Το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση – Όταν η Ελλάδα χωρίστηκε και επίσημα στη μέση

Η σημερινή ημέρα μπορεί να είναι παραμονή Χριστουγέννων και το κλίμα να είναι εορταστικό με τους περισσότερους (και πιο τυχερούς) να ετοιμάζονται για το αποψινό ρεβεγιόν, ωστόσο, αυτό δεν ήταν πάντα δεδομένο.

Παραμονή Χριστουγέννων, για παράδειγμα, ήταν όταν στην Ελλάδα του εμφυλίου, οι Έλληνες άκουσαν από τα ραδιόφωνα τους πως είχαν, πλέον, δυο... Κυβερνήσεις.

Η πρώτη ήταν των Αθηνών. Η δεύτερη ήταν η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση την οποία δημιούργησε το ΚΚΕ και η οποία είχε έδρα τα βουνά που είχε υπό την κυριαρχία του ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας.

Ήταν ουσιαστικά η «σφραγίδα» πως πλέον η χώρα ήταν κομμένη στα δυο και πως δεν υπήρχε καμία ελπίδα για ειρήνευση.

Είναι η στιγμή της δραματικής συνειδητοποίησης πως ο εμφύλιος πόλεμος θα φτάσει μέχρι τέλους! Και αυτό, όπως εύκολα αντιλαμβάνεται ο καθένας, μόνο εορταστική διάθεση δεν δημιουργούσε.

Από τη «Βαρκιζα» στη «λευκή» τρομοκρατία

Τη νύχτα της 30ης Μαρτίου 1946, ομάδα ανταρτών επιτίθεται στον σταθμό της χωροφυλακής στο Λιτόχωρο της Πιερίας. Αυτό είναι και η αρχή του εμφυλίου πολέμου. Ένας εμφύλιος πόλεμος που ουσιαστικά δεν είχε σταματήσει ποτέ από τότε που, επί ναζιστικής κατοχής, ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ έλυναν τις διαφορές τους με τα όπλα.

Στις 3 Δεκεμβρίου 1944, περισσότεροι από 500.000 διαδηλωτές (κυρίως οπαδοί του ΕΑΜ) βρέθηκαν εκείνη την ημέρα στο Σύνταγμα. Το συλλαλητήριο, ωστόσο, βάφτηκε στο αίμα όταν οι δυνάμεις ασφαλείας άνοιξαν πυρ κατά των διαδηλωτών δολοφονώντας 30 άτομα και τραυματίζοντας 148!

Αυτή ήταν η αρχή των «Δεκεμβριανών». Στην πραγματικότητα είναι αρχή της πορείας που οδήγησε στο Λιτόχωρο τον Μάρτιο του 1946.

Για να φτάσουμε εκεί, ωστόσο, χρειάστηκε να μεσολαβήσει η «Συμφωνία της Βάρκιζας» στις 12 Φεβρουαρίου 1945, σε μια πολυτελή βίλα που ανήκε στον Πέτρο Κανελλόπουλο, γιο του ιδρυτή της τσιμεντοβιομηχανίας «Τιτάν», περίπου δυο χιλιόμετρα από την παραλία της Βάρκιζας.

Εκεί, κυβερνητικές και βρετανικές δυνάμεις από τη μια και στελέχη του ΕΑΜ που ελεγχόταν από το ΚΚΕ, από την άλλη, ήρθαν σε «Συμφωνία» εννέα σημείων προκειμένου να οδηγηθεί η χώρα στην ειρήνευση και να αποφευχθεί ο εμφύλιος πόλεμος.

Η Συμφωνία της Βάρκιζας είναι κάτι που μέχρι και σήμερα αποτελεί στίγμα στην ιστορική διαδρομή του ΚΚΕ δεδομένου πως από μεγάλο κομμάτι του κινήματος, βασικός εκφραστής του οποίου ήταν ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, Άρης Βελουχιώτης, χαρακτηρίσθηκε ως παράδοση άνευ όρων.

«Για τη συμφωνία της Βάρκιζας σας λέω ακόμη μια φορά, εγώ δεν έμαθα να κρύβομαι πίσω απ’ το δάχτυλό μου, ήταν προδοτική, γιατί πρόδωσε τους σκοπούς και τα ιδανικά του μεγάλου ΕΑΜικού κινήματος», είχε πει ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Νάκος Μπελλής.

Για να φτάσουμε στην έναρξη του εμφυλίου πολέμου, ωστόσο, χρειάστηκε η «λευκή» τρομοκρατία των «νικητών» να γίνει εφιάλτης για τους αντάρτες του ΕΛΑΣ, τους αριστερούς και τους συγγενείς του.

Ακόμα και αν κάποιος είχε προσωπικές διαφορές με κάποιον συγχωριανό του, τον «βάπτιζε» Αριστερό και τον καταδίωκε χωρίς να φοβάται πως μπορεί να τιμωρηθεί!

Χιλιάδες αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης σάπιζαν στις φυλακές την ώρα που οι συνεργάτες των κατακτητών απολάμβαναν την ελευθερία τους. Δημόσιες εκτελέσεις, βιασμοί γυναικών, βασανιστήρια, εξευτελισμοί, είναι μερικά μόνο από τα όσα έγιναν μέσα σε εκείνους τους 12 μήνες.

Σύμφωνα με την Εθνική Αλληλεγγύη από τη «Συμφωνία» μέχρι και τις εκλογές του 1946, περίπου 1300 αριστεροί δολοφονήθηκαν, πάνω από 31.000 βασανίστηκαν και 8.600 φυλακίστηκαν. Συνολικά 165 γυναίκες βιάστηκαν και καταγράφηκαν κάτι λιγότερο από 18.800 λεηλασίες και καταστροφές σε σπίτια Αριστερών.

Η «γέννηση» της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης

Μετά τους πρώτους μήνες του εμφυλίου, το ΚΚΕ και οι αντάρτες έλεγχαν πολλές περιοχές της βόρειας Ελλάδας. Αποφάσισαν πως είχε έρθει η ώρα για το επόμενο βήμα το οποίο, ουσιαστικά, σήμανε και την οριστική ρήξη ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα. Μετά από αυτό, τίποτα δε θα ήταν το ίδιο: Να δημιουργήσει μια κυβέρνηση!

Η συγκρότηση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ), αποφασίστηκε, σύμφωνα με παλαιότερο δημοσίευμα του Ριζοσπάστη, στη 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (12 - 15 Σεπτέμβρη 1947) που διαπίστωνε ότι «συμπαγής και εκτεταμένη Ελεύθερη Ελλάδα, με δική της κυβέρνηση είναι το πρώτο βήμα για να σωθεί η Ελλάδα, η ακεραιότητα, η ανεξαρτησία της, η δημοκρατία».

Η αναγγελία έγινε από το ραδιοφωνικό σταθμό «Ελεύθερη Ελλάδα» στις 24 Δεκέμβρη του 1947, ενώ από τις 10 Αυγούστου 1947 στις «Καταστατικές διατάξεις για την Ελεύθερη Ελλάδα», που έδωσε στη δημοσιότητα το Γενικό Αρχηγείο του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας αναφέρθηκε στην προοπτική συγκρότησης της ΠΔΚ.

Στις 28 του ίδιου μήνα κυκλοφόρησε το πρώτο φύλλο της Εφημερίδας της Προσωρινής Κυβέρνησης στο οποίο περιέχεται, με ημερομηνία 23 του Δεκέμβρη 1947, η ιδρυτική της πράξη που μεταξύ άλλων κάνει λόγο για «την επιτακτική ανάγκη, που δημιούργησε η εκμηδένιση της εθνικής ανεξαρτησίας από τους ιμπεριαλιστές, η ουσιαστική ανυπαρξία ελληνικής εθνικής κυβέρνησης, η ανάπτυξη του εθνικού και δημοκρατικού κινήματος και η πολεμική επίδοση του Δημοκρατικού Στρατού για τον σχηματισμό μέσα στις ελεύθερες περιοχές της χώρας μιας κεντρικής κυβέρνησης».

Σε εκείνη τη δημοσίευση, μάλιστα, ανακοινώθηκαν και τα ονόματα των μελών του... υπουργικού συμβουλίου! Η πρώτη Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας αποτελείται από τους εξής:

• Πρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Στρατιωτικών: στρατηγός Μάρκος (σσ: Βαφειάδης).
• Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εσωτερικών: Γιάννης Ιωαννίδης.
• Υπουργός Εξωτερικών: Πέτρος Ρούσος.
• Υπουργός Δικαιοσύνης: Μιλτιάδης Πορφυρογένης.
• Υπουργός Υγιεινής και Προνοίας και προσωρινά Παιδείας: Πέτρος Κόκκαλης.
• Υπουργός Οικονομικών: Βασίλης Μπαρτζιώτας.
• Υπουργός Γεωργίας: Δημήτρης Βλαντάς.
• Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και προσωρινά Επισιτισμού: Λεωνίδας Στρίγκος.

Κοντά στον πρωθυπουργό ιδρύεται Γενική διεύθυνση εθνικών μειονοτήτων για την άμεση εξυπηρέτηση των ζητημάτων των εθνικών μειονοτήτων.

Η σύνθεση της κυβέρνησης ορίζεται με απόφασή της.

Η Προσωρινή Κυβέρνηση έχει σφραγίδα με τη χρονολογία της σύστασής της και τον τίτλο της.

Έδρα της Προσωρινής Κυβέρνησης ορίζεται…»!

Το ότι σε εκείνη την πρώτη επίσημη ανακοίνωση δεν υπήρχε το όνομα της Έδρας της ΠΔΚ έχει να κάνει με το ότι είχε αποφασιστεί να είναι η Κόνιτσα αλλά οι αντάρτες που συμμετείχαν στην επιχείρηση απέτυχαν να την καταλάβουν και έτσι τα σχέδια άλλαξαν. Αργότερα έδρα της κυβέρνησης έγινε ο Γράμμος.

Η ΠΔΚ προσπάθησε να αναγνωριστεί διεθνώς και με υπόμνημά της στον ΟΗΕ, προσδιόριζε τον χαρακτήρα της εξουσίας της ως «λαϊκό καθεστώς […] Ολη η εξουσία πηγάζει από τον λαό, υπάρχει για τον λαό και ασκείται από τον λαό […] Καμιά αυθαιρεσία δεν επιτρέπεται, όλες οι ατομικές και ομαδικές ελευθερίες είναι σεβαστές».

Αλλά εδώ ήρθε η δεύτερη απογοήτευση. Όχι απλά δεν αναγνωρίστηκε από τη Δύση, δεν αναγνωρίστηκε καν από τα μέλη του Ανατολικού Μπλοκ. Ο ίδιος ο Στάλιν, μιλώντας με τους Γιουγκοσλάβους και τους Βούλγαρους αντιπροσώπους στη Μόσχα τον Φεβρουάριο του 1948, ήταν ξεκάθαρος πάνω σε αυτό: «Οι γειτονικές χώρες πρέπει να είναι οι τελευταίες που θα αναγνωρίσουν την κυβέρνηση του στρατηγού Μάρκου. Πρώτα, αφήστε τους άλλους να το κάνουν».

Το ΚΚΕ είχε βρεθεί μόνο του. Στις 8 του Γενάρη 1948 η κυβέρνηση της Αθήνας έθεσε και τυπικά εκτός νόμου το ΚΚΕ, το ΕΑΜ και την Εθνική Αλληλεγγύη. Διώξεις, βασανιστήρια, στρατοδικεία, ξερονήσια και φυλακές ήταν μερικές μόνο πτυχές της «μηδενικής ανοχής».

Ο νόμος 509 του 1947 «περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος», το Γ΄ Ψήφισμα του 1946 «περί προστασίας της ακεραιότητος της χώρας» και ο νόμος 511, επίσης του 1947 «περί στρατοπέδων πειθαρχημένης διαβιώσεως», έδωσαν την κατάλληλη νομιμότητα στο διαρκές πογκρόμ κατά των κομμουνιστών.

Πριν καν φτάσουμε στα μισά του 1948 πάνω από 20.000 αγωνιστές βρισκόντουσαν σε φυλακές, στη Γυάρο και τη Μακρόνησο. Παράλληλα, μόνο το πρώτο εξάμηνο του 1948 οι θανατοποινίτες έφτασαν τους 1.547! 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.