Άρης Μπινιάρης: Ο σκηνοθέτης για τον οποίον όλοι κλείνουν μια θέση στο θέατρο πέντε μήνες πριν

Η παράσταση «Δίκη» έχει μόλις τελειώσει και ο δρόμος έξω από το θέατρο Ark, έχει γεμίσει με κόσμο που μιλάει εντόνως για όσα προηγήθηκαν εντός. Αρκετά παράδοξη εικόνα για βράδυ Πέμπτης, μέρα - καθημερινή, ώρα 11 παρά και η περιοχή τριγύρω έμοιαζε έρημη. Λίγες ώρες πριν έβρεχε καταρρακτωδώς και ηχούσε το 112 καλώντας μας να αποφύγουμε τις μετακινήσεις, αλλά τίποτα από αυτά δεν κράτησε πίσω όσους είχαν κλείσει εισιτήριο για τη νέα παράσταση του Άρη Μπινιάρη.

Το πιθανότερο είναι πως όσοι διαβάζουν το κείμενο - αν δεν έχουν ήδη κλείσει μια θέση για δουν το ανέβασμα του εμβληματικού έργου του Κάφκα - έχουν ακούσει πολλά για την παράσταση. Και όχι, δεν θα αναφερθώ στην πιο αφόρητα προβοκατόρικη λέξη που βλέπουμε (και) φέτος πλάι σε παραστάσεις που σημειώνουν επιτυχία, γιατί από μόνη της δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Για την περίπτωση του σκηνοθέτη Άρη Μπινιάρη, βλέπουμε τα εισιτήρια για τις παραστάσεις του να φεύγουν μήνες πριν, αλλά, έχουμε πολλά περισσότερα από αυτό να πούμε. 

Η αντισυμβατική περίπτωση του Άρη Μπινιάρη

Οι περισσότερες περιπτώσεις καλλιτεχνών που φτάνουν να δημιουργούν ένα τόσο ξεχωριστό σύμπαν, που μπορεί να συμπυκνωθεί μονάχα στο ίδιο τους το όνομά, κουβαλούν έναν επίσης ξεχωριστό κόσμο, κρυμμένο καλά πίσω από τη διακριτικότητά τους. Αν τον ψάξεις, θα δεις λίγες μόνο συνεντεύξεις του, την ίδια στιγμή που δημοσιεύματα για τις δουλειές του θα γεμίσουν την οθόνη. Και αυτές είναι η μόνη αληθινή πλατφόρμα επικοινωνίας μαζί του.

Μεγαλωμένος στο Μαρούσι, γιος του ηθοποιού Γιώργου Μπινιάρη, θα περίμενε κανείς η επιλογή του να ασχοληθεί με το θέατρο, να έχει αυτή τη σχέση ως σημείο εκκίνησης. Στην πραγματικότητα ο Άρης Μπινιάρης δεν ήθελε ποτέ να ασχοληθεί με αυτό «όταν μεγαλώσει», το αποφάσισε όταν ενηλικιώθηκε και βγήκε στον δρόμο. Κυριολεκτικά βγήκε στον δρόμο, ξεκίνησε να κάνει θέατρο δρόμου, έχοντας ήδη αρχίσει να κάνει ζογκλερικά.

Δεν πήγε σε κάποια δραματική σχολή, με την ομάδα του ταξίδευαν, φτιάχνοντας δικές τους παραστάσεις και περφόρμανς. Και κάπως έτσι, με τον πιο αντισυμβατικό και ταυτόχρονα απελευθερωτικό τρόπο, κατάλαβε αυτό που ίσως κανένας καθηγητής δεν θα έλεγε στο πλαίσιο κάποιου μαθήματος. «Μπορείς να κάνεις αυτό που θέλεις με τον τρόπο που θέλεις. Δηλαδή, όταν δεν έχεις λύσεις, ψάχνεις να τις βρεις. Δεν έχεις λεφτά για μουσικό; Γράφεις μουσική», είχε πει σε μια παλιά συνέντευξή του στη Lifo. 

Ήταν ο χειμώνας του 2010, όταν ο Άρης Μπινιάρης ανεβάζει τις «Βάκχες» στο Bios. Όσοι την είδαν, κατάλαβαν πως έχει αρχίσει να ξεδιπλώνεται κάτι τελείως διαφορετικό απ' ότι υπήρχε έως τότε στα θεατρικά πράγματα. Την επόμενη κιόλας χρονιά, έρχεται ξανά στη σκηνή του Bios, το «Το Θείο Τραγί». Αντικομφορμιστικό, πανκ, ηλεκτρισμένο, μια παράσταση - τελετουργία και σημείο αναφοράς του, μέχρι και σήμερα.

Ακολούθησαν οι παραστάσεις «Ύψωμα 731», «Ξύπνα Βασίλη», «Η Φάρμα των Ζώων», «Προμηθέας Δεσμώτης», «Προμηθέας» και φυσικά «Η Άνοδος του Αρτούρο Ούι» που από στόμα σε στόμα, εξελίχθηκε σε σε ένα σπουδαίο θεατρικό γεγονός, επί τρία συνεχόμενα έτη. 

Κάθε φορά, δημιουργεί παραστάσεις με αέρα υπαρξιακό, που φέρουν τον χαρακτήρα αλληγορίας, αναμετρούνται με τους δαίμονες και τις απωθημένες πτυχές των ανθρώπων και φέρνουν στην επιφάνεια τους δυσοίωνους παραλληλισμούς μεταξύ των αρχαίων μύθων και των σκοτεινών κεφαλαίων της σύγχρονης ιστορίας. Στον «Προμηθέα», με όχημα τα μυθολογικά στοιχεία, διεισδύσαμε σε μια εποχή που δεσπόζουν απολυταρχικές πρακτικές, γίναμε κοινωνοί μιας ψυχαναλυτικής ανάγνωσης του «Φάουστ» και στη «Φάρμα των Ζώων» είδαμε το σχόλιό του στον εκφυλισμό των ιδεών.

Σε όλες τις δουλειές του βλέπουμε τη χαρακτηριστική αισθητική - χρήση μασκών, έντονη κινησιολογία, παλλόμενα πρόσωπα - ενώ δίνεται μεγάλο βάρος στη μουσική δραματουργία. Όπως και τα πρώτα χρόνια, ο Άρης Μπινιάρης είναι ο άνθρωπος της ομάδας και το αποδεικνύει με τους συνεργάτες του. Θα δεις τον Τζεφ Βάγγερ να υπογράφει τη μουσική σύνθεση στη «Δίκη», στο «Φάουστ» και στο «Σαλό, 120 ημέρες στα Σόδομα» και συγκεκριμένους ηθοποιούς, που συνεργάζεται σταθερά.

Σε μια εποχή που το στοίχημα έχει μετατοπιστεί, από το να γεμίσουν οι αίθουσες - ο κόσμος πια πάει πιο εύκολα στο θέατρο - στο να τεθούν και να αναδειχθούν τα πραγματικά ερωτήματα, οι παραστάσεις του Άρη Μπινιάρη θυμίζουν περισσότερο ένα ταξίδι, πέρα από ό,τι θα μπορούσες έως τότε να φανταστείς.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.