Από την Αρμενία μέχρι το Ισραήλ: Η Eurovision δεν ήταν ποτέ απλώς ένας διαγωνισμός

Σχεδόν όλοι οι επιτελείς της EBU μετά μανίας καυχιούνται ότι η Eurovision είναι απλά ένας μουσικός διαγωνισμός στον οποίο η πολιτική δεν έχει και δεν θα έπρεπε να έχει θέση. Η δήλωση αυτή, όλοι μας καταλαβαίνουμε, δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Στην ιστορία του διαγωνισμού, έχουν υπάρξει συμμετοχές που ένωσαν πολιτική και μουσική στη σκηνή. Και ίσως το κυριότερο, στα παρασκήνια, υπήρξαν κόντρες που αποτύπωσαν τη γεωπολιτική πραγματικότητα μακριά από το μάτι του θεατή. Όχι και τόσο μακριά από τα (ενδεχομένως) στραβά μάτια της EBU.  

Ψάχνοντας τους...προδότες που ψήφισαν την Αρμενία

Στη Eurovision του 2009, η συμμετοχή της Αρμενίας είχε τραβήξει την προσοχή αλλά όχι για τους διαγωνιστικούς λόγους που θα περίμενε κανείς. Εκείνη την περίοδο, η διαμάχη με το Αζερμπαϊτζάν για την περιοχή του Ναγκόρνο - Καραμπάχ, βρισκόταν στην επικαιρότητα. Το τραγούδι «Jan Jan» δεν είχε κάποιες άμεσες αναφορές στο συγκεκριμένο. Βέβαια στο εισαγωγικό βίντεο που παρουσιάζει την κάθε συμμετοχή στον διαγωνισμό, η Αρμενία είχε επιλέξει πλάνα από το μνημείο της περιοχής. Η κρατική τηλεόραση του Αζερμπαϊτζάν επέλεξε να μην το προβάλει.

Όταν στα αποτελέσματα που δημοσίευσε η EBU, φάνηκε πως περίπου 43 άνθρωποι είχαν ψηφίσει την Αρμενία, η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν ξεκίνησε εσωτερική έρευνα παραβιάζοντας το τηλεφωνικό απόρρητο για να βρει αυτούς που ονόμασε «κινδύνους για την εθνική ασφάλεια». Όπως ήταν αναμενόμενο, υπήρξαν αντιδράσεις και στη χώρα του Καυκάσου επιβλήθηκε πρόστιμο. 

«Lasha Tumbai» ή «Russia Goodbye»

Ο Αντρέι Ντανίλκο είναι ένας από τους πιο διάσημους καλλιτέχνες της Ουκρανίας. Κανείς φυσικά εκτός Ουκρανίας δεν τον ξέρει με αυτό το όνομα. Ίσως η πιο Eurovision συμμετοχή ήταν το «Lasha Tumbai» με την drag περσόνα του Ντανίλκο, τη Βέρκα Σερντούτσκα. Ήδη από την επιλογή του τραγουδιού στον εθνικό τελικό της χώρας, υπήρξαν αντιδράσεις στο εσωτερικό εξαιτίας του drag στοιχείου. Στη Eurovision του 2007 όμως, δεν θα ήταν αυτό το στοιχείο που θα προκαλούσε. Ο τίτλος του τραγουδιού ακουγόταν τρομακτικά ίδιος με τη φράση «Russia Goodbye», κάτι που ερμηνεύτηκε ως πολιτικό σχόλιο για την απομάκρυνση της Ουκρανίας από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.

Έτσι και αλλιώς, αυτό είχε αρχίσει να συμβαίνει από το 2004 περίπου. Η αντίδραση της Μόσχας ήταν ιδιαίτερα σφοδρή. Ο ερμηνευτής όμως ανέφερε πως το «Lasha Tumbai» είναι μια φράση που χρησιμοποιείται στα μογγολικά και αναφέρεται σε γαλακτομικά προϊόντα. Η πρεσβεία της Μογγολίας στη Μόσχα σε μια ανακοίνωση τόνισε πως μια τέτοια φράση δεν υπάρχει στα μογγολικά. Ο ερμηνευτής επανήλθε λέγοντας πως τελικά, η φράση δεν σημαίνει απολύτως τίποτα, τη σκαρφίστηκε ο ίδιος. Εντέλει, η Ρωσία το κράτησε μανιάτικο και το 2022 συμπεριέλαβε τον Ντανίλκο σε λίστα απαγόρευσης εισόδου για 50 χρόνια. Ο ίδιος δήλωσε λακωνικά «θα επιστρέψω στη Ρωσία για την κηδεία του Πούτιν».

Από την Κριμαία, με αγάπη

Σε ένα παρόμοιο έργο θεατές βρέθηκαν τα στελέχη της EBU με τη συμμετοχή της Ρωσίας στη Eurovision του 2017 στο Κίεβο. Τρία χρόνια πριν, η εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία είχε γίνει το πρώτο κεφάλαιο σε μια κρίση που εξελίχθηκε σε πόλεμο και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Το κρατικό κανάλι της Ρωσίας είχε επιλέξει με άμεση ανάθεση την ερμηνεύτρια Γιούλια Σαμοΐλοβα θέλοντας να περάσει ένα μήνυμα συμπερίληψης καθώς η ίδια βρίσκεται σε αναπηρικό αμαξίδιο από την παιδική ηλικία. Οι πιο πονηροί, σκέφτηκαν πως πίσω από αυτή την αθώα επιλογή, υπήρχε μια στρατηγική.

Η Σαμοΐλοβα είχε δώσει μια συναυλία για τα ρωσικά στρατεύματα στην Κριμαία. Σύμφωνα με τη νομοθεσία στην Ουκρανία, της απαγορευόταν η είσοδος για περίπου τρία χρόνια εξαιτίας αυτής της επίσκεψης στην Κριμαία. Η Ρωσία το γνώριζε και παρ' όλα αυτά, την επέλεξε. Παρά τις αντιδράσεις και τις διαπραγματεύσεις, η κυβέρνηση της χώρας ήταν αμετακίνητη και η Σαμοΐλοβα δεν θα μπορούσε να παρουσιαστεί στη σκηνή της Eurovision. Όταν η EBU πρότεινε η ερμηνεία της να μεταδοθεί δορυφορικά, η Ρωσία απέρριψε την πρόταση. Το ίδιο έκανε και η Ουκρανία στη συνέχεια. Η Μόσχα τελικά αποφάσισε να μη συμμετάσχει καθόλου και να μην προβάλει τον διαγωνισμό. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που δήλωσαν πως το καθεστώς Πούτιν απλώς έστηνε άλλο ένα κόλπο.

Η συναλλαγή του δικτάτορα Φράνκο

Το μακρινό 1968 η Ισπανία κατάφερε για πρώτη φορά να κερδίσει τον διαγωνισμό με το τραγούδι «La, la, la». Αν θεωρούμε ότι το σκάνδαλο με τις ψήφους (και τα bots) της περσινής συμμετοχής του Ισραήλ ήταν κάτι το πρωτόγνωρο, μάλλον κάνουμε λάθος. Το απόλυτο φαβορί το 1968 ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο με τον Κλιφ Ρίτσαρντ. Μιας και η Eurovision γινόταν στο Λονδίνο, οι Βρετανοί έβλεπαν τη νίκη κάτι σαν εθνική υπόθεση. Στην ψηφοφορία, η Ισπανία κατάφερε να κερδίσει με μόλις μια ψήφο διαφορά και στη Μαδρίτη στήθηκε ένα τεράστιο πανηγύρι θριάμβου. Ένας από τους συνθέτες της βρετανικής συμμετοχής δήλωσε έξαλλος πως το τραγούδι της Ισπανίας ήταν σκουπίδι.

Ένα ντοκιμαντέρ στην ισπανική τηλεόραση αρκετά χρόνια μετά, έσκασε σαν βόμβα. Στο απόγειο της δύναμής του, ο δικτάτορας της χώρας, Φρανσίσκο Φράνκο αποφάσισε να αναβαθμίσει την εικόνα της Ισπανίας στο εσωτερικό όπως και στο εξωτερικό. Έτσι, στελέχη της κρατικής τηλεόρασης ξεκίνησαν περιοδεία σε χώρες της Ευρώπης τάζοντας λαγούς με πετραχήλια στις εθνικές επιτροπές για να ψηφίσουν την Ισπανία. Απτές αποδείξεις δεν υπάρχουν γι' αυτό αλλά υπάρχουν αρκετές μαρτυρίες. Ο διαγωνισμός έγινε στη Μαδρίτη το 1969, υπό την αιγίδα μιας σκληρής δικτατορίας κι ενός αδίστακτου δικτάτορα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.