Ο «Λύκος της Στέπας» Τζένγκις Χαν και το απόλυτο μυστήριο με τον θάνατο και τον τόπο ταφής του

Αυτοδημιούργητος. Αγράμματος νομάς, μεγαλωμένος στις στέπες. Στρατιωτική ιδιοφυΐα. Ακούραστος κατακτητής. Δυναμικός κυβερνήτης. Πανέξυπνος πολέμαρχος. Ανελέητος σφαγέας.

«Είμαι η τιμωρία του Θεού… Αν δεν είχατε διαπράξει τόσο σοβαρές αμαρτίες, ο Θεός δεν θα είχε στείλει εμένα για να σας τιμωρήσει», έλεγε ο ίδιος για τον εαυτό του.

Για τον Τζένγκις Χαν μπορούν να γραφούν δεκάδες επιθετικοί προσδιορισμοί και το φοβερό με την περίπτωσή του είναι πως όλοι τους, από τον πιο θετικό μέχρι τον πιο αρνητικό, θα είναι σωστοί!

Υπήρξε μία από τις πιο καθοριστικές και ταυτόχρονα βίαιες μορφές του Μεσαίωνα. Από τον νεαρό αρχηγό μίας μικρής μογγολικής ομάδας έφτασε να είναι ο παντοδύναμος ηγέτης μίας αυτοκρατορίας που πολλοί συγκρίνουν με του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Φυσικά η σύγκριση ανάμεσα στους δύο στρατηλάτες δεν σταματάει εκεί, ούτε βέβαια είναι εύκολη. Ιστορικά, ωστόσο, αυτά τα δύο πρόσωπα πολλές φορές μπαίνουν δίπλα – δίπλα και αυτό μόνο τυχαίο δεν είναι.

Για τον Τζένγκις Χαν, τον «Λύκο της Στέπας», όπως ήταν ένα από τα πολλά ένα είναι το σίγουρο: Από το πουθενά αναδείχθηκε σαν πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης που ένωσε μικρές μογγολικές φυλές και ίδρυσε μία αυτοκρατορία, αφήνοντας το δικό του, πανίσχυρο αποτύπωμα μέσα στην Ιστορία.

Και αυτό το έκανε όσο λίγοι άλλοι. Με τα θετικά του και τα αρνητικά του.

«Δεν είναι αρκετό να επιτύχω. Πρέπει όλοι οι άλλοι να αποτύχουν»

Ο Τεμουτζίν όπως ήταν το πραγματικό του όνομα (σημαίνει «από σίδηρο» ή «σιδηρουργός»), γεννήθηκε στη Μογγολία κατά τον 12ο αιώνα. Η ακριβώς χρονολογία δεν είναι βέβαιη.

Επικρατέστερη εκδοχή είναι να είδε το πρώτο φως της ημέρας στις 31 Μαΐου 1162, στο Ντελούουν Μπολντόγκ κοντά στο όρος Μπουρκάν Χαλντούν, κοντά στη σημερινή πρωτεύουσα Ουλάν Μπατόρ, στη βόρεια Μογγολία.

Υπάρχουν, όμως, ιστορικές πηγές που αναφέρουν πως γεννήθηκε το 1155, το «Έτος του Χούροι». Το πιθανότερο, πάντως, είναι πως ούτε καν ο ίδιος ο Τεμουτζίν γνώριζε τη χρονιά που γεννήθηκε.

Σε κάθε περίπτωση, η οικογένειά του ανήκε στους Μογγόλους της ανατολικής στέπας και η ζωή του άλλαξε δραματικά όταν ήταν μόλις 9 ετών. Τότε ο πατέρας του, Γεσουγκέι, αρχηγός της φυλής των Κιγιάτ-Μπορτζίγκιν, δολοφονήθηκε από Τατάρους.

Μετά τη δολοφονία του πατέρα του, όσοι τον ακολουθούσαν διασπάστηκαν σε άλλες μικρότερες φυλές και έτσι η οικογένεια απέμεινε μόνη, χωρίς κάποια ισχυρή φυλή πίσω της, να περιπλανιέται στις άγριες στέπες και να δίνει καθημερινή μάχη επιβίωσης.

Για εκείνα τα χρόνια οι ιστορικές αλήθειες είναι ελάχιστες και αυτές εξαιρετικά δύσκολο να επιβεβαιωθούν με κάποιον επιστημονικά αποδεκτό τρόπο.

Λέγονται διάφορα. Μέχρι και ότι ο Τεμουτζίν ήταν τόσο σκληρός από παιδί που κάποια στιγμή δολοφόνησε τον αδερφό του πάνω σε μία μάχη για το ποιος θα έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στο φαγητό.

Ίσως πάλι, ιστορίες σαν και αυτή να ήταν απλά ο τρόπος για να χτιστεί ο μύθος του αδίστακτου και ατρόμητου πολεμιστή.

Σε κάθε περίπτωση, από ένα σημείο και έπειτα, ο Τεμουτζίν φαίνεται πως αρχίζει (άγνωστο πώς) να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη δύναμη και ταυτόχρονα να έχει δίπλα του ανθρώπους που θα παίξουν σημαντικό ρόλο στο υπόλοιπο της ζωή τους όπως ο αδελφοποιτός του, Τζαμούκα αλλά και τον ηγέτη των Κεραϊτών και παλιό σύμμαχο του πατέρα του, Τογρούλ.

Παράλληλα, άρχισε να συγκεντρώνει δίπλα του και ολοένα και μεγαλύτερο στρατό αποτελούμενο από Μέρκιτ, Τατάρους, Κεραΐτες, Νάιμαν και άλλους.

Στα 20 του χρόνια είχε ήδη καθιερωθεί ως τρομερός και φοβερός πολεμιστής και ηγέτης. Τα δύο στοιχεία που τον χαρακτήριζαν εκείνη την εποχή ήταν η σκληρότητα και η αξιοκρατία. Ήταν αδιανόητα σκληρός με τους εχθρούς του.

Οι καλύτεροι των φυλών πάντα έβρισκαν θέση δίπλα του ή έστω σε υψηλές θέσεις τις στρατιωτικής και πολιτικής ιεραρχίας ενώ όσοι του αντιστέκονταν (παρά την πρώτη ευκαιρία που έδινε πάντα για αυτοθέλητη υποταγή) γνώριζαν τη δύναμη του σπαθιού του με ολέθριες συνέπειες για τους ίδιους και τις φυλές τους.

Μέχρι το 1206 ο Τεμουτζίν είχε καταφέρει να ενώσει με επιτυχία τις φυλές της στέπας κάτω από τις διαταγές του και, πλέον, είχε αρχίσει να στρέφει την προσοχή του στο εξωτερικό. Τότε ήταν που πήρε και το όνομα με το οποίο έμεινε στην Ιστορία.

Σε μία μεγάλη συνέλευση (kurultai) που κάλεσε στις όχθες του ποταμού Ονόν, πήρε το όνομα Τζένγκις Χαν.

Σύμφωνα με μία ερμηνεία το Τζένγκις προέρχεται από το τουρκικό «ωκεανός», ήταν δηλαδή ο «κύριος του ωκεανού» ή «παγκόσμιος ηγεμόνας» αφού τότε κυριαρχούσε η θεωρία ότι ο ωκεανός περιβάλει ολόκληρο τον κόσμο.

Μία άλλη θεωρία αναφέρει πως το «Χαν» ήταν ένας παραδοσιακός τίτλος που σημαίνει ηγέτης και το «Τζένγκις» σημαίνει «δίκαιος» το οποίος συνήθως όλο μαζί μεταφράζεται ως ανώτατος ή καθολικός κυβερνήτης.

«Αν φοβάσαι, να μην το κάνεις. Αν το κάνεις, να μην φοβάσαι»

Ότι και αν σημαίνει το όνομα Τζένγκις Χαν, πάντως, το μόνο σίγουρο είναι πως από εκείνο το σημείο και έπειτα άρχισε να χτίζει την αυτοκρατορία του.

Πρώτα με την οργάνωση του κράτους σε επίπεδα που δεν υπήρχαν νωρίτερα και με μορφές που φάνταζαν… επιστημονική φαντασία (όπως τα πρώτα διεθνή ταχυδρομικά συστήματα) και παράλληλα μετέτρεψε τον μογγολικό στρατό σε μία στρατιωτική υπερδύναμη που βασιζόταν σε ένα πρωτοπόρο δεκαδικό σύστημα μονάδων με την πειθαρχία και την κινητικότητα να αποτελούν το Α και το Ω.

Στη θέση των στρατηγών τοποθετούσε είτε τους τέσσερις γιους του (είχε παντρευτεί ήδη από τα 15 του χρόνια με τη Μπορτέ με την οποία έμεινε ως το τέλος της ζωής του αν και σύμφωνα με τον θρύλο είχε παντρευτεί πάνω από 500 γυναίκες!), είτε επίλεκτους και ατρόμητους αξιωματικούς που ήταν απόλυτα αφοσιωμένοι στον ίδιο.

Αρχικά ο στρατός του Τζένγκις Χαν περιελάμβανε μόνο ιππείς αλλά σύντομα απέκτησε τρομερή δύναμη και σε ότι αφορά τις πολιορκίες που προκειμένου να καταλαμβάνουν πόλεις χρησιμοποιούσαν λιθοβόλους, καταπέλτες, κινητές σκάλες, καυτό λάδι κ.ά.

Οι κατακτήσεις του Τζένγκις Χαν ξεκίνησαν περίπου το 1209 - 1210 από την Κίνα. Αφού τα έβαλε με τη δυναστεία των Τζιν στη βόρεια Κίνα έφτασε το 1215 να είναι ο απόλυτος κυρίαρχος έχοντας καταλάβει το Πεκίνο.

Η σημαντικότερη δυτική εκστρατεία του Τζένγκις Χαν ξεκίνησε μετά τη σύγκρουσή του με την Αυτοκρατορία των Χωρασμίων με το 1219 να αποτελεί έτος – σταθμός αφού, πλέον ο Τζένγκις Χαν έμπαινε στις περισσότερες μεγάλες πόλεις σκορπώντας τον όλεθρο γεγονός που τον κατέστησε έναν αδίστακτο στρατηλάτη που δεν σταματούσε μπροστά σε κανέναν.

Την ίδια εποχή οι δύο σημαντικότεροι στρατηγοί του, ο Τζεμπέ και ο Σουμπουτάι κινήθηκαν ακόμη δυτικότερα, πέρασαν από το βόρειο Ιράν και τον Καύκασο και έφτασαν στις στέπες βόρεια της Κασπίας αυξάνοντας σημαντικά τα όρια της αυτοκρατορίας.

Κινέζοι, Ουιγούροι, Χιτάνοι, Πέρσες και μουσουλμάνοι εντάχθηκαν στις δυνάμεις του αυτοκρατορικού στρατού του και υπό τις διαταγές των στρατηγών του συνέχισαν να κατακτούν νέα εδάφη.

Ο ίδιος ο Τζένγκις Χαν, το 1223 επέστρεψε στη Μογγολία έχοντας δημιουργήσει μία αυτοκρατορία που εκτεινόταν μέχρι και την κεντρική Ασία και τα δυτικά της στέπας.

Δίχως ποτέ στην πραγματικότητα να σταματήσει να πολεμάει, ο Τζένγκις Χαν ηγήθηκε μίας τελευταίας εκστρατείας ενάντια στους Δυτικούς Σιά (ή Σι Σιά), στη βορειοδυτική κίνα.

Στη διάρκεια αυτής της εκστρατείας ο Τζένγκις Χαν πέθανε. Παρά το γεγονός πως οι ιστορικοί δεν συμφωνούν στην ακριβή ημερομηνία, η επικρατέστερη είναι μία ημέρα σαν σήμερα, στις 18 Αυγούστου του 1227.

Πώς πέθανε; Άγνωστο. Υπάρχουν καταγραφές πως πέθανε μετά από πτώση που είχε από το άλογό του ή από ελονοσία ή από τραυματισμό από βέλος στο γόνατό του μέχρι και πως κάποιος τον δολοφόνησε όταν αποπειράθηκε να βιάσει μία κινέζα πριγκίπισσα.

Πού θάφτηκε; Άγνωστο. Ο ίδιος ο Τζένγκις Χαν είχε δώσει εντολή να μείνει μυστικός ο τόπος ταφής του. Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση είχε δώσει εντολή σε ελάχιστα άτομα που εμπιστευόταν απόλυτα να οργανώσουν τα της κηδείας του και όταν αυτή ολοκληρωθεί να εκτελέσουν όσους συμμετείχαν στη νεκρική πομπή και τελετή!

Οι ιστορικοί λένε πως το πιθανότερο σημείο ταφής του βρίσκεται κάπου στο Μπουρκάν Χαλντούν, ένα από τα βουνά Χέντιι στην επαρχία Χέντιι της βορειοανατολικής Μογγολίας, αλλά μέχρι και σήμερα δεν έχει βρεθεί.

Σύμφωνα με την παράδοση τα τελευταία του λόγια ήταν «αν είναι το σώμα μου να πεθάνει, αφήστε το να πεθάνει, αλλά μην αφήσετε τη χώρα μου να πεθάνει».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.