Η μάχη της Ίβο Τζίμα και η αλήθεια πίσω από την πιο στημένη πολεμική φωτογραφία

«Ο όχλος μπορεί να σκεφτεί μόνο με εικόνες και γι’ αυτό μπορεί να επηρεαστεί μόνο από εικόνες. Μόνο οι εικόνες μπορεί να τον τρομοκρατήσουν ή να τον ενθουσιάσουν και έτσι να γίνουν κίνητρα για πράξη», είχε πει ο σπουδαίος Γάλλος ανθρωπολόγος Γκουστάβ Λε Μπον και πιθανότατα κάπως έτσι θα σκέφτηκαν και οι επιτελείς του αμερικανικού στρατού μία ημέρα σαν σήμερα, στις 23 Φεβρουαρίου 1945.

Η δύναμη της εικόνας είναι τρομακτική οπότε μια εξαιρετικά δυνατή φωτογραφία κάνει τη «δουλειά» που θα έκαναν πάνω από 100 εξαιρετικά γραμμένα προπαγανδιστικά κείμενα.

Στο προκείμενο: Όσες φορές και να έγραφε κανείς, όσο ωραία, λογοτεχνικά και... ξεσηκωτικά και αν το έκανε, πόσο ανάγκη είχε τα χρήματα το κράτος των ΗΠΑ όταν στον Ειρηνικό Ωκεανό παιζόταν, απέναντι στον ιαπωνικό αυτοκρατορικό στρατό, τα τελευταία αιματηρά επεισόδια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι δεδομένο πως μία επική πολεμική φωτογραφία θα έκανε πολύ πιο αποτελεσματική δουλειά.

Ακούγονται περίεργα και μπερδεμένα όλα αυτά; Πιθανότατα αυτό οφείλεται στο ότι δε γνωρίζετε την αληθινή ιστορία πίσω από μία από τις διασημότερες πολεμικές φωτογραφίες.

Η θρυλική μάχη της Ίβο Τζίμα

Η Ίβο Τζίμα (το όνομα αυτό σημαίνει «νησί από θειάφι») είναι ένα νησί ηφαιστειογενές του Ειρηνικού Ωκεανού, 1.200 χιλιόμετρα μακριά από το Τόκιο. 

Έχει έκταση μόλις 21 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Για να αποκτήσουμε μία εικόνα, η Ίβο Τζίμα είναι ένα νησί λίγο μεγαλύτερο από τη Μακρόνησο που μετράει σχεδόν 18,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα έκταση.

Αν δεν είχε υπάρξει ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος τότε το πιθανότερο είναι πως εξαιρετικά δύσκολα θα μαθαίναμε για την ύπαρξή του καθώς με μία πρώτη σκέψη το νησάκι αυτό δεν είναι κάτι ιδιαίτερο.

Με δεδομένο, όμως, πως το 1945 Αμερικανοί και Ιάπωνες είχαν μετατρέψει τον Ειρηνικό σε θέατρο σφοδρών συγκρούσεων, η Ίβο Τζίμα μετατράπηκε από ένα άσημο νησί στη μέση του πουθενά, σε ένα στρατηγικής σημασίας έδαφος που και οι δύο στρατοί θα έκαναν τα πάντα προκειμένου να κατακτήσουν.

Βλέπετε αυτό το νησάκι αυτό τόσο κοντά στην πρωτεύουσα της Ιαπωνίας που αυτομάτως γινόταν ιδιαίτερα κρίσιμο τόσο για τους Ιάπωνες (οι οποίοι το έβλεπαν σαν ένα οχυρό πριν την ενδοχώρα) όσο και για τους Αμερικανούς (που έβλεπαν σε αυτό μία εξαιρετικά χρήσιμη βάση για την πολεμική τους αεροπορία).

Κάπως έτσι φτάσαμε αναπόφευκτα σε μία από τις πιο σκληρές, άγριες και αιματοβαμμένες μάχες στην ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Όταν οι Ιάπωνες εκτίμησαν (πολύ σωστά όπως αποδείχθηκε) πως οι Αμερικάνοι θα θελήσουν να κατακτήσουν την Ίβο Τζίμα προκειμένου από εκεί να εξαπολύουν αεροπορικές επιδρομές, ο στρατηγός Τανταμίτσι Κουριμπαγιάσι μετέτρεψε το νησί σε ένα απόρθητο φρούριο που έκρυβε πολλές παγίδες για τους επιτιθέμενους.

Το πλήρωμα του χρόνου για τους δύο στρατούς ήρθε το πρωί της 19ης Φεβρουαρίου 1945. Τότε οι στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ εξαπέλυσαν επίθεση σε βάρος των Ιαπώνων οι οποίοι υπερασπίζονται το νησί Ίβο Τζίμα.

Περίπου 110.000 Αμερικανοί από τη μια και περίπου 22.000 Ιάπωνες από την άλλη. Σημείο στρατηγικής σημασίας ο λόφος Σουριμπάτσι ύψους μόλις 166 μέτρων. Αυτός ο λόφος ήταν το μήλον της έριδος και οι στρατιώτες των ΗΠΑ τον κατέλαβαν μία ημέρα σαν σήμερα. Μετά από τέσσερις ημέρες με μάχες επικών διαστάσεων.

Οι στρατιώτες των ΗΠΑ κατέλαβαν στον λόφο Σουριμπάτσι και (όπως συνηθίζεται στα πεδία των μαχών) ύψωσαν τη σημαία της χώρας τους. Προφανώς και αυτό δεν έγινε με κάποια... τελετή. Οι στρατιώτες είχαν τη σημαία, την έβαλαν σε ένα μεγάλο κοντάρι, την κάρφωσαν στο έδαφος γρήγορα – γρήγορα και έπειτα συνέχισαν να πολεμούν καθώς μπορεί να κατάφεραν να καταλάβουν τον λόφο αλλά δεν είχαν καταφέρει ακόμα να καταλάβουν ολόκληρο το νησί.

Την ώρα που οι στρατιώτες ύψωσαν τη σημαία, παρών στο σημείο ήταν και ο φωτογράφος του Associated Press, Τζο Ρόζενταλ, ο οποίος απαθανατίζει την εμβληματική στιγμή.

Η φωτογραφία «μιλάει» στην καρδιά κάθε Αμερικανού, εξυψώνει το ηθικό μιας ολόκληρης χώρας σε ένα εξαιρετικό κρίσιμο σημείο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και (κυρίως) κάνει τα πολεμικά ομόλογα των ΗΠΑ να πουλιούνται σαν... φρέσκα κουλουράκια.

Τι πραγματικά έγινε στο λόφο Σουριμπάτσι

Στα όσα διαβάσατε παραπάνω η αλήθεια είναι μισή. Για πολλά χρόνια αυτή ήταν η επίσημη ιστορία. Στην πραγματικότητα, ωστόσο, αποδείχθηκε για ακόμα μία φορά πως το πρώτο θύμα σε έναν πόλεμο είναι η αλήθεια.

Σε μια κίνηση που θα έπρεπε να διδάσκεται στα πανεπιστήμια για το πως μπορείς να εκμεταλλευτείς υπέρ σου μια κατάσταση. Οι ΗΠΑ είχαν ανάγκη από μια νίκη – σύμβολο. Αλλά εκτός από τη νίκη χρειαζόταν και το σύμβολο. Τη νίκη την είχαν. Το σύμβολο ήταν ο λόφος και η σημαία.

Όταν οι στρατιώτες ύψωσαν τη σημαία στο λόφο Σουριμπάτσι στο σημείο βρισκόταν ο Λούις Λόουερι, φωτορεπόρτερ που εργαζόταν για το περιοδικό των ενόπλων δυνάμεων «Leatherneck».

Ο Λόουερι ακολούθησε την ομάδα των πεζοναυτών που υπό τον υπολοχαγό Χάρολντ Σρίερ πάτησε στο ψηλότερο σημείο της Ίβο Τζίμα και τοποθέτησαν την Αστερόεσσα και ήταν αυτός που τράβηξε τη φωτογραφία. Την πρώτη φωτογραφία για να είμαστε ακριβείς.

Μετά τους πανηγυρισμούς και τις ζητωκραυγές διαπιστώθηκε πως υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα. Οι Αμερικανοί στρατιωτικοί διοικητές που βρίσκονται στην Ίβο Τζίμα πως η φωτογραφία του Λόουερι ήταν καλή μεν αλλά δεν είχε αυτό το κάτι… ηρωικό.

Ούτε οι στρατιώτες που ύψωσαν τη σημαία έδειξαν κάποιο υπερβάλλοντα ζήλο αλλά και η σημαία αυτή κάθε αυτή ήταν μικρή. «Ποτέ μην αφήνεις την αλήθεια να σου χαλάσει μια καλή ιστορία», σκέφτηκαν και εκμεταλλεύτηκαν την παρουσία του Τζο Ρόζενταλ στο σημείο και με τις μάχες ακόμα να μαίνονται σε άλλα σημεία του νησιού, βάζουν κάποιους στρατιώτες να κατεβάσουν αυτή τη σημαία και στέλνουν μία άλλη ομάδα με μεγαλύτερη σημαία να την... ξαναστήσουν αλλά αυτή τη φορά πιο ηρωικά!

Πήγαν στο πολεμικό πλοίο USS LST-779  όπου υπήρχε μία σημαία πολύ μεγαλύτερων διαστάσεων, την έδωσαν στους στρατιώτες, έστειλαν από πίσω τους και τον Ρόζενταλ και «ξαναπάνε» τη... σκηνή!

Λίγα λεπτά αργότερα ο Ρόζενταλ καταφέρνει να βγάλει μια από τις εμβληματικότερες πολεμικές φωτογραφίες όλων των εποχών η οποία αμέσως μπαίνει στην υπηρεσία της προπαγάνδας.

Τζον Μπράντλεϊ, Ρενέ Γκανιόν, Άιρα Χέιζ, Χένρι Χάνσεν, Μάικλ Στρανκ και Φράνκλιν Σούσλι. Αυτά είναι τα ονόματα των έξι στρατιωτών που ύψωσαν (και ξανα-ύψωσαν) τη σημαία των ΗΠΑ στο λόφο. Ο Τζον Μπράντλεϊ ουδέποτε συμμετείχε στην έπαρση. Ο Χάρολντ Σουλτς ήταν ο έκτος στρατιώτης.

Το εκπληκτικό, ωστόσο, ήταν πως ο Σουλτς πέθανε χωρίς ποτέ να μιλήσει γι αυτό ή να διεκδικήσει μερίδιο της δημοσιότητας. Η αποκατάσταση έγινε όταν αυτός πλέον είχε πεθάνει.

Οι μάχες ολοκληρώθηκαν περίπου ένα μήνα αργότερα. Στις 26 Μαρτίου ο στρατηγός Τανταμίτσι Κουριμπαγιάσι ηγήθηκε της τελευταίας επίθεσης κατά των Αμερικανών. Οι Ιάπωνες ηττήθηκαν και ο Κουριμπαγιάσι σκοτώθηκε. Συνολικά από τους 22.000 Ιάπωνες υποστηρικτές της Ίβο Τζίμα έμειναν ζωντανοί μόλις 226!

Οι ΗΠΑ συνολικά έχασαν πάνω από 6.000 στρατιώτες ανάμεσα σε αυτούς και τρεις από τους έξι που ύψωσαν τη σημαία οι οποίοι, σύμφωνα με τα όσα είναι γνωστά, δεν πρόλαβαν καν να δουν τη φωτογραφία δημοσιευμένη καθώς σκοτώθηκαν μέσα στα επόμενα 24ωρα.

Την ίδια ώρα, πίσω στις ΗΠΑ, η φωτογραφία έκανα καλά τη «δουλειά» της, ανύψωσε το πατριωτικό ηθικό των Αμερικανών οι οποίοι αγόραζαν με το.. κιλό τα πολεμικά ομόλογα.

Η στρατιωτική διοίκηση της χώρας έκρινε πως έπρεπε να εμφανιστούν και οι ήρωες, οπότε στους τρεις επιζήσαντες δόθηκε φύλλο πορείας για να επιστρέψουν στην πατρίδα τους και να μετατραπούν σε... περιφερόμενο τσίρκο.  

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.