Ο διεστραμμένος γιατρός Γιόζεφ Μένγκελε - Ο «Άγγελος του Θανάτου» στο Άουσβιτς

Στην ιστορία του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπάρχουν ονόματα που συνδέθηκαν ανεξίτηλα με τη φρίκη του ναζισμού. Δίχως την παραμικρή αμφιβολία ένα από αυτά είναι του Γιόζεφ Μένγκελε, του γιατρού των SS που έγινε γνωστός ως «Άγγελος του Θανάτου».

Η παρουσία του στο στρατόπεδο εξόντωσης του Άουσβίτς συμβόλιζε για χιλιάδες ανθρώπους τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στο θάνατο και την (μαρτυρική) ζωή. Με ένα απλό νεύμα του χεριού αποφάσιζε μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου αν ο άνθρωπος που στεκόταν μπροστά του θα πήγαινε σε θάλαμο αερίων ή σε καταναγκαστική εργασία.

Πίσω από αυτή αυτή τη σκοτεινή φιγούρα δεν βρισκόταν μόνο ένας αξιωματικός του ναζιστικού καθεστώτος. Υπήρχε και ένας μορφωμένος άνθρωπος, ένας γιατρός ο οποίος χρησιμοποίησε την επιστήμη του ως εργαλείο απάνθρωπων πειραμάτων, μετατρέποντας το Άουσβιτς σε ένα από τα πιο τρομακτικά «εργαστήρια» της ανθρώπινης ιστορίας.

Από την ακαδημαϊκή καριέρα στη ναζιστική ιδεολογία

Ο Γιόζεφ Μένγκελε γεννήθηκε μία ημέρα σαν σήμερα, στις 16 Μαρτίου 1911, στη βαυαρική πόλη Γκούντσμπουργκ της Γερμανίας. Ήταν ο μεγαλύτερος γιος του Καρλ Μένγκελε, ενός εύπορου κατασκευαστή αγροτικού εξοπλισμού.

Από νεαρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για την επιστήμη και ιδιαίτερα για την ανθρωπολογία και την ιατρική. Σπούδασε σε γερμανικά πανεπιστήμια και απέκτησε διδακτορικούς τίτλους, ενώ ασχολήθηκε με την έρευνα γύρω από τη γενετική και τη φυλετική θεωρία.

Την περίοδο εκείνη, η ναζιστική ιδεολογία κέρδιζε έδαφος στη γερμανική κοινωνία. Η θεωρία της «φυλετικής καθαρότητας» και της ευγονικής επηρέασε πολλούς επιστήμονες της εποχής.

Ο Μένγκελε εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα και αργότερα στα SS, την πανίσχυρη, ελίτ παραστρατιωτική οργάνωση του Γ΄Ράιχ. Κάπως έτσι, εντελώς φυσιολογικά, η επιστημονική του καριέρα συνδέθηκε με τις ρατσιστικές αντιλήψεις της ναζιστικής πολιτικής.

Για τους Ναζί, η επιστήμη έπρεπε να υπηρετεί την ιδέα της «ανώτερης φυλής». Οι έρευνες γύρω από τη γενετική, τα χαρακτηριστικά του σώματος και τη «βελτίωση» του ανθρώπινου πληθυσμού θεωρούνταν μέρος αυτού του σχεδίου.

Το 1943 ο γιατρός Γιόζεφ Μένγκελε μετατέθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης και εξόντωσης του Άουσβιτς στην κατεχόμενη Πολωνία. Λέγεται πως ο ίδιος ήταν αυτός που ζήτησε να μετατεθεί εκεί προκειμένου να κάνει πράξη όλα αυτά που είχε μέσα στο διεστραμμένο μυαλό του. Σε κάθε περίπτωση, εκεί, στο Άουσβιτς, θα γινόταν μία από τις πιο διαβόητες μορφές της ναζιστικής μηχανής θανάτου.

Στο Άουσβιτς ο Μένγκελε είχε έναν ρόλο που προκαλούσε τρόμο στους κρατούμενους. Συμμετείχε (ή καλύτερα πρωτοστατούσε) στις λεγόμενες επιλογές των νεοαφιχθέντων κρατουμένων. Όταν τα τρένα έφταναν γεμάτα ανθρώπους από κάθε γωνιά της κατεχόμενης Ευρώπης, ο «Άγγελος του Θανάτου» στεκόταν στην αποβάθρα και αποφάσιζε την τύχη τους μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου.

Με μία κίνηση του χεριού χώριζε τους ανθρώπους σε δύο ομάδες. Η μία οδηγούνταν σε καταναγκαστική εργασία μέσα στο στρατόπεδο. Η άλλη, που περιλάμβανε συχνά ηλικιωμένους, γυναίκες και παιδιά, οδηγούνταν απευθείας στους θαλάμους αερίων.

Παράλληλα, ο Μένγκελε διεξήγαγε μία σειρά από απάνθρωπα ιατρικά πειράματα πάνω σε κρατούμενους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έδειχνε για τα δίδυμα παιδιά καθώς πίστευε ότι η μελέτη τους θα μπορούσε να αποκαλύψει μυστικά της γενετικής και να βοηθήσει στη δημιουργία «ιδανικών» χαρακτηριστικών για τη ναζιστική φυλή.

Τα πειράματα αυτά περιλάμβαναν επώδυνες και συχνά θανατηφόρες διαδικασίες όπως ενέσεις αγνώστων ουσιών, χειρουργικές επεμβάσεις χωρίς αναισθησία, σκόπιμη μόλυνση με ασθένειες και άλλες πρακτικές που αγνοούσαν κάθε έννοια ιατρικής ηθικής.

Πολλά παιδιά πέθαναν κατά τη διάρκεια αυτών των πειραμάτων, ενώ άλλα έζησαν για πάντα με τις ανεπανόρθωτες βλάβες που τους προκάλεσαν.

Ο Μένγκελε επέλεγε τα θύματά του κυρίως από δύο εθνοτικές ομάδες: τους Ρομά και τους Εβραίους. Η ναζιστική ιδεολογία θεωρούσε τόσο τους Ρομά όσο και τους Εβραίους ως «υπάνθρωπους» και ότι αποτελούσαν απειλή για τη γερμανική «φυλή». Για τον λόγο αυτό, οι ναζί επιστήμονες δεν θεώρησαν ότι η ιατρική δεοντολογία ίσχυε για αυτές τις εθνοτικές ομάδες. 

Η φυγή, η ζωή στη σκιά και ο (αταίριαστος) θάνατος

Υπολογίζεται πως ο «Άγγελος του Θανάτου», Γιόζεφ Μένγκελε, με τα διεστραμμένα ιατρικά του πειράματα, ευθύνεται για τον θάνατο 40 χιλιάδων αθώων ανθρώπων στο κολαστήριο του Άουσβιτς.

Οι επιζώντες τον θυμούνταν ως έναν άνθρωπο ψυχρό και αποστασιοποιημένο. Συχνά εμφανιζόταν καλοντυμένος, με άψογη συμπεριφορά, κάτι που έκανε ακόμα πιο τρομακτική την αντίθεση ανάμεσα στην εικόνα και τις πράξεις του.

Με την κατάρρευση της ναζιστικής Γερμανίας το 1945, πολλοί εγκληματίες πολέμου συνελήφθησαν και δικάστηκαν. Δυστυχώς ο Μένγκελε δεν ήταν ένας από αυτούς. Όταν έφυγε από το Άουσβιτς, εντάχθηκε σε μία μονάδα του γερμανικού στρατού ως απλός αξιωματικός. Η μονάδα αυτή έπεσε στα χέρια των Αμερικανών που όμως δεν είχαν πληροφορηθεί πως ο Μένγκελε αναζητούνταν για εγκλήματα πολέμου και λίγο καιρό αργότερα τον άφησαν ελεύθερο.

Στη συνέχεια ο «Άγγελος του Θανάτου» κρύφτηκε με τη βοήθεια συγγενών του στη Γερμανία παριστάνοντας τον αγρότη αλλά μόλις κατάλαβε πως ο κλοιός στενεύει γύρω του έφυγε με τη βοήθεια υποστηρικτών του για τη Λατινική Αμερική που τότε θεωρούνταν το ασφαλέστερο καταφύγιο για τους καταδιωκόμενους ναζί εγκληματίες πολέμου.

Για δεκαετίες έζησε με ψεύτικες ταυτότητες σε χώρες όπως η Αργεντινή, η Παραγουάη και η Βραζιλία, ενώ μέσα στο πέρασμα του χρόνου είχε το θράσος να πραγματοποιεί και... ταξιδάκια αναψυχής στην Ευρώπη. Μία από αυτές τις φορές, το 1962, ήρθε και στην Ελλάδα όπου για μία ολόκληρη εβδομάδα έμεινε στην Κύθνο! Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, μάλιστα, μαζί με τη σύζυγό του και τον γιο τους για κάποια βράδια έμειναν και σε ένα από τα μοναστήρια του νησιού.

Μετά την Κύθνο ο Μένγκελε έφυγε για την Ιταλία και από εκεί στην Παραγουάη όπου για πολλά χρόνια τα ίχνη του χάθηκαν παρά το γεγονός πως τον κυνηγούσαν οι πάντες! Από Αμερικανούς και Ευρωπαίους μέχρι Ισραηλινούς που ήθελαν να τον συλλάβουν και να τον οδηγήσουν σε δίκη για το Ολοκαύτωμα όπως έκαναν με τον Άντολφ Άιχμαν.

Είναι διαπιστωμένο, πλέον, πως τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Μένγκελε τα έζησε στη Βραζιλία. Ζούσε με ψεύτικό όνομα σε μία πόλη κοντά στο Σάο Πάολο. Στις 7 Φεβρουαρίου 1979, ο Μένγκελε υπέστη εγκεφαλικό και πνίγηκε ενώ κολυμπούσε σε ένα παραθεριστικό θέρετρο κοντά στην Μπερτιόγκα της Βραζιλίας.

Τάφηκε σε ένα προάστιο του Σάο Πάολο με το όνομα «Βόλφγκανγκ Γκέρχαρντ», χωρίς να έχει λογοδοτήσει για τα εγκλήματα που διέπραξε. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.