Η «Πτώση της Σαϊγκόν» και το τέλος του πολέμου στο Βιετνάμ που ακόμα στοιχειώνει τις ΗΠΑ

Πολιτικό τραύμα; Στρατηγικός εφιάλτης; Εθνική ταπείνωση; Όπως και να περιγράψει κανείς τι είναι για τις ΗΠΑ ο πόλεμος στο Βιετνάμ... μέσα θα πέσει.

Στην πραγματικότητα είναι μια ανοιχτή πληγή που επανέρχεται διαρκώς στο προσκήνιο ειδικά όταν η Ουάσινγκτον σκέφτεται μία νέα μεγάλη στρατιωτική εμπλοκή οπουδήποτε στον κόσμο. Από το Ιράκ και το Αφγανιστάν μέχρι τα σημερινά σενάρια κλιμάκωσης με το Ιράν, η φράση «να μη γίνει νέο Βιετνάμ» εξακολουθεί να ακούγεται με την ίδια ένταση και τον ίδιο φόβο στους διαδρόμους του Πενταγώνου και του Λευκού Οίκου.

Ο λόγος είναι απλός. Στο Βιετνάμ, η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη του πλανήτη «έφαγε τα μούτρα της». Βυθίστηκε σε ένα πόλεμο χωρίς σαφές τέλος, χωρίς καθαρό μέτωπο, χωρίς ορατή διέξοδο νίκης. Ξόδεψε τεράστιους οικονομικούς πόρους, έχασε σχεδόν 60.0000 στρατιώτες και τελικά αποχώρησε μέσα σε εικόνες πανικού και κατάρρευσης.

Η «Πτώση της Σαϊγκόν», μία ημέρα σαν σήμερα, στις 30 Απριλίου 1975 δεν ήταν απλώς το τέλος ενός πόλεμου. Ήταν η κατάρρευση του αμερικανικού μύθου περί ανίκητης υπερδύναμης.

Από την αντικομμουνιστική σταυροφορία στον στρατηγικό βάλτο

Στη Διάσκεψη της Γενεύης το 1954 το Βιετνάμ «χωρίστηκε» στη μέση. Στο Βόρειο Βιετνάμ το οποίο ελεγχόταν από τους κομμουνιστές του Χο Τσι Μιν και στο Νότιο Βιετνάμ που ελεγχόταν από τους Γάλλους οι οποίοι πολεμούσαν στη χώρα ήδη από το 1800 όταν και την μετέτρεψαν σε αποικία τους.

Αν και υπήρχαν περίοδοι (σχετικής) ειρήνης, οι Βιετναμέζοι δε δέχθηκαν ποτέ την εξουσία των Γάλλων οι οποίοι τελικά αποχώρησαν από την περιοχή μετά τη Διάσκεψη της Γενεύης. Τότε ήταν που... μεταβίβασαν την εξουσία τους στους Αμερικανούς που είδαν στην ασιατική χώρα ένα ακόμα πεδίο δόξης λαμπρό την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου.

Αρχικά η παρουσία των ΗΠΑ στο Βιετνάμ είχε μόνο «συμβουλευτικό» χαρακτήρα. Όσο περνούσαν τα χρόνια, ωστόσο, και με δεδομένο πως οι Βιετκόνγκ αποκτούσαν όλο και μεγαλύτερη δύναμη, τόσο η αμερικανική στρατιωτική παρουσία γινόταν ολοένα και πιο έντονη.

Ο Χο Τσι Μιν διεξήγαγε εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα κάτι που σημαίνει πως όσο ήταν στόχοι οι Γάλλοι, άλλο τόσο έγιναν στόχοι οι Αμερικάνοι.

Ο Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι ήταν ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που άρχισε να στέλνει στο Βιετνάμ κανονικά στρατιωτικά τμήματα και όχι «συμβούλους» όπως έστελνε ο Αϊζενχάουερ. Όταν δολοφονήθηκε ο Κένεντι, ο Λίντον Τζόνσον που τον διαδέχθηκε συνέχισε να εντατικοποιεί τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο Βιετνάμ. Από τους 2.000 «συμβούλους» που υπήρχαν εκεί το 1962, έφτασαν το 1965 να υπάρχουν 75.000 στρατιώτες!

Την επόμενη χρονιά τα πράγματα είχαν κλιμακωθεί σε αδιανόητο βαθμό αφού οι Βιετκόνγκ εξοπλίζονταν και στηρίζονταν από τη Σοβιετική Ένωση ενώ οι ΗΠΑ είχαν στείλει 385.000 στρατιώτες!

Στις αρχές του 1968, πλέον, υπήρχε σε εξέλιξη ένας σκληρός πόλεμος με χιλιάδες απώλειες και από τις δύο πλευρές. Ειδικά για τους αμερικανούς το κόστος ήταν τεράστιο καθώς οι περισσότεροι, πίσω στις ΗΠΑ, δεν μπορούσαν να αντιληφθούν για ποιον λόγο η χώρα τους είχε εμπλακεί σε ένα τέτοιο πόλεμο.

Είναι η εποχή που η κυβέρνηση των ΗΠΑ μοιάζει (και είναι) εγκλωβισμένη σε έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδίσει και είναι αναγκασμένη να στέλνει ξανά και ξανά νέες μάχιμες δυνάμεις στο Βιετνάμ.

Ήδη από τον Ιανουάριο του 1968 η κυβέρνηση των ΗΠΑ, μέσω του Πενταγώνου, έχει δώσει εντολή για εντατικοποίηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων με στόχο χωριά του Βιετνάμ τα οποία θεωρούνταν προπύργια των Βιετκόνγκ. Το βάρος των επιθέσεων αυτών το σήκωσαν μονάδες που δεν είχαν μεγάλη εμπειρία στα πεδία των μαχών και είχαν φτάσει στο Βιετνάμ (στην καλύτερη περίπτωση) έναν με δύο μήνες πριν.

Ο εχθρός δεν πολεμούσε όπως περίμεναν οι Αμερικανοί επιτελείς. Οι Βιετκόνγκ χρησιμοποιούσαν υπόγεια δίκτυα, ενέδρες στη ζούγκλα, πραγματοποιούσαν πλήγματα φθοράς και γενικά έδειξαν πως ο ανταρτοπόλεμος δεν ήταν ένα πεδίο που θα μπορούσαν οι αμερικανοί να έχουν ελπίδες.

Όσες Ναπάλμ και να έριχναν, όσα χημικά, όσες σφαγές και αν έκαναν όπως το αδιανόητο έγκλημα πολέμου στο Μι Λάι, οι δυνάμεις των ΗΠΑ, από ένα σημείο και μετά, ήταν ξεκάθαρο πως αργά ή γρήγορα θα τον έχαναν αυτόν τον πόλεμο.

Ο λόγος ήταν απλός: Οι Βιετκόνγκ είχαν πολιτική αντοχή και κοινωνική στήριξη. Οι ΗΠΑ δεν διέθεταν τίποτα από τα δύο.

Η «επίθεση του Τετ» (η βιετναμέζικη πρωτοχρονιά) το 1968 ήταν ένα αδιανόητο σοκ. Οι βορειοβιετναμέζοι που σύμφωνα με την αμερικανική προπαγάνδα... έχαναν, πραγματοποίησαν μία πρωτοφανή επίθεση, έπληξαν 36 από τις 44 πρωτεύουσες νομών στο Νότιο Βιετνάμ και έφτασαν μέχρι το κτιριακό σύμπλεγμα της αμερικανικής πρεσβείας, το προεδρικό μέγαρο, το γενικό επιτελείο ενόπλων δυνάμεων και άλλες σημαντικές στρατιωτικές βάσεις και κρατικές εγκαταστάσεις στη Σαϊγκόν!

Όταν οι ΗΠΑ συνειδητοποίησαν πως για τη συγκεκριμένη επίθεση ο στρατός του Βόρειου Βιετνάμ χρησιμοποίησε μόλις το 30% των δυνάμεων του, αντιλήφθηκαν ότι είχε η έρθει η ώρα για να φύγουν από αυτή την «παγίδα». Το θέμα, ωστόσο, ήταν το πότε και το πώς.

Από την ήττα στην απεμπλοκή και η δραματική 30η Απριλίου 1975

Η αμερικανική ήττα στο Βιετνάμ δεν ήταν αποτέλεσμα μιας μόνο στρατιωτικής αποτυχίας. Ήταν το άθροισμα πολλών παραγόντων. Ήταν η λανθασμένη ανάγνωση του αντιπάλου, η υπερεκτίμηση της τεχνολογικής ισχύος, το αδύναμο και διεφθαρμένο καθεστώς στο Νότιο Βιετνάμ αλλά και η πλήρης αποσύνδεση ανάμεσα στους πολιτικούς στόχους του Λευκού Οίκου και την πραγματικότητα στο πεδίο.

Το Νότιο Βιετνάμ στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στην αμερικανική οικονομική και στρατιωτική βοήθεια. Δεν διέθετε ισχυρή λαϊκή νομιμοποίηση, ενώ ο στρατός υπέφερε από χαμηλό ηθικό και συχνά από έλλειψη διοικητικής συνοχής. Με λίγα λόγια δεν διέθετε τίποτα από αυτά που διέθετε ο στρατός του Βόρειου Βιετνάμ.

Με τέτοιο σύμμαχο πόλεμο δεν μπορείς να κερδίσεις και όταν η κυβέρνηση του Ρίτσαρντ Νίξον το κατάλαβε αυτό πήρε τη γενναία απόφαση της απεμπλοκής ακόμα και αν αυτό γινόταν με την «ουρά στα σκέλια».

Ο Νίξον προχώρησε στη λεγόμενη «βιετναμοποίηση» του πολέμου. Επίσημα αυτό ήταν η σταδιακή αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων και μεταβίβαση της στρατιωτικής και πολιτικής ευθύνης στην κυβέρνηση του Νότιου Βιετνάμ. Ανεπίσημα αυτό λεγόταν «εμείς φεύγουμε γιατί δεν μπορούμε να κερδίσουμε και πρέπει να τα βγάλετε πέρα μόνοι σας. Καλή τύχη»!

Το 1973 με τις Συμφωνίες των Παρισίων, οι ΗΠΑ αποσύρουν επισήμως τις μάχιμες δυνάμεις τους. Ουσιαστικά ο πόλεμος είχε τελειώσει από τότε. Ή πιο σωστά είχε κριθεί τότε. Τυπικά δεν είχε τελειώσει ακόμα, απλά η Ουάσινγκτον προσπάθησε να απομακρυνθεί από μία σύγκρουση που είχε μετατραπεί σε πολιτικό και ηθικό βάλτο και να ηρεμήσει το αντιπολεμικό κίνημα στο εσωτερικό των ΗΠΑ που ολοένα και γιγαντωνόταν.

Η τελική πράξη του πολέμου του Βιετνάμ γράφτηκε την άνοιξη του 1975. Οι δυνάμεις του Βόρειου Βιετνάμ εξαπέλυσαν γενική επίθεση και μέσα σε λίγες εβδομάδες όλες οι αμυντικές γραμμές των νοτιοβιενταμέζων (που, πλέον, πολεμούσαν μόνοι τους) κατέρρευσαν σαν χάρτινος πύργος.

Πόλεις εγκαταλείπονταν η μία μετά την άλλη, στρατιώτες λιποτακτούσαν, αξιωματούχοι έφευγαν πανικόβλητοι. Η μάχη του Xuan Loc ήταν στην πραγματικότητα η τελευταία προσπάθεια μήπως και σωθεί ότι σωζόταν. Μάταιος κόπος. Οι Βιετκόνγκ έκαναν περίπατο και η Σαϊγκόν είχε ουσιαστικά μείνει μόνη της και ήταν ο επόμενος στόχος.

Στις 29 Απριλίου, οι βορειοβιετναμέζοι βομβάρδισαν δίχως έλεος το αεροδρόμιο Ταν Σον Νιουτ με στόχο να διαλύσουν την τελευταία βασική πύλη διαφυγής. Τα αμερικανικά μεταγωγικά δεν μπορούσαν να απογειωθούν και έτσι οι εναπομείναντες αμερικανοί αξιωματούχοι, ενεργοποίησαν την επιχείρηση «Frequent Wind», τη μεγαλύτερη εκκένωση πόλης με βοήθεια ελικοπτέρων στην ιστορία τους.

Μέσα από τον ραδιοφωνικό σταθμό των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων μεταδόθηκε το κωδικοποιημένο μήνυμα: «Η θερμοκρασία στη Σαϊγκον είναι 105 βαθμοί και ανεβαίνει» και αμέσως μετά άρχισε να ακούγεται ξανά και ξανά το τραγούδι «White Christmas». Αυτό ήταν το σήμα ότι η πόλη πρέπει να εκκενωθεί άμεσα.

Περισσότεροι από 7000 αμερικανοί πολίτες και νοτιοβιενταμέζοι συνεργάτες τους απομακρύνθηκαν εσπευσμένα από την πρεσβεία και άλλα σημεία της πόλης.

Οι εικόνες ανθρώπων να σκαρφαλώνουν σε ταράτσες και να ικετεύουν για μία θέση στα ελικόπτερα CH-46 και CH-53 έκαναν τον γύρο του κόσμου και έγιναν το απόλυτο σύμβολο της αμερικανικής ταπείνωσης.

Μία ημέρα σαν σήμερα, το πρωί της 30ης Απριλίου 1975, τα βορειοβιετναμέζικα άρματα μάχης μπήκαν στη Σαϊγκόν κάνοντας... παρέλαση. Λίγο πριν ένα από αυτά γκρεμίσει την πύλη του προεδρικού μεγάρου, ο πρόεδρος του Νότιου Βιετνάμ, Ντουόνγκ Βαν Μιν, ανακοίνωσε την άνευ όρων παράδοση, ζητώντας να σταματήσει η αιματοχυσία.

Πριν καν φτάσει το μεσημέρι η σημαία του Βόρειου Βιετνάμ κυμάτιζε στο κέντρο της πόλης. Το Νότιο Βιετνάμ έπαψε να υπάρχει. Ο πόλεμος τελείωσε. Αργότερα η Σαϊγκόν μετονομάστηκε σε πόλη του Χο Τσι Μινχ.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.