Θεός εναντίον Δαρβίνου: Η δίκη που δίχασε τις Ηνωμένες Πολιτείες για την θεωρία της εξέλιξης

Είχαν περάσει αρκετά χρόνια από τη στιγμή που ο Κάρολος Δαρβίνος ανέπτυξε τη θεωρία του για την εξέλιξη των ειδών. Η θεωρία που άλλαξε τη βιολογία είχε προκαλέσει την παγκόσμια χριστιανική κοινότητα. Παρ' όλα αυτά, αρκετοί χριστιανοί την αποδέχονταν θεωρώντας πως η ιστορία που περιγράφει η Παλαιά Διαθήκη είναι αλληγορική. Υπήρχαν και αρκετοί, φονταμενταλιστές, που την απέρριπταν πανηγυρικά. Σε μια μικρή πόλη του Τενεσί, χριστιανοί και βιολόγοι συγκρούστηκαν ανελέητα σε μια από τις πιο ιστορικές δίκες του 20ού αιώνα.

Ένας παράλογος νόμος και μια στημένη δίκη

«Διάβασα στις εφημερίδες ότι αγόρια και κορίτσια γυρνούσαν από το σχολείο στο σπίτι τους κι έλεγαν στους γονείς τους ότι η Βίβλος λέει ανοησίες» δήλωνε ο Τζον Μπάτλερ, βουλευτής της τοπικής βουλής του Τενεσί. Σε αυτή την πολιτεία του Νότου, η θεωρία της εξέλιξης ήταν κάτι σαν ταμπού. Το να αμφισβητούσε κανείς τα γραφόμενα της Βίβλου ήταν ο ορισμός της βλασφημίας. Εδώ όμως ξεκινάνε τα παράδοξα.

Η τοπική βουλή ψήφισε έναν νόμο που εμπνεύστηκε ο Μπάτλερ που απαγόρευε στους δασκάλους των σχολείων της πολιτείας να διδάσκουν για την εξέλιξη. Ταυτόχρονα όμως, στο σχολικό εγχειρίδιο βιολογίας (που είχαν επιλέξει οι αρχές) υπήρχε ξεχωριστό κεφάλαιο στη διδακτέα ύλη για τη θεωρία του Δαρβίνου. Συνεπώς, ένας δάσκαλος είτε δίδασκε την εξέλιξη είτε όχι, θα είχε μπελάδες με τον νόμο! 

Εκείνη τη στιγμή, oρισμένα επιφανή μέλη της κομητείας Ρέα, είχαν μια..σατανική ιδέα. Η περιοχή αντιμετώπιζε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και αρκετοί άνθρωποι είχαν μεταναστεύσει. Ένα γεγονός που θα τραβούσε την προσοχή ίσως βοηθούσε να αλλάξει αυτή η κατάσταση. Το τέλειο «θύμα» για το τέλειο σκηνικό ήταν ένας δάσκαλος, o Τζον Σκόουπς. Αυτοί που σκαρφίστηκαν τη συνωμοσία τον κάλεσαν για μια...ανάκριση. Ο Σκόουπς είχε έρθει πρόσφατα στην πόλη του Ντέιτον ως αναπληρωτής. Τον πίεσαν για να παραδεχθεί ότι είχε μάθει στα παιδιά για την εξέλιξη. Ο ίδιος δεν θυμόταν ακριβώς αλλά αποδέχθηκε την πρόκληση.

Η πρώτη δίκη που μεταδόθηκε ζωντανά στο ραδιόφωνο

Ήταν τέτοια η βαρύτητα της δίκης και τόσο το μαζικό ενδιαφέρον που χιλιάδες άνθρωποι μαζεύτηκαν στη μικρή πόλη του Τενεσί. Οι δύο αντίπαλες παρατάξεις ακόνισαν τα «μαχαίρια» τους. Στη μια μεριά, ήταν Γουίλιαμ Μπράιαν, λαϊκός ιεροκήρυκας και πολιτικός, ένας άνθρωπος που είχε κάνει τα πάντα για να πολεμήσει τη θεωρία του Δαρβίνου. Από την άλλη, ένας από τους διασημότερους δικηγόρους της εποχής, ο Κλάρενς Ντάροου, ανέλαβε την υπεράσπιση. 

Η υπεράσπιση λοιπόν αποφάσισε να δώσει τον λόγο στους ειδικούς, στους ζωολόγους πιο συγκεκριμένα. Το επιχείρημα ήταν απλό: δεν υπάρχει ουσιαστική διάσταση ανάμεσα στη θεωρία της εξέλιξης και σε αυτά που λέει η Βίβλος. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη που να αποδεικνύει ότι αυτά τα δύο μεταξύ τους είναι ασύμβατα. Όπως ήταν αναμενόμενο, ο δικαστής ήταν αποφασιστικά υπέρ των φονταμενταλιστών και δεν επέτρεψε την παρουσία των ζωολόγων στο δικαστήριο. 

Το αποκορύφωμα της δίκης ήταν η μεταφορά της σε εξωτερικό χώρο καθώς η αίθουσα είχε μαζέψει τόσο κόσμο που ήταν ασφυκτικά γεμάτη. Στο τέλος, η σύγκρουση ανάμεσα στον Μπράιαν και την υπεράσπιση έφτασε στο αποκορύφωμά της. Ο Μπράιαν κλήθηκε να καταθέσει και ουσιαστικά να υπερασπιστεί την κατά γράμμα ερμηνεία της Βίβλου. Ο Ντάροου και η ομάδα του τον είχαν κολλήσει στη γωνία. Ερωτήσεις γύρω από τον Αδάμ και την Εύα, τον Παράδεισο και άλλες ιστορίες από την Παλαιά Διαθήκη έφεραν τον ιεροκήρυκα σε εξαιρετικά δύσκολη θέση σε σημείο που μπέρδευε τα λόγια του.

Εν τέλει, ο Σκόουπς καταδικάστηκε και πλήρωσε το απαραίτητο πρόστιμο. Η δίκη όμως έμεινε στην Ιστορία και η νομοθεσία που απαγόρευε την θεωρία της εξέλιξης στα σχολεία του Τενεσί ίσχυσε μέχρι το 1967. «Δεν ήμουν ειδικός αλλά ήξερα ότι ο Δαρβίνος είχε δίκιο» είπε χρόνια μετά ο Σκόουπς που αναγκάστηκε να αυτοεξοριστεί στη Βενεζουέλα για να συνεχίσει τη ζωή του.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.