρόσφατα τα Τέμπη. Πόσες εθνικές τραγωδίες θα μπορέσει να αντέξει αυτός ο λαός»;

Το χρονικό της τραγωδίας

Εκείνη η ημέρα ξεκίνησε με τον φόβο μιας μεγάλης πυρκαγιάς. Οι μετεωρολόγοι έκαναν προβλέψεις για ανέμους που η ένταση τους θα έφτανε, στην Αττική, ακόμα και τα 10 μποφόρ! Θα έμοιαζαν με θύελλα μόνο που σε συνδυασμό με τις υψηλότατες θερμοκρασίες εκείνων των ημερών, δημιουργούσαν έναν εμπρηστικό κοκτέιλ. Ισχυρές δυνάμεις της πυροσβεστικής βρισκόντουσαν στην περιοχή της Κινέτας όπου βρισκόταν σε εξέλιξη μεγάλη πυρκαγιά στα Γεράνεια όρη. Όλοι προσεύχονταν αλλά τελικά οι προσευχές δεν εισακούστηκαν.

Στις 16:41 το απόγευμα, η κάμερα ασφαλείας ενός σπιτιού στο Νταού Πεντέλης, «πιάνει» τις πρώτες στιγμές του εφιάλτη. Αρχικά λίγος καπνός. Στη συνέχεια κάποιες φλόγες. Η φωτιά ξεκίνησε από ένα ξέφωτο ανάμεσα σε σπίτια της περιοχής. Για την ακρίβεια ανάμεσα σε μια διώροφη κατοικία και σε μια πρόχειρη κατασκευή που μοιάζει με κοτέτσι. Ένας 65χρονος κάτοικος της περιοχής προσπάθησε να κάψει κάποια ξύλα. Εκείνη την ημέρα. Εκείνο το απόγευμα. Με τον άνεμο να φυσά σαν δαιμονισμένος και να τρέχει με 70 χιλιόμετρα την ώρα (8 Μποφόρ). Στην περιοχή πνέουν ισχυροί δυτικοί άνεμοι που «σπρώχνουν» τη φωτιά ανατολικά. Γρήγορα οι φλόγες θεριεύουν και παίρνουν κατεύθυνση προς Νέο Βουτζά.

Στις 16:49 ειδοποιείται η πυροσβεστική. Οκτώ λεπτά μετά την έναρξη της φωτιάς. Οκτώ λεπτά που είναι αρκετά, ώστε, ο πύρινος εφιάλτης να έχει φύγει ήδη από το Νταού. Τα πυροσβεστικά της περιοχής που υπό κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να είναι εκεί και να επιχειρήσουν από τα πρώτα λεπτά, έχουν κληθεί να ενισχύσουν τις προσπάθειες πυρόσβεσης στην Κινέτα.

Οι πρώτες υδροφόρες που έφτασαν στο σημείο είναι εθελοντικές και πήγαν εκεί στις 17:15, δηλαδή 34 λεπτά μετά την εκδήλωση της πυρκαγιάς. Ήταν αργά. Πολύ αργά. Οι πυροσβέστες ενημερώνουν το αρχηγείο πως η φωτιά είναι ήδη ανεξέλεγκτη και πηγαίνει με μεγάλη ταχύτητα προς τον Νέο Βουτζά.

Σημαίνει γενικός συναγερμός. Αρχίζουν οι εκκενώσεις. Σηκώνονται εναέρια μέσα και σπεύδουν υδροφόρες και πυροσβεστικά οχήματα. Η φωτιά, όμως, πλέον, «τρέχει» με πάνω από 100 χιλιόμετρα την ώρα. Τίποτα και κανείς δεν μπορεί όχι απλά να την αντιμετωπίσει αλλά να τη φτάσει! Είναι ενδεικτικό πως περίπου στις 18:15 (δηλαδή, περίπου μιάμιση ώρα μετά την έναρξη) η πύρινη λαίλαπα έχει διανύσει μια τεράστια απόσταση και με ταχύτητα που φτάνει τα 124 χιλιόμετρα την ώρα πηγαίνουν προς το Μάτι.

Όλοι ελπίζουν πως θα τη σταματήσουν στη λεωφόρο Μαραθώνος η οποία θα λειτουργήσει σαν μεγάλη αντιπυρική ζώνη. Μια «Γραμμή Μαζινό» πριν τον όλεθρο. Η πύρινη λαίλαπα, ωστόσο, σμπαραλιάζει το όποιο σχέδιο υπήρχε και περνάει με μανία τη λεωφόρο. Στις 18:40 έχει φτάσει ήδη στη θάλασσα και καίει τα πάντα στο πέρασμα της.

Ακολουθούν σκηνές απόκοσμες. Σκηνές φρίκης. Σκηνές ανείπωτου πόνου, φόβου, θρήνου. Τίποτα και κανείς δεν μπορεί να περιγράψει τα όσα δραματικά, τραγικά, έγιναν εκείνες τις ώρες μέσα στο Μάτι. Σε εκείνη την (όπως αποδείχθηκε) ανθρωποπαγίδα.

Η μεγαλύτερη τραγωδία μέσα σε μια μεγάλη τραγωδία

Το μεγαλύτερο δράμα γράφτηκε μέσα σε ένα οικόπεδο στην οδό Δημοκρατίας, εκεί που βρέθηκαν 26 απανθρακωμένοι άνθρωποι. Αποκαλύφθηκε με το πρώτο φως της επόμενης ημέρας. Οι πυροσβέστες μπροστά σε αυτό το θέαμα λυγίζουν.

Ακόμα και οι (σε πολλές περιπτώσεις) αδηφάγες κάμερες των τηλεοπτικών σταθμών, δεν τολμούν να πλησιάσουν στο «οικόπεδο της φρίκης». Μάνες βρέθηκαν απανθρακωμένες με τα παιδιά τους στην αγκαλιά. Είχαν να αποφασίσουν αν θα πέσουν στον γκρεμό που ήταν μπροστά τους ή θα καούν όλοι μαζί. Αγκαλιασμένοι.

Οι άνθρωποι μπήκαν μέσα σε αυτό το οικόπεδο προκειμένου να γλιτώσουν. Κανείς δεν μπορεί να ξέρει αν ήξεραν πως πράγματι ήξεραν πως εκεί, στο τέλος του οικοπέδου, υπήρχαν κάποια σκαλάκια που οδηγούσαν στην παραλία.

Ίσως να μπήκαν στο οικόπεδο επειδή κάποιος από αυτούς ήξερε για τα σκαλάκια αυτά αλλά μέσα στον κακό χαμό και με τη φωτιά να τους κυνηγάει δεν μπόρεσαν να τα βρουν. Ίσως να μην ήξεραν και απλά να θεώρησαν πως μπορεί και να γλιτώσουν.

Αυτόπτες μάρτυρες κατέθεσαν πως άκουσαν αυτούς τους ανθρώπους να μπαίνουν στο οικόπεδο και να φωνάζουν για βοήθεια. Κάποιοι είπαν πως τους είδαν να τρέχουν ανάμεσα σε πυκνούς καπνούς και τα δέντρα που υπήρχαν στο συγκεκριμένο οικόπεδο.

Μετά από λίγη ώρα δεν ακουγόταν κανένας. Η σιωπή είχε απλωθεί.

Εκεί βρέθηκαν νεκροί ο παππούς Φίλιππος, η γιαγιά Σοφία και τα δίδυμα κοριτσάκια η ιστορία των οποίων έκανε μια ολόκληρη χώρα να λυγίσει. Ήταν οι 9χρονες Σοφία και Βασιλική. Ο πατέρας τους έκανε συνέχεια εκκλήσεις μέσω των ΜΜΕ (ακόμα και ξένων) προκειμένου να βοηθήσει, όποιος μπορούσε, να βρει τις κόρες του.

Λίγες ώρες πριν γραφτεί ο επίλογος και μάθει για την τραγική κατάληξη των κοριτσιών του είχε δει ένα ερασιτεχνικό βίντεο και ήταν πεπεισμένος πως ανάμεσα στον κόσμο που είχε δει να μπαίνει σε βάρκες ήταν και τα κοριτσάκια του.

Μια αρχαία τραγωδία δίχως τέλος. «Τις πρώτες πρωινές ώρες εντοπίσαμε τον πρώτο άνθρωπο. Είδαμε καμμένα αυτοκίνητα με τα κλειδιά πάνω, με ανοιχτές τις πόρτες και αμέσως καταλάβαμε ότι θα υπάρχουν πολλοί νεκροί. Τα ξημερώματα είχαμε την εικόνα για το μέγεθος της τραγωδίας. Ανάμεσα σε δύο σπίτια, σε ένα χωράφι 300 τετραγωνικών μέτρων, 25 άνθρωποι βρήκαν τραγικό θάνατο. Ανάμεσά τους δυστυχώς και μικρά παιδιά. Οικογένειες που αναζήτησαν τη λύτρωση, προσπάθησαν να διαφύγουν και δυστυχώς βρήκαν τον θάνατο», είχε δηλώσει το πρωί εκείνης της μαύρης ημέρας ο επικεφαλής διασώστης του Ερυθρού Σταυρού, Βασίλης Ανδριόπουλου, ο άνθρωπος που πρώτος απ' όλους είδε τα απανθρακωμένα πτώματα αγκαλιασμένα.

Η δεύτερη πιο φονική πυρκαγιά του 21ου αιώνα παγκοσμίως

Οι ευθύνες πολλές. Από τον 65χρονο που έβαλε τη φωτιά με 8 Μποφόρ αέρα. Από εκείνους που στο Μάτι έφτιαχναν ιδιωτικές παραλίες, κλείνοντας δρόμους και προσβάσεις. Από το Κόκκινο Λιμανάκι ως τον Άγιο Ανδρέα και ειδικά στο Μάτι βλέπει κανείς μάντρες ιδιόκτητων σπιτιών και ξενοδοχείων. Όχι τη θάλασσα.  Από αυτούς που έχτισαν αυθαίρετα. Μα πάνω απ' όλα για το κράτος το οποίο αποδείχθηκε για ακόμα μια φορά ανίκανο, αναποτελεσματικό, ανήμπορο, απροετοίμαστο, εγκληματικά αδιάφορο απέναντι στους πολίτες του. Οι ευθύνες πολλές, αντικειμενικές, οφθαλμοφανέστατες και πρέπει (επιτέλους) να αποδοθούν από τη Δικαιοσύνη.

Η φωτιά στο Μάτι είναι η δεύτερη πιο φονική πυρκαγιά που έχει καταγραφεί στον κόσμο τον 21ο αιώνα, μετά τις φωτιές στην Αυστραλία τον Φεβρουάριο του 2009 που άφησαν πίσω τους 180 νεκρούς.

Οι επιστήμονες τη μελέτησαν και κατέληξαν σε συμπεράσματα που μπορεί να βοηθήσουν ώστε, μελλοντικά να αποφευχθούν ανάλογες τραγωδίες. Η φωτιά εκδηλώθηκε κάτω από ακραίες πυρο - μετεωρολογικές συνθήκες και παρουσίασε ακραία συμπεριφορά πυρός, καθιστώντας αναποτελεσματική την προσπάθεια που κατεβλήθη για τον περιορισμό και τον έλεγχο της.

Τον Ιούλιο του 2021 η επιχειρησιακή μονάδα ΜΕΤΕΟ (meteo.gr) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) δημοσιοποίησε κάποια δεδομένα για τη φονική πυρκαγιά, βασισμένα σε επιστημονική γνώση αιχμής, με αποκλειστικό στόχο την ανάδειξη του σημαντικού ρόλου που μπορεί και οφείλει να παίξει η επιστήμη στην καλύτερη διαχείριση των ακραίων πυρκαγιών του παρόντος και του μέλλοντος.

Στο βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα (και μπορείτε να δείτε παρακάτω) παρουσιάζεται η εξάπλωση της φονικής πυρκαγιάς, όπως αυτή προσομοιώθηκε από το προγνωστικό σύστημα ταχείας απόκρισης IRIS 2.0. Το IRIS 2.0 αποτελεί τη νέα, σημαντικά αναβαθμισμένη έκδοση του IRIS, ενός συστήματος για την πρόγνωση της εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών που ανέπτυξε και υλοποιεί επιχειρησιακά το ΕΑΑ/ΜΕΤΕΟ από το 2019.

Η προσομοίωση που πραγματοποιήθηκε με το IRIS 2.0 υπέδειξε ακραία συμπεριφορά πυρός, με την πυρκαγιά να κατατάσσεται ως κατηγορίας 7, χαρακτηριζόμενη από συνθήκες πυροθύελλας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.