Η σφαγή των Παλαιστινίων στους προσφυγικούς καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα

Ξημερώματα της 16ης Σεπτεμβρίου 2025, πριν λίγες ώρες δηλαδή, ο ισραηλινός στρατός, με χερσαίες δυνάμεις, εισέβαλε στην πόλη της Γάζας (βόρεια της Λωρίδας) προκειμένου – όπως έχει διακηρύξει το καθεστώτος Νετανιάχου - να την καταλάβει.

Η συγκεκριμένη ημέρα, ωστόσο, είναι μια ιστορικά και συναισθηματικά φορτισμένη ημέρα για τον δοκιμαζόμενο παλαιστινιακό λαό που από το 1948 μέχρι και τις ημέρες βιώνει τη μία τραγωδία μετά την άλλη, σε πείσμα όλων εκείνων που επιμένουν να λένε πως τα όσα γίνονται σήμερα στη μαρτυρική γη της Λωρίδα της Γάζας ξεκίνησαν στις 7 Οκτωβρίου 2023. 

Βλέπετε, στις 16 Σεπτεμβρίου 1982, οι παλαιστίνιοι πρόσφυγες που είχαν φτάσει στο Λίβανο για να γλιτώσουν από την αιματηρή επεκτατική πολιτική του Ισραήλ, ήρθαν αντιμέτωποι με μια μεγάλη και δίχως το παραμικρό έλεος ανθρωποσφαγή.

Άνθρωποι με εμπειρία στα πολεμικά μέτωπα δεν άντεχαν να βλέπουν τις εικόνες φρίκης. Στους προσφυγικούς καταυλισμούς Σάμπρα και Σατίλα στη Βηρυτό ο άνθρωπος έδειξε (για ακόμα μία φορά) πως είναι το πιο επικίνδυνο και το πιο αδίστακτο απ' όλα τα ζώα.

Η μεγάλη ανθρωποσφαγή στους προσφυγικούς καταυλισμούς

Τον Ιούνιο του 1982 το Ισραήλ εισέβαλε στον Λίβανο (ο οποίος σπαρασσόταν από μια εμφύλια διαμάχη) με πρόσχημα την καταστολή της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) αρχηγός της οποίας τότε ήταν ο Γιασέρ Αραφάτ. 

Ένα από τα πρώτα πράγματα που έκαναν οι Ισραηλινοί ήταν να περικυκλώσουν τους δυο προσφυγικούς καταυλισμούς, ώστε να μην μπορεί να μπει ή να βγει κάποιος από εκεί.

Το έκαναν αυτό ως μέτρο πίεσης δεδομένου πως η συντριπτική πλειοψηφία όσων βρίσκονταν μέσα στη Σάμπρα και τη Σατίλα ήταν παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένοι.

Με δεδομένο, λοιπόν, πως ακόμα και για τους Ισραηλινούς μια επίθεση σε προσφυγικούς καταυλισμούς με γυναικόπαιδα θα ήταν υπερβολική, έπρεπε να «εφευρεθεί» μια αιτία που να δικαιολογεί κάτι τέτοιο. Και η αιτία βρέθηκε.

Ήταν η δολοφονία του Μπασίρ Τζεμαγιέλ, ενός εκ των ηγετών του κόμματος «Phalange», μιας χριστιανικής πολιτοφυλακής του Λιβάνου, που είχε σαν κύριο χαρακτηριστικό της το άσβεστο μίσος κατά των Παλαιστινίων.

Ο τότε υπουργός Άμυνας του Ισραήλ (και μετέπειτα πρωθυπουργός) Αριέλ Σαρόν είχε βρει την ευκαιρία που έψαχνε.

Μίλησε με τον Ελι Χομπέικα υψηλόβαθμό στέλεχος του κόμματος «Phalange» και του είπε πως πίσω από τη δολοφονία βρίσκονται οι εξτρεμιστές Παλαιστίνιοι κάποιοι από τους οποίους κρύβονται μέσα σε σπίτια στους δυο προσφυγικούς καταυλισμούς της Σάμπρα και της Σατίλα.

Οι φαλαγγίτες της «Phalange» δεν ήθελαν κάτι άλλο. Μπήκαν στους καταυλισμούς στις 16 Σεπτεμβρίου και βγήκαν ξανά στις 18/9.

Επί τρεις ημέρες έκαιγαν, σκότωναν, βίαζαν και κατέστρεφαν οτιδήποτε έβρισκαν μπροστά τους.

Κανένα έλεος. Καμία ενοχή για αυτή την αδιανόητη ανθρωποσφαγή. Και φυσικά κανείς δεν τους εμπόδισε. Ίσα – ίσα. Οι Ισραηλινοί που υποτίθεται πως είχαν περικυκλώσει τους καταυλισμούς και δεν άφηναν κανέναν να μπει ή να βγει, έριχναν μέχρι και φωτιστικές φωτοβολίδες κατά τη διάρκεια της νύχτας προκειμένου να υπάρχει φως στο μέρος του μαρτυρίου των παλαιστινίων προσφύγων.

Οι δημοσιογράφοι των διεθνών ΜΜΕ μετέδιδαν φρικτές εικόνες.

Πτώματα γυναικών με σκισμένα ρούχα και ανοιχτά πόδια. Παιδιά με κομμένους λαιμούς. Νεαροί που είχαν εκτελεστεί πισώπλατα. Δεκάδες μωρά πεταμένα σε κατάσταση σήψης σε σωρούς σκουπιδιών…

Σάμπρα και Σατίλα: Η σιωπή που μύριζε αίμα

Μετά τη σφαγή η απόλυτη σιωπή. Μόνο κλάμα και θρήνος. Οι δρόμοι των καταυλισμών Σάμπρα και Σατίλα μετατράπηκαν σε νεκροτομία. Όχι νεκροταφεία. Νεκροτομία. Τους νεκρούς τους έβλεπαν όλοι μπροστά τους, στα στενά σοκάκια ήταν γεμάτα αίματα και ανθρώπινα μέλη.

Οι μαρτυρίες των επιζώντων... γροθιά στο στομάχι.

«Θυμάμαι τον γέρο με τις πιτζάμες που ήταν ανάσκελα στον κεντρικό δρόμο με το μπαστούνι του να κείται αθώο δίπλα του, τις δυο γυναίκες και το μωρό που πυροβολήθηκαν δίπλα σ’ ένα νεκρό άλογο, το ιδιωτικό σπίτι στο οποίο μπήκα για να κρυφτώ από τους δολοφόνους και βρήκα μια νεαρή γυναίκα νεκρή στην αυλή. Μερικές από τις γυναίκες είχαν βιαστεί πριν τις σκοτώσουν. Μιλιούνια οι μύγες, η οσμή της αποσύνθεσης. Αυτά θυμάται κανείς», έγραφε ο βετεράνος ανταποκριτής του «Independent» στη Μέση Ανατολή, Ρόμπερτ Φισκ, που ήταν αυτόπτης μάρτυρας της σφαγής.

«Άκουγα κραυγές όλη τη νύχτα», θυμάται η Αμερικανίδα νοσοκόμα στο «Gaza Hospital» Έλεν Σίγκελ. «Άνθρωποι προσπαθούσαν να φύγουν, αλλά τους σταματούσαν. Κάποιοι σφαγιάζονταν με τσεκούρια. Δεν ήξερα αν θα ζήσω το επόμενο λεπτό». Η κόλαση είχε ανοίξει τις πύλες της μέσα σε έναν τόπο προσφύγων, γεμάτο γυναίκες,  παιδιά και ηλικιωμένους.

Ο Ιάπωνας φωτορεπόρτερ Ριουίτσι Χιροκάουα ήταν ο πρώτος που αντίκρισε το τοπίο της σφαγής: «Μπροστά μου έβλεπα βουνά από πτώματα. Κάποιοι ήταν ακόμη αγκαλιασμένοι. Μπουλντόζες τους έσπρωχναν σε ομαδικούς τάφους». Εικόνες που δε χωράνε στον νου, εικόνες που κανένας φωτογραφικός φακός δεν μπορεί να χωρέσει πραγματικά.

Για όσους έζησαν εκείνη τη νύχτα που κράτησε τρεις ατελείωτες ημέρες, οι αναμνήσεις είναι μια πληγή που δεν κλείνει. «Μπήκαν στα σπίτια μας και έσφαξαν ό,τι βρήκαν», λέει η Ουμ Άμπας που διέμενε στη Σάμπρα. «Είδα μωρά με τις μανάδες τους στο πάτωμα. Μας ανάγκασαν να περπατήσουμε δίπλα από τα πτώματα των γειτόνων μας.»

Κάποιοι σώθηκαν μόνο παριστάνοντας τους νεκρούς. Ο Τσάμας, ένας από τους επιζώντες, κρύφτηκε κάτω από σώματα για δύο ημέρες: «Μύριζα το αίμα τους. Όταν βγήκα, βρήκα τον πατέρα και τον αδελφό μου θαμμένους σε ομαδικό τάφο».

Και πάνω από όλα αυτά, η μνήμη της πολιορκίας: «Οι Ισραηλινοί είχαν περικυκλώσει τον καταυλισμό. Κανείς δεν μπορούσε να φύγει. Κάθε λεπτό νόμιζα ότι θα είναι το τελευταίο της ζωής μου», είχε πει μία γυναίκα στο Al Jazeera, 30 χρόνια μετά την ανθρωποσφαγή.

Έγκλημα δίχως τιμωρία

Οι πιο μετριοπαθείς υπολογισμοί κάνουν λόγο για 1.500 νεκρούς. Υπάρχουν άλλοι που ανεβάζουν τον αριθμό των θυμάτων σε τουλάχιστον 2.000 ενώ υπάρχουν και εκείνοι που κάνουν λόγο για περισσότερους από 3.000 αν συνυπολογιστούν και οι αγνοούμενοι.

Ποτέ κανείς δεν τιμωρήθηκε για αυτή τη δίχως προηγούμενο ανθρωποσφαγή. Μόνο ένα βελγικό δικαστήριο (μετά από μηνύσεις που είχαν καταθέσει 23 επιζώντες) και μια… ισραηλινή κρατική επιτροπή προσπάθησαν να φέρουν την υπόθεση στη Δικαιοσύνη αλλά δεν κατάφεραν κάτι. Κεντρικά πρόσωπα και στις δυο έρευνες ο Σαρόν και ο Χομπέικα. Ο πρώτος απλά έχασε για λίγο την υπουργική καρέκλα, ενώ ο δεύτερος αν και είχε χαρακτηριστεί από πολλούς ως εγκληματίας πολέμου, ποτέ δεν έκατσε στο σκαμνί.

Στις 23 Ιανουαρίου 2002 ο Χομπέικα είχε δηλώσει σε Βέλγους γερουσιαστές την πρόθεσή του να παραστεί ως μάρτυρας στην πολύκροτη υπόθεση εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Αριέλ Σαρόν. Την επόμενη ημέρα, ένα παγιδευμένο με εκρηκτικά αυτοκίνητο εξερράγη έξω από το σπίτι του στη Βηρυτό, σκοτώνοντας τον ίδιο και τρεις σωματοφύλακές του! Λίγοι ήταν αυτοί που θρήνησαν για το θάνατό του.

Για την ιστορία και μόνο, πάντως, θα πρέπει να αναφερθεί πως πριν τη σφαγή στους δυο καταυλισμούς ο Γιασέρ Αραφάτ που είχε διαβλέψει την τραγωδία προσπάθησε να διεθνοποιήσει το θέμα κάνοντας ένα «άνοιγμα» στη Δύση.

Πρώτη του στάση, προφανώς και ήταν η Ελλάδα που είχε πρωθυπουργό τον φίλο του, Ανδρέα Παπανδρέου η υπουργός του οποίου Μελίνα Μερκούρη είχε πει πως θα «καρφώσει τη σημαία της Παλαιστίνης στα Ιεροσόλυμα»!

Να σημειωθεί πως 40 μέρες μόλις μετά τη νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εθνικές εκλογές του Οκτωβρίου του 1981 ο Ανδρέας Παπανδρέου είχε αναγνωρίσει την PLO, μια απόφαση που «πάγωσε» τη Δύση δεδομένου πως οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ την θεωρούσαν τρομοκρατική οργάνωση!

Παπανδρέου και Αραφάτ έδωσαν κοινή συνέντευξη Τύπου στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία» στο Σύνταγμα αλλά η πίεση στη Δύση δεν ασκήθηκε ποτέ. Ακριβώς το αντίθετο έγινε. Η Δύση κατάφερε και πίεσε, ώστε, να σταματήσουν τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Μόνο ο Ιταλός πρωθυπουργός ψέλλισε κάτι για... αλληλεγγύη.

Ο Αραφάτ είχε ζητήσει να εγκατασταθεί πολυεθνική δύναμη με τη συμμετοχή και της Ελλάδας στον Λίβανο, φοβούμενος εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από Ισραηλινούς. Το αίτημα του δεν έγινε δεκτό.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.