Η συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία που έπιασε στον ύπνο (κυριολεκτικά) τον Χίτλερ

Ήταν η μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Παραμένει η μεγαλύτερη αμφίβια επιχείρηση στα στρατιωτικά χρονικά. Ήταν η κρίσιμη μάχη στην οποία οι Σύμμαχοι έπιασαν στον ύπνο τον Χίτλερ. Και αυτό δεν είναι μεταφορικό. Είναι κυριολεκτικό.

Ο αρχηγός του Γ' Ράιχ την ώρα που ξεκίνησε η απόβαση στη Νορμανδία κοιμόταν και κανείς από τους επιτελείς του δεν τόλμησε να τον ξυπνήσει, ούτε βέβαια να διατάξει την αποστολή δυνάμεων. Και κάπως έτσι χάθηκε πολύτιμος χρόνος για τους Ναζί. Και κάπως έτσι ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για τον Φύρερ.

Βέβαια, η Ιστορία δεν κρίθηκε επειδή κάποιος (έστω και αν αυτός ο κάποιος είναι ο Χίτλερ) κοιμήθηκε λίγο παραπάνω. Κρίθηκε επειδή οι Σύμμαχοι είχαν σχεδιάσει εξαιρετικά μια επιχείρηση κολοσσιαίων διαστάσεων, είχαν εξαπατήσει επιτυχώς τη γερμανική ηγεσία και είχαν εκμεταλλευτεί σε απόλυτο βαθμό ένα στενό παράθυρο ευκαιρίας που τους έδωσε ο καιρός.

Και τέλος πάντων, ναι... Όταν ο Χίτλερ ξύπνησε, το μέλλον της Ευρώπης είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει.

Η μεγάλη προετοιμασία και η επιχείρηση εξαπάτησης

Μετά την ήττα των ναζιστικών στρατευμάτων στην επική μάχη του Στάλινγκραντ, οι Σύμμαχοι άρχισαν να σχεδιάζουν το επόμενο καθοριστικό βήμα. Την απόβαση σε ευρωπαϊκό έδαφος. Οι Σοβιετικοί πίεζαν αφόρητα τον Χίτλερ στο ανατολικό μέτωπο αλλά αυτό δεν αρκούσε. Όλοι συμφωνούσαν ότι πρέπει να γίνει μια απόβαση. Σε αυτό που διαφωνούσαν ήταν το πού!

Στον νότο, οι Σύμμαχοι είχαν ήδη αποβιβαστεί στην Ιταλία αλλά ήταν δεδομένο πως αυτό δεν αρκούσε. Η αποφασιστική μάχη για την απελευθέρωση θα δινόταν στην Δυτική Ευρώπη.

Τελικά, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δόθηκε στη Διάσκεψη της Τεχεράνης που ολοκληρώθηκε τη 1η Δεκεμβρίου του 1943. Εκεί ο Στάλιν με την υποστήριξη των ΗΠΑ επέμενε πως ο μόνος τρόπος για να νικηθεί ο Χίτλερ είναι μια εισβολή στη Γαλλία, οτιδήποτε διαφορετικό θα μπορούσε να οδηγήσει σε ήττα με καταστροφικά αποτελέσματα.

Τον Ιανουάριο του 1944 άρχισε να προετοιμάζεται η επιχείρηση «Επικυρίαρχος» (Operation Overlord). Η πολυπλοκότητά της ήταν πρωτοφανής. Η Μεγάλη Βρετανία μετατράπηκε σε ένα τεράστιο στρατόπεδο. Έπρεπε να μεταφερθούν στρατεύματα από διαφορετικές χώρες, να εξασφαλιστεί αεροπορική κυριαρχία, να οργανωθούν αποβατικά μέσα και να δημιουργηθεί ένα σύστημα ανεφοδιασμού ικανό να στηρίξει εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες μετά την απόβαση.

O Αμερικανός στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ορίστηκε ανώτατος διοικητής. Σύμφωνα με το σχέδιο, η επίθεση θα γινόταν σ’ ένα στενό μέτωπο στη Νορμανδία, στις βόρειες ακτές της Γαλλίας, από πέντε σώματα στρατού. Για την πραγματοποίησή της, ο Αϊζενχάουερ έπρεπε να συγκροτήσει τον μεγαλύτερο στην ιστορία στόλο που επιχείρησε ποτέ απόβαση.

Αντικειμενικός στόχος ήταν αφού γίνει η απόβαση, να διασφαλιστούν τα εδάφη και να ξεκινήσει η προέλαση μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων προς το Βερολίνο!

Αλλά δεν ήταν μόνο αυτό. Παράλληλα στήθηκε μία άλλη επιχείρηση παραπλάνησης που ακόμα και σήμερα θεωρείται μία από τις πιο πετυχημένες στην ιστορία του πολέμου. Είχε την ονομασία «Fortitude» και είχε ως στόχο να πείσει τη γερμανική ηγεσία ότι η κύρια απόβαση θα πραγματοποιούνταν στο Πας ντε Καλαί.

Οι Σύμμαχοι δημιούργησαν ολόκληρους ψεύτικους στρατούς! Κατασκεύασαν φουσκωτά άρματα μάχης, ξύλινα αεροπλάνα και εικονικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις που φαίνονταν αληθινές από αέρος.

Χρησιμοποίησαν διπλούς πράκτορες που μετέδιδαν επιλεγμένες πληροφορίες στους Γερμανούς και δημιούργησαν ακόμα και ψεύτικες ραδιοεπικοινωνίες ώστε να ενισχύσουν την εντύπωση μιας επικείμενης εισβολής στο Καλαί.

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την παραπλάνηση είχε ο στρατηγός Τζορτζ Πάτον. Οι Ναζί των θεωρούσαν τον πιο επιθετικό και ικανό διοικητή των Συμμάχων. Όταν πληροφορήθηκαν ότι υποτίθεται πως διοικούσε μια τεράστια στρατιά απέναντι από το Καλαί, πείστηκαν ακόμη περισσότερο ότι εκεί θα εκδηλωνόταν η κύρια επίθεση.

Την ίδια ώρα, όμως, ο... πραγματικός Συμμαχικός στόλος προετοιμαζόταν και ήταν τεράστιος. Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο: 1.200 πολεμικά πλοία, 10.000 αεροπλάνα, 4.126 αποβατικά σκάφη, 804 μεταγωγικά πλοία και εκατοντάδες τεθωρακισμένα άρματα αμφίβιων και άλλων αποστολών. 156.000 άνδρες θα αποβιβάζονταν στη Νορμανδία, από τους οποίους 132.000 θα μεταφέρονταν με πλοία μέσω Μάγχης και 23.500 με αεροπλάνα.

Η D-Day και η μεγάλη νίκη των Συμμάχων

Ως ημέρα της απόβασης ορίστηκε η 5η Ιουνίου αλλά η επιχείρηση αναβλήθηκε εξαιτίας μιας σφοδρής κακοκαιρίας. Ο επικεφαλής της συμμαχικής ομάδας μετεωρολόγων, ο βρετανός Τζέιμς Σταγκ, ενημέρωσε τον Αϊζενχάουερ, πως ο καιρός έδινε ένα μικρό «παράθυρο» την επόμενη ημέρα το οποίο οι Σύμμαχοι έπρεπε να εκμεταλλευτούν. Και αυτό έγινε.

Το βράδυ της 5ης Ιουνίου και ενώ το BBC μεταδίδει κανονικά το πρόγραμμα του, ο παρουσιαστής της ραδιοφωνικής εκπομπής εκδηλώνει τη σφοδρή επιθυμία του να διαβάζει στους ακροατές του ένα ποίημα του Πολ Βαλερί.

Οι στίχοι από το «Τραγούδι του Φθινοπώρου» συγκινεί τους περισσότερους από τους ακροατές. Για κάποιους άλλους, ωστόσο, δημιουργεί διαφορετικά συναισθήματα. Στη Γαλλική αντίσταση ήξεραν πως από τη στιγμή που θα μεταδώσει το BBC αυτό το ποίημα, οι Σύμμαχοι θα έκαναν την απόβαση μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Ήταν το σύνθημα που περίμεναν.

Και πράγματι, λίγες ώρες αργότερα, μια ημέρα σαν σήμερα, στις 6 Ιουνίου 1944. Το πρώτο «κύμα» της απόβασης με την κωδική ονομασία «Ποσειδών» (Operation Neptune) «έσκασε» στις 05:30.

Η απόβαση έγινε σε πέντε ακτές κατά μήκος της Νορμανδίας, οι οποίες έφεραν τις κωδικές ονομασίες Utah (Γιούτα), Omaha (Όμαχα), Gold (Χρυσός), Juno (Ήρα) και Sword (Σπαθί).

Περίπου πέντε ώρες αργότερα οι Συμμαχικές δυνάμεις είχαν καταφέρει να εισχωρήσουν βαθιά στη γαλλική ύπαιθρο και οι Ναζί είχαν χάσει το παιχνίδι. Οι Σύμμαχοι είχαν πάρει αυτό που ήθελαν πιο εύκολα και πιο γρήγορα απ' ότι φαντάζονταν και σε αυτό έπαιξαν ρόλο δυο αστάθμητοι παράγοντες.

Ο πρώτος είναι ο αρχιστράτηγος των Γερμανικών δυνάμεων Ερβιν Ρόμελ. Η «Αλεπού της Ερήμου» από την πρώτη στιγμή θεωρούσε πως οι Σύμμαχοι θα αποβιβαστούν στις γαλλικές ακτές. Ο Αδόλφος Χίτλερ τον καθησύχαζε τονίζοντας πως αποκλείεται να επιχειρήσουν να χτυπήσουν στο αδιαπέραστο «Τείχος του Ατλαντικού» και πως όταν και αν επιχειρήσουν απόβαση αυτή θα γίνει αλλού.

Ο Ρόμελ, δεν μπορεί να πάει κόντρα στον Φύρερ αλλά επιμένει να έχει στραμμένη την προσοχή του εκεί. Λίγα 24ωρα πριν την απόβαση ζητά να του φέρουν την πρόβλεψη του καιρού για τις επόμενες ημέρες. Βλέπει κακοκαιρία στην περιοχή και ενημερώνει τους επιτελείς του: «Πετάγομαι στη Γερμανία για τα γενέθλια της συζύγου μου. Δεν πρόκειται να συμβεί κάτι. Έχει κακοκαιρία»… Ο Ρόμελ μαθαίνει για την απόβαση όταν είναι πλέον αργά.

Ο δεύτερος είναι πως ο Χίτλερ κοιμόταν! Ναι, σήμερα, πλέον, αυτό μπορεί να ακούγεται αστείο αλλά εκείνες τις κρίσιμες στιγμές ήταν ότι πιο κομβικό. Ο Φύρερ έχοντας ξενυχτήσει το προηγούμενο βράδυ, κοιμήθηκε... βαριά.

Όταν ξεκίνησε η απόβαση κανείς δεν τόλμησε να τον ξυπνήσει, ούτε βέβαια μπορούσε να διατάξει μια γενικευμένη επίθεση αφού αυτό θα μπορούσε να το κάνει μόνο ο Χίτλερ. Και αυτός ξύπνησε περίπου μισή ώρα μετά την ολοκλήρωση του βασικού σταδίου της απόβασης! 

Η εικόνα μοιάζει σχεδόν κωμική, όμως αποκαλύπτει ένα βαθύ πρόβλημα του ναζιστικού συστήματος διοίκησης. Οι αποφάσεις είχαν συγκεντρωθεί σε τέτοιο βαθμό στα χέρια του ημιπαράφρονα δικτάτορα ώστε ακόμη και σε μια στιγμής εθνικής κρίσης οι ανώτατοι διοικητές δίσταζαν να ενεργήσουν χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Οι περισσότεροι ιστορικοί συμφωνούν ότι η τελική έκβαση της απόβασης δεν ήταν αποτέλεσμα αποκλειστικά αυτής της καθυστέρησης. Οι Σύμμαχοι διέθεταν αεροπορική υπεροχή, ισχυρές ναυτικές δυνάμεις και σημαντικό αριθμητικό πλεονέκτημα σε έμψυχο δυναμικό. Σημειώνουν, πάντως, πως η καθυστέρηση επιδείνωσε τη γερμανική αντίδραση σε μία στιγμή όπου κάθε ώρα είχε τεράστια σημασία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.