Δημιουργήθηκε όντως ο πρώτος φραπές στη ΔΕΘ το 1957; Η ταινία που αποδεικνύει το αντίθετο

Κάθε Σεπτέμβριο, η η Θεσσαλονίκη μέσω της ΔΕΘ μετατρέπεται στο απόλυτο πολιτικό και οικονομικό βαρόμετρο της χώρας. Όμως, πέρα από τις εξαγγελίες, την πολιτική αντιπαράθεση και τα εγκαίνια, η ΔΕΘ έχει συνδεθεί στο συλλογικό μας ασυνείδητο με την απόλυτη ποπ γαστρονομική ανακάλυψη της νεότερης Ελλάδας: τη γέννηση του φραπέ. Ή μήπως τα πράγματα δεν έγιναν ακριβώς έτσι;

Ένας καφές που γεννήθηκε τυχαία

Η επίσημη, χιλιοειπωμένη ιστορία μας ταξιδεύει στο μακρινό 1957. Στην 22η ΔΕΘ, ο αντιπρόσωπος της ελβετικής εταιρείας Nestlé στην Ελλάδα, Ανδρέας Δρίτσας, παρουσιάζει ένα νέο προϊόν για παιδιά: ένα σοκολατούχο ρόφημα που παρασκευάζεται χτυπώντας τη σκόνη με γάλα σε ένα ειδικό σέικερ. Στο ίδιο περίπτερο εργάζεται ο υπάλληλος Δημήτρης Βακόνδιος.

Μια μέρα, μέσα στην κούραση και την ορθοστασία της έκθεσης, ο Βακόνδιος θέλει απεγνωσμένα να πιει τον στιγμιαίο καφέ του, αλλά δεν βρίσκει πουθενά ζεστό νερό. Μέσα στην απελπισία του, κάνει την κίνηση-ματ: βάζει τον καφέ και τη ζάχαρη στο παιδικό σέικερ, προσθέτει κρύο νερό και τα χτυπάει μανιωδώς. Το αποτέλεσμα είναι ένας παχύς, κρεμώδης αφρός. Ο πρώτος ελληνικός φραπές μόλις είχε σερβιριστεί.

Είναι, όμως, αυτή η απόλυτη αλήθεια; Τα τελευταία χρόνια, η έρευνα γύρω από την ιστορία του καφέ έχει αρχίσει να αποδομεί ελαφρώς τον ρομαντικό μύθο του τυχαίου πειράματος της ΔΕΘ.

Ο φραπές πριν τον δικό μας φραπέ

Οι σκεπτικιστές επισημαίνουν ότι ο κρύος, χτυπητός καφές δεν ήταν εντελώς άγνωστος πριν από το 1957. Αρχικά, η ίδια η λέξη «frappé» προέρχεται από το γαλλικό «frapper» (χτυπώ) και περιέγραφε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα διάφορα ροφήματα που σερβίρονταν παγωμένα ή με τριμμένο πάγο. Το πιο κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι σε διεθνείς διαφημίσεις και αμερικανικά περιοδικά της δεκαετίας του 1930 και του 1940, η ίδια η κατασκευάστρια εταιρεία πρότεινε ενίοτε την κατανάλωση του στιγμιαίου καφέ στην κρύα του εκδοχή (iced coffee), συχνά ανακατεμένο με παγάκια ή γάλα, ως ένα δροσιστικό καλοκαιρινό ρόφημα.

Τα τελευταία χρόνια, επίσης, ορισμένοι έχουν επισημάνει πως ο φραπές αναφέρεται και στην ταινία «Προ παντός...ψυχραιμία» του 1951. Συγκεκριμένα, οι δύο πρωταγωνιστές, Μίμης Φωτόπουλος και Ντίνος Ηλιόπουλος ετοιμάζουν έναν φραπέ στο ζαχαροπλαστείο Παυλίδης που βρισκόταν στην Πλατεία Αμερικής.

Τι ακριβώς συνέβη, λοιπόν, στη Θεσσαλονίκη; Η πιο ρεαλιστική, ιστορική ανάγνωση είναι πως ο Βακόνδιος ίσως να μην ανακάλυψε τον κρύο καφέ από το απόλυτο μηδέν, αλλά σίγουρα υπήρξε ο άνθρωπος που τον «ελληνοποίησε» και του έδωσε τη μορφή που ξέρουμε. Δημιούργησε τη συγκεκριμένη, πλούσια αφρώδη υφή μέσω του χτυπήματος σε κλειστό δοχείο, η οποία ταίριαξε απόλυτα με το ζεστό κλίμα της χώρας μας και την κουλτούρα της πολύωρης παραμονής στο καφενείο.

Η ΔΕΘ, με τους εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες της, λειτούργησε ως ο τέλειος πολλαπλασιαστής. Το ρόφημα ταξίδεψε από τα περίπτερα της έκθεσης σε όλη τη χώρα, συνδέθηκε άρρηκτα με τα ανέμελα καλοκαίρια, την ανερχόμενη μεσαία τάξη και το φοιτητικό lifestyle στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης, και κατέληξε να είναι το απόλυτο εθνικό μας ρόφημα. Ακόμα κι αν η πατέντα δεν γεννήθηκε εκ του μηδενός σε ένα κιόσκι της έκθεσης, ο φραπές παραμένει μια 100% δική μας, αυθεντική ιεροτελεστία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.