Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι και η αδιανόητη σφαγή στο Δοξάτο Δράμας

Το Δοξάτο στη Δράμα είναι ένα μέρος που έχει πληρώσει βαρύ τίμημα για την ελευθερία. Ίσως δυσανάλογα βαρύ τίμημα. Το 1913, το 1917 και το 1941 οι Βούλγαροι το λεηλάτησαν, το πυρπόλησαν και όσους κατοίκους του δεν εκτέλεσαν τους εξανάγκασαν να αφήσουν τον τόπο τους.

Η ματωμένη ιστορία του μπορεί να συγκριθεί μόνο με τα ηρωικά Ανώγεια στην Κρήτη που επίσης έζησαν τρία ολοκαυτώματα: το 1822, το 1867 και το 1944.

Στην περίπτωση του Δοξάτου, ωστόσο, υπάρχει μία διαφορά. Δράστες είναι πάντα οι ίδιοι. Είναι οι Βούλγαροι. Ειδικά στις δύο πρώτες σφαγές ίσχυσε αυτό που λένε πως «ο δολοφόνος επιστρέφει πάντα στον τόπο του εγκλήματος» αφού οι Κομιτατζήδες επέστρεψαν για να αποτελειώσουν ότι είχαν αφήσει όρθιο τέσσερα χρόνια νωρίτερα

Παράλληλα, όσοι κάτοικοι του Δοξάτου είχαν επιζήσει της πρώτης σφαγής έζησαν τον ίδιο αιματοβαμμένο εφιάλτη ξανά.

Οι Βαλκανικοί πόλεμοι και η σφαγή του Δοξάτου

Τα Βαλκάνια ήταν ανέκαθεν μία πυριτιδαποθήκη έτοιμη να ανατιναχτεί. Η παραπαίουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν μίας πρώτης τάξεως ευκαιρία για να ξεκινήσει σταδιακά η αναδιαμόρφωση του χάρτη της περιοχής.

Το 1912 τα τέσσερα χριστιανικά βαλκανικά κράτη Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο στράφηκαν κατά των Οθωμανών διεκδικώντας την απελευθέρωση των εδαφών τους. Ο Α' Βαλκανικός πόλεμος ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1912 και τερματίστηκε τον Μάη του 1913 με την υπογραφή της Συνθήκης του Λονδίνου που προέβλεπε την εκδίωξη των Οθωμανών από τη βαλκανική χερσόνησο και το μοίρασμα των εδαφών της «ευρωπαϊκής Τουρκίας».

Και εκεί δημιουργήθηκαν οι συνθήκες για την έκρηξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου, αυτή τη φορά ανάμεσα στους πρώην συμμάχους.

Η Βουλγαρία θεώρησε πως είναι η «ρηγμένη» στη μοιρασιά των εδαφών (ειδικά σε ότι αφορούσε το κομμάτι της Μακεδονίας) και έτσι αντέδρασε εξαιρετικά βίαια τόσο κατά των πρώην συμμάχων της (Ελλάδα, Σερβία, Μαυροβούνιο) όσο και κατά της Ρουμανίας και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Είναι ενδεικτικό, άλλωστε, πως σύμφωνα με τους ιστορικούς το μίσος ήταν τέτοιο που όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων ο Β' Βαλκανικός Πόλεμος ήταν πολύ πιο φονικός και καταστροφικός από τον προηγούμενο.

Ο πόλεμος ξέσπασε στις 16 Ιουνίου με τους Βούλγαρους να αιφνιδιάζουν τον Ελληνικό Στρατό και να επιτίθενται με σφοδρότητα κατά της Νιγρίτας και του Παγγαίου. Όταν η ελληνική πλευρά ανασυντάχθηκε και αφού εκκαθάρισε τη Θεσσαλονίκη από τις εκεί βουλγάρικες στρατιωτικές δυνάμεις, συνέχισε προς τα ανατολικά την προέλασή του αναγκάζοντας τον εχθρό να οπισθοχωρεί διαρκώς και κάποιες φορές, μάλιστα, άτακτα.

Μετά την απελευθέρωση των Σερρών, μία ίλη ιππικού της 10ης Μεραρχίας του βουλγαρικού στρατού, με επικεφαλής τους ταγματάρχες Μπίρνεφ και Σιμεόνοφ, συνεπικουρούμενη από ένα τάγμα πεζικού και ομάδες κομιτατζήδων, έφτασαν έξω από το Δοξάτο το οποίο ήταν ένα χωριό όπου χριστιανοί και μουσουλμάνοι ζούσαν αρμονικά.

Οι Βούλγαροι δεν έδειξαν κανένα έλεος σε οποιονδήποτε. Μόλις μπήκαν στο χωριό, άρχισαν τις σφαγές και τις λεηλασίες. Έκλεβαν, βασάνιζαν, βίαζαν, σκότωναν και αφού τελείωναν πυρπολούσαν οτιδήποτε μπορούσε να πάρει φωτιά.

Επί πολλές ώρες οι Βούλγαροι, κυρίως οι κομιτατζήδες, έσφαζαν και έκαιγαν δίχως κανένα έλεος. Πέτυχαν τους περισσότερους Έλληνες στην εκκλησία που είχαν πάει για να προσευχηθούν για τη γιορτή των Αγίων Αποστόλων.

Οι ιστορικοί λένε πως 650 άνθρωποι βρήκαν φρικτό θάνατο στη σφαγή του Δοξάτου, δηλαδή ένας στους τρεις κατοίκους του χωριού! Επιπλέον, 240 σπίτια και 80 επιχειρήσεις καταστράφηκαν ολοσχερώς.

Οι Βούλγαροι αμέσως μετά αυτό το φρικτό έγκλημα κατά των αμάχων έσπευσαν να φύγουν προς τα βόρεια ενώ το πλήρες μέγεθος της καταστροφής έγινε αντιληπτό την επόμενη ημέρα όταν το 21ο Σύνταγμα κατέλαβε τη Δράμα και απελευθέρωσε την Ανατολική Μακεδονία.

Αξίζει να σημειωθεί πως σύμφωνα με τον Τύπο της εποχής, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος ζήτησε από τη γαλλική κυβέρνηση να στείλει ειδικούς ώστε να καταγράψουν τα όσα φρικτά είχαν γίνει. Η επιτροπή έφτασε στο Δοξάτο, κατέγραψε τα πάντα και συνέταξε μία έκθεση η οποία, ωστόσο, δε δημοσιεύθηκε ποτέ καθώς το γαλλικό ΥΠΕΞ δεν το επέτρεψε προκειμένου να μη διαταραχθούν οι διμερείς σχέσεις με τη Βουλγαρία.

Συγκλονιστικές μαρτυρίες από τη σφαγή του Δοξάτου

Τα όσα έγιναν στο Δοξάτο ξεπερνούν κάθε φαντασία. Είναι τόσο τρομακτικά που πραγματικά κάνουν πολλούς να αναρωτηθούν αν είναι αλήθεια. Μακάρι να μην ήταν. Δυστυχώς, όμως, τα όσα έγιναν στο Δοξάτο αποτελούν μια από τις τραγικές στιγμές της ιστορίας του Ελληνισμού και της Μακεδονίας.

Ήταν τέτοιο το μένος των Βούλγαρων (τόσο του τακτικού στρατού όσο και των κομιτατζήδων) που λέγεται πως κάποιοι από αυτούς φορούσαν μακριές ποδιές - όπως αυτές που φοράνε οι εργαζόμενοι στα κρεοπωλεία - προκειμένου να μη λερώσουν με τα αίματα των σφαγιασθέντων τις στολές τους!

Πολλά από τα θύματα ρίχτηκαν ζωντανά στη φωτιά γιατί οι κομιτατζήδες δεν... προλάβαιναν να ολοκληρώσουν τη «δουλειά» τους.

Οι μαρτυρίες των όσων κατάφεραν και βγήκαν ζωντανοί από αυτή την κόλαση αποτυπώνουν τη βαρβαρότητα και τη φρίκη που έζησαν οι ντόπιοι κατά τη διάρκεια αυτών των συγκρούσεων.

«Όπου επεράσαμεν, δεν εβλέπαμεν τίποτε άλλο παρά κεφαλάς και πόδια παιδιών, γυναικών και ανδρών. Εις την οικίαν του ιερέως… ο ιερεύς κομμένος εις δύο και κρεμασμένος εις τον τοίχον! Επίσης και η σύζυγός του με βγαλμένα τα μάτια και όλα τα παιδιά του κατακρεουργημένα», είχε πει ο εθελοντής από την Κύπρο, Μιχαλάκης Γεωργιάδης.

Η Σοφία Τυρολάκη, που βρισκόταν τότε στην περιοχή, περιέγραψε την κατάσταση λέγοντας: «Είδαμε να έρχονται οι Βούλγαροι με τα όπλα τους και να σφάζουν αμάχους, γυναίκες και παιδιά. Δεν έδιναν καμία σημασία στον πόνο μας, ούτε στο γεγονός ότι ήμασταν αθώοι. Είχαν κυριολεκτικά στήσει έναν θρόισμα γύρω μας, μας έβαλαν σε κλούβες και μας βασάνιζαν».

Ο Έλληνας στρατιώτης Παύλος Στρατηγόπουλος κατέγραψε στο προσωπικό του ημερολόγιο πως: «Μπήκαμε στο Δοξάτο και η κατάσταση ήταν φρικτή. Πολλά σπίτια είχαν καεί και οι δρόμοι ήταν γεμάτοι με πτώματα. Οι κάτοικοι ήταν τρομοκρατημένοι, ενώ η βουλγαρική στρατιά έψαχνε να εκκαθαρίσει την περιοχή. Δεν υπήρχε έλεος. Γυναίκες και παιδιά κρύβονταν, και οι άνδρες προσπαθούσαν να διαφύγουν, αλλά οι στρατιώτες τους συνέλαβαν».

Συγκλονιστική είναι και η μαρτυρία του παπά-Θεοδώρου που ήταν κάτοικος του Δοξάτου: «Οι Βούλγαροι κατέλαβαν το χωριό και άρχισαν τις σφαγές. Εγώ έκρυψα την οικογένειά μου μέσα σε μια σπηλιά. Οι φωνές από τα θύματα ακούγονταν μέχρι το βράδυ. Όσοι προσπαθούσαν να ξεφύγουν, τους καταδίωκαν και τους σκότωναν στον δρόμο».

Και αν κάποιος μπορούσε να αμφισβητήσει τις συγκλονιστικές μαρτυρίες λέγοντας πως αφού είναι Έλληνες, αυτά που τους συνέφεραν θα έλεγαν, τα όσα μετέδιδαν οι ανταποκριτές των ξένων ΜΜΕ είναι αυτά που κόβουν την ανάσα.

«Κατά την είσοδον εις την πόλιν αι αγέλαι κυνών καταβροχθιζόντων ανθρωπίνους σάρκας. Όλα τα πτώματα ήσαν διάτρητα, οι τοίχοι είχον ρυπανθεί από αίματα, εις το ύψος έξι ποδών δι’ ελαφρούς λογχισμούς» ανέφερε ο Άγγλος πλοίαρχος Έρνεστ Καρντάλ που βρισκόταν στην Καβάλα για την ανέλκυση των ναρκών και τορπιλών και όταν έμαθε για τη σφαγή πήγε στο Δοξάτο και στη συνέχεια έστειλε φωτογραφίες και ρεπορτάζ στην Daily Telegraph!

Από την πλευρά του ο Κρόφοντ Πράις, ανταποκριτής των Times του Λονδίνου έγραφε ότι: «Διεσώθησαν πολλά βασανισθέντα θύματα. Ένας νεανίας έζη παρά δέκα λογχισμούς, και πολλά παιδιά με τραύματα κεφαλής από σπάθη. Συνομιλητές συμφωνούν σε 400–600 νεκρούς… Είδαμε σκύλους να καταβροχθίζουν ανθρώπινα σώματα στους δρόμους».

Τέλος, ο ρώσος απεσταλμένος της εφημερίδας «Ρούσκιε Ούτρο», Βλαντιμίρ Τορνόφ, κατέγραφε πως: «Εκατοντάδες αθώων κατεσφάγησαν. Είδαμε σώματα μισοθαμμένα, πόδια και χέρια να προεξέχουν από το χώμα. Οι γυναίκες θρηνούσαν τα παιδιά τους· άλλες κακοποιήθηκαν βάναυσα. Τα σπίτια και τα καταστήματα είχαν λεηλατηθεί πλήρως».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.