Τα επεισόδια στο Stonewall Inn και η εξέγερση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας στη Νέα Υόρκη

«Οι άνθρωποι τελικά είπαν ''αρκετά''! Δεν πρόκειται να μας συλλαμβάνετε, να μας χτυπάτε και να μας εξευτελίζετε άλλο. Αντιδράσαμε. Κλωτσήσαμε τις πόρτες, βάλαμε φωτιές. Δεν ήταν απλά εξέγερση. Ήταν κραυγή ύπαρξης».

Τα λόγια αυτά ανήκουν στη Σίλβια Ριβέρα. Το ονοματεπώνυμο της προφανώς και δε σας λέει πολλά πράγματα. Η Σίλβια ήταν μια τρανς ακτιβίστρια. Ήταν από εκείνους τους ανθρώπους που μέχρι τη νύχτα της 28ης Ιουνίου 1969 επέλεγαν να σκύβουν το κεφάλι κάθε φορά που η αστυνομία συμπεριφερόταν σε άτομα σαν εκείνη με τον πλέον υποτιμητικό και εξευτελιστικό τρόπο.

Υπάρχει, όμως, αυτό που λέμε... σημείο βρασμού. Εκεί που ο άνθρωπος σηκώνει το κεφάλι, ορθώνει το ανάστημά του και λέει «ως εδώ». Εκείνο το σημείο που η σιωπή γίνεται φωνή και η φωνή έγινε, όπως είχε πει και η Σίλβια, κραυγή ύπαρξης.

Τα όσα έγιναν στο gay bar Stonewall Inn στο Μανχάταν δεν ήταν ένα απλό ξέσπασμα. Ήταν το σημείο βρασμού. Εκεί που η συσσωρευμένη καταπίεση μετασχηματίζεται σε συλλογική δράση και εν τέλει σε εξέγερση.

Από την καταπίεση στο «Stonewall Inn»

Τη δεκαετία του 1960 στις Ηνωμένες Πολιτείες, υπήρχε το περιβόητο προεδρικό διάταγμα 10450 του Αϊζενχάουερ «περί σεξουαλικών διαστροφών» το οποίο είχε και «άρωμα» ψυχρού πολέμου και αντικομμουνισμού, δεδομένου πως έδινε το ελεύθερο στα όργανα της τάξης να επιβάλλονται με κάθε μέσο και τρόπο στους gay οι οποίοι «είναι ευάλωτοι σε εκβιασμούς από κομμουνιστές και πράκτορες κάθε είδους»!

Ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ με το συγκεκριμένο διάταγμα θεσμοθετούσε ότι κάθε υπάλληλος που θεωρείται «κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια» μπορεί να απομακρυνθεί από τη θέση του. Αυτός ο «κίνδυνος» περιελάμβανε και τα ομοφυλόφιλα άτομα. Το διάταγμα δεν ανέφερε ρητά την ομοφυλοφιλία, αλλά η φράση «sexual perversion» γινόταν νομική βάση για διακρίσεις.

Συνέπεια αυτής της κίνησης ήταν η λεγόμενη «Λεβαντάρινη Τρομοκρατία» που ήταν ένα πρωτοφανές κύμα εκκαθαρίσεων. Χιλιάδες ομοφυλόφιλοι (ή απλώς... ύποπτοι για ομοφυλοφιλία) απολύθηκαν ή εξαναγκάστηκαν σε παραίτηση από κυβερνητικές θέσεις.

Προσωπικά στοιχεία χιλιάδων ατόμων έγινα φύλλο και φτερό από το FBI και τη CIA που ενεπλάκησαν στην υπόθεση επειδή υπήρχε η αντίληψη πως οι ομοφυλόφιλοι ήταν εύκολα... εκβιάσιμοι, άρα κίνδυνος για κατασκοπεία!

Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν χρόνια αργότερα, η «Λεβαντάρινη Τρομοκρατία» οδήγησε πάρα πολλά gay άτομα στην αυτοκτονία ή (στην καλύτερη περίπτωση) στην κοινωνική απομόνωση.

Και επειδή ο... λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται υπήρξε και η λεγόμενη «Lavender Scare» η βίαιη καταστολή και η ακραία βία ενάντια στα ομοφυλόφιλα άτομα.

Μπροστάρηδες σε αυτό το κύμα βίας (φυσικά) οι αστυνομικοί οι οποίοι σχεδόν σε καθημερινή βάση, έκαναν «ντου» στα μικρά περιθωριακά στέκια που είχαν οι ομοφυλόφιλοι και το «μενού» είχε από σπασίματα και αναίτιους ξυλοδαρμούς μέχρι μαζικές προσαγωγές και συλλήψεις ατόμων που απλά έπιναν το ποτό τους.

Το χειρότερο είναι πως σε πολλές περιπτώσεις την επόμενη ημέρα φωτογραφίες και ονόματα συλληφθέντων φιγουράριζαν στα ρεπορτάζ των εφημερίδων. Σε όλο αυτό, ωστόσο, σύντομα θα έμπαινε ένα τέλος.

Η νύχτα της 27ης Ιουνίου ξεκίνησε σαν όλες τις άλλες στη Νέα Υόρκη. Το «Stonewall Inn» είχε γεμίσει από νωρίς (μέσα και έξω) από ομοφυλόφιλους, τρανς και drag queens. Όλα ήταν ήρεμα μέχρι τη στιγμή που οκτώ αστυνομικοί με πολιτικά και κάμποσοι ακόμα ένστολοι μπήκαν στο bar και με πρόσχημα την πώληση... αλκοόλ, ξεκίνησαν δήθεν ελέγχους οι οποίοι κατά τη συνήθη τακτική εξελίχθηκαν σε ξυλοδαρμούς και εξευτελισμούς των θαμώνων.

Τους περισσότερους από αυτούς τους έβγαλαν με την βία έξω από το μαγαζί και συνέλαβαν όλο το προσωπικό, τρεις drag queen και δύο τρανσέξουαλ.

Το θέμα είναι πως η επίθεση της αστυνομίας ήταν τόσο αναμενόμενη που μόλις οι αστυνομικοί μπήκαν μέσα στο bar έξω από αυτό άρχισαν να συγκεντρώνονται δεκάδες άτομα που διαμαρτυρόντουσαν για την αναίτια βία.

Και ενώ όλα έδειχναν πως και αυτό το επεισόδιο θα έληγε όπως όλα τα προηγούμενα, όταν έφτασε η «κλούβα» για να πάρει τους συλληφθέντες ένας νεαρός πήρε μια μεγάλη πέτρα και την πέταξε προς τους αστυνομικούς. Η ιστορία είχε, μόλις, ξεκινήσεις να γράφεται!

Η εξέγερση και η γέννηση ενός κινήματος

Οι αστυνομικοί στην αρχή σάστισαν γιατί δεν περίμεναν μια τέτοια αντίδραση και στη συνέχεια λανθασμένα εκτίμησαν πως με μερικές κλωτσιές και γκλοπιές θα μπορούσαν να ελέγξουν το πλήθος που κάθε λεπτό που περνούσε ολοένα και αγρίευε.

Τελικά, οι αστυνομικοί έχασαν κάθε έλεγχο. Οι συγκεντρωμένοι τους πήραν στο κυνήγι, περιπολικά καταστράφηκαν, στήθηκαν οδοφράγματα και αρκετοί ταμπουρώθηκαν μέσα στο «Stonewall Inn» απ’ όπου πραγματοποιούσαν συνεχής επιθέσεις στις ισχυρότατες αστυνομικές δυνάμεις που έσπευσαν στο σημείο.

Όσο η ώρα περνούσε τόσο οι εξεγερμένοι γινόντουσαν και πιο επιθετικοί και τόσο οι αστυνομικοί όσες ενισχύσεις και να έφερναν δεν μπορούσαν να ελέγξουν το πλήθος. Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν με αμείωτη ένταση μέχρι το πρωί. Τότε αντί να... καταλαγιάσουν ενισχύθηκαν αφού στο πλευρό των εξεγερμένων έσπευσαν οργανώσεις της Αριστεράς αλλά και οι «Μαύροι Πάνθηρες»!

Ο κυβερνήτης της Νέας Υόρκης έστειλε για την καταστολή του πλήθους μια ειδική μονάδα αστυνομικών που είχε εκπαιδευτεί για να πάει στο Βιετνάμ αλλά και την Tactical Patrol Force (TPF), μια μονάδα καταστολής διαδηλώσεων! Κανένα αποτέλεσμα.

Οι εξεγερμένοι δεν έκαναν ούτε βήμα πίσω και όσο περνούσαν οι ώρες τόσο πιο οργανωμένες γινόντουσαν οι επιθέσεις τους.

Τα επεισόδια που ξεκίνησαν μια ημέρα σαν σήμερα, κράτησαν πέντε ολόκληρες ημέρες! Και όταν τα επεισόδια σταμάτησαν, οι εξεγερμένοι αποφάσισαν να κεφαλοποιήσουν τη δυναμική που είχε δημιουργηθεί.

Ένα μήνα μετά σχημάτισαν το Ομοφυλοφιλικό Απελευθερωτικό Μέτωπο και άρχισαν τον συστηματικό αγώνα με διαδηλώσεις και πορείες. Διεκδικούσαν να σταματήσει η παρενόχληση από την αστυνομία, να υπάρχει προστασία στον εργασιακό χώρο, η ανάκληση των νόμων περί σοδομισμού και η θέσπιση νομοθεσίας κατά των διακρίσεων.

Ο απόηχος του «Stonewall Inn» σε Ευρώπη και Ελλάδα

Η «φλόγα» του «Stonewall Inn» εξαπλώθηκε σχεδόν σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας ουσιαστικά το πρώτο gay κίνημα.

«Είμαστε μια επαναστατική ομάδα ομοφυλόφιλων ανδρών και γυναικών που δημιουργήθηκε με την πεποίθηση ότι η ολοκληρωτική σεξουαλική απελευθέρωση όλων των ανθρώπων δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν δεν καταργηθούν οι υπάρχοντες κοινωνικοί θεσμοί. […] Η Βαβυλώνα μάς εξώθησε να αφιερώσουμε τη ζωή μας σε ένα και μόνο πράγμα… την επανάσταση», έγραφαν στην πρώτη διακήρυξη του Ομοφυλοφιλικού Απελευθερωτικού Μετώπου, η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Rat».

Στις 28 Ιουνίου του 1970, προς τιμήν των γεγονότων της προηγούμενης χρονιά, διοργανώθηκε μια μεγάλη πορεία στη Νέα Υόρκη. Εκείνη η πορεία θεωρείται μέχρι και σήμερα το πρώτο «gay pride»! Το 1999 το μπαρ «Stonewall Inn» ανακηρύχθηκε Μνημείο Εθνικής Κληρονομιάς.

Ο «κυματισμός» της εξέγερσης του «Stonewall Inn» δεν περιορίστηκε εντός των συνόρων των ΗΠΑ. Στην Ευρώπη η gay κοινότητα άρχισε και αυτή να απαιτεί το δικαίωμα στην ορατότητα.

Το πρώτο Gay Pride στην Ευρώπη έγινε το 1972 στο Λονδίνο, ακριβώς στο πρότυπο της Νέας Υόρκης. Ακολούθησαν τα αμέσως επόμενα χρόνια το Βερολίνο, το Άμστερνταμ, η Κοπεγχάγη με τα pride να είναι αμιγώς πολιτικά και οχι τόσο «γιορτινά» όσο τα μεταγενέστερα.

Αντίθετα, τα γεγονότα του «Stonewall Inn» βρήκαν την Ελλάδα... εις τον γύψον οπότε όπως αντιλαμβάνεται ο οποιοσδήποτε κάθε κουβέντα για δικαιώματα (οποιασδήποτε κοινωνικής ομάδας) ήταν απαγορευμένη διά νόμου.

Με την πτώση της χούντας, ωστόσο, και μέσα στον γενικότερο κινηματικό οργασμό που επικρατούσε στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, η gay κοινότητα «έλαβε» το μήνυμα που έφτασε από το «Stonewall Inn» και δειλά – δειλά άρχισε και εκείνη να διεκδικεί όσα της αναλογούσαν.

Το 1977 μία χούφτα άνθρωποι ίδρυσαν το Απελευθερωτικό Κίνημα Ομοφυλόφιλων Ελλάδας (ΑΚΟΕ). Προχώρησαν, μάλιστα, και στην έκδοση του περιοδικού «Αμφί», ένα ριζοσπαστικό έντυπο με πολιτικές, φιλοσοφικές και προσωπικές καταθέσεις γύρω από τη σεξουαλικότητα και την καταπίεση.

Το πρώτο (ανεπίσημο) pride στη χώρα μας έγινε στα τέλη του καλοκαιριού του 1980 και ήταν μία μικρή συγκέντρωση ατόμων έξω από το Χημείο, στην οδό Σόλωνος, στα Εξάρχεια. Σήμερα η συγκεκριμένη συγκέντρωση θεωρείται η πρώτη δημόσια ΛΟΑΤΚΙ+ κινητοποίηση στην Ελλάδα.

Συμμετείχαν λίγα μέλη της ΑΚΟΕ και αρκετοί αλληλέγγυοι, κυρίως άτομα του αναρχικού χώρου. Ούτε άδεια είχε δοθεί, ούτε διοργανωτής υπήρχε. Ήταν, όμως, μία πρόβα ορατότητας.

Οι συγκεντρωμένοι κρατούσαν ένα πανό που έγραφε: «Η ομοφυλοφιλία δεν είναι αρρώστια» και παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε καταστολή καθώς η αστυνομία επέλεξε να βρίσκεται σε απόσταση από το σημείο της συγκέντρωσης, αρκετοί από τους περαστικούς είχαν αντιδράσει βρίζοντας τους συμμετέχοντες και σκίζοντας τα φυλλάδια που μοιράζονταν.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.