Αλέξανδρος Σμορέλ: Αντιστασιακός, αντιφασίστας και άγιος

Η αλήθεια είναι πως σπάνια βλέπουμε για έναν άνθρωπο έναν τέτοιο συνδυασμό λέξεων. Η Ιστορία όμως παίζει τα δικά της παιχνίδια. Ο Αλέξανδρος Σμορέλ είναι ένα μοναδικό παράδειγμα ανθρώπου, που δεν λύγισε ούτε δίστασε μπροστά στο σκοτάδι του ναζισμού και εντέλει, μπροστά στον ίδιο τον θάνατο. 

Τα πρώτα χρόνια και η άνοδος του ναζισμού

Ο Σμορέλ γεννήθηκε και πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του στη Ρωσία, λίγες εβδομάδες πριν την Οκτωβριανή Επανάσταση. Από τη μεριά του πατέρα του ήταν Γερμανός ενώ η μητέρα του ήταν Ρωσίδα, κόρη ενός ιερέα. Την έχασε σε ηλικία δύο ετών όταν πέθανε από τύφο εν μέσω του ρωσικού εμφυλίου.

Ο πατέρας του παντρεύτηκε ξανά και με τον γιο του μετακόμισαν στη Γερμανία. Η ενηλικίωσή του συνέπεσε με την άνοδο και την κυριαρχία του ναζισμού. Όπως ήταν ο κανόνας, είχε γίνει μέλος της χιτλερικής νεολαίας και στη συνέχεια εντάχθηκε στη Βέρμαχτ. Όταν κλήθηκε να δώσει τον όρκο πίστης στο καθεστώς και τον Αδόλφο Χίτλερ, δίστασε. Τα λόγια του όρκου ήταν ασύμβατα με την προσωπική του ελευθερία.

Αρνήθηκε να ορκιστεί μα οι αρχές του επέτρεψαν να ενταχθεί στις τάξεις του στρατού. Συμμετείχε τόσο στην κατάληψη της Αυστρίας όπως και στην εισβολή στην Τσεχοσλοβακία.  Παραμονές του πολέμου, το 1939, ξεκίνησε σπουδές φαρμακευτικής στο Αμβούργο. Περίπου τρία χρόνια μετά γνωρίστηκε με τον Χανς Σολ. Οι δυο τους θα γίνονταν οι ιδρυτές μιας αντιναζιστικής αντιστασιακής οργάνωσης όταν ακόμη το σκοτάδι του ναζισμού θα απλωνόταν βαρύ και κυρίαρχο πάνω από τη Γερμανία.

Το όνομα που έδωσαν στην οργάνωση προερχόταν από τον αγαπημένο συγγραφέα του Σμορέλ, τον Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι και ήταν παρμένο από ένα απόσπασμα από τους «Αδελφούς Καραμαζόφ». Ο πυρήνας της οργάνωσης ήταν κυρίως φοιτητές από το πανεπιστήμιο του Μονάχου. 

Το «Λευκό Ρόδο» και ο αγώνας κατά του Χίτλερ

Αρχικά, η δραστηριότητά τους αφορούσε αποκλειστικά τη συγγραφή φυλλαδίων με αποσπάσματα από τη Βίβλο, την αρχαιοελληνική γραμματεία ή Γερμανούς συγγραφείς όπως τον Γκαίτε. Άφηναν τα φυλλάδια σε τηλεφωνικούς καταλόγους και θαλάμους ή τα ταχυδρομούσαν σε καθηγητές και διάφορα πανεπιστήμια για να διαδώσουν το μήνυμά τους. «Δεν υπάρχει μεγαλύτερη ατίμωση για έναν πολιτισμένο λαό από το να επιτρέπει να κυβερνάται από μια ανεύθυνη κλίκα ηγετών αφοσιωμένη στα σκοτεινά της ένστικτα» αναφέρουν στην αρχή του πρώτου φυλλαδίου.

Η υποχρεωτική στράτευση στο ανατολικό μέτωπο έβαλε φρένο στη δραστηριότητα της οργάνωσης. Ο Σμορέλ είδε ξανά την πατρίδα του. Οι πηγές αναφέρουν πως μαζί με άλλους, το έσκαγε από το γερμανικό στρατόπεδο και πήγαινε σε σπίτια Ρώσων αγροτών. Η επιστροφή στη Γερμανία θα σηματοδοτούσε την επανέναρξη του αγώνα με πιο έντονο τρόπο αλλά και την τελική ευθεία που θα οδηγούσε στη σύλληψη του Σμορέλ και την εκτέλεσή του.

Μετά την ήττα στο Στάλινγκραντ, ο Σμορέλ με τον Σολ βγαίνουν στους δρόμους αργά τη νύχτα, εξοπλισμένοι με μπογιά κι ένα περίστροφο για παν ενδεχόμενο και γράφουν στους τοίχους συνθήματα όπως «Κάτω ο Χίτλερ». Όπως ήταν αναμενόμενο, μπήκαν στο στόχαστρο της Γκεστάπο, ιδιαίτερα μετά την αναγραφή ενός τέτοιου συνθήματος στο ναζιστικό μνημείο που τιμούσε τα θύματα του Πραξικοπήματος της Μπυραρίας.

Διαβάστε ακόμα: Οι 200 της Καισαριανής, επτά ιστορικές αλήθειες και οι πολιτικοί απόγονοι των δωσίλογων

Ο Σμορέλ συνελήφθη τον Φεβρουάριο του 1943. Το αποτέλεσμα της δίκης ήταν προφανώς προδιαγεγραμμένο. Ο πατέρας του όμως μαζί με τη μητριά του ζητούσαν απεγνωσμένα να του δοθεί χάρη. Το καθεστώς δεν ήταν διατεθειμένο να δεχθεί κάτι τέτοιο. Μια επιστολή έφτασε στις φυλακές. Έγραφε πως δεν θα δοθεί καμία χάρη, με την υπογραφή του Αδόλφου Χίτλερ.

Στις 13 Ιουλίου το απόγευμα ορίστηκε η εκτέλεση. Ο Σμορέλ κοινώνησε από έναν ορθόδοξο ιερέα και με ψηλά το κεφάλι πορεύτηκε στον θάνατό του. Λίγο πριν η λαιμητόμος του αφαιρέσει τη ζωή, είπε στον δικηγόρο του: «εκπλήρωσα την αποστολή της ζωής μου».

Ο Σμορέλ ανακηρύχθηκε άγιος από τη Ρωσική Εκκλησία της διασποράς με το όνομα «Άγιος Αλέξανδρος του Μονάχου» και η μνήμη του τιμάται στις 13 Ιουλίου.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.