Γιατί η κακή δημοσιογραφία λέγεται «κίτρινη»;

Η ανεύθυνη δημοσιογραφία, αυτή που στοχεύει στην δημιουργία εντυπώσεων και κάνει διαρκώς επίκληση στο συναίσθημα, με σκοπό την πρόσελκυση αναγνωστών και την αύξηση της κυκλοφορίας ή τηλεθέασης ή επισκεψιμότητας, είθισται να λέγεται «κίτρινη δημοσιογραφία». Αργότερα, ο όρος αυτός διανθίστηκε με συνώνυμα όπως clickbait journalism και fake news.

Πώς όμως επικράτησε ο όρος «κίτρινη δημοσιογραφία;»

Θα γυρίσουμε τον χρόνο πίσω, στα τέλη του 19ου αιώνα και θα βρεθούμε στις ΗΠΑ, στον σκληρό ανταγωνισμό μεταξύ δύο εφημερίδων της Νέας Υόρκης: της New York World και της New York Journal, και των δυναμικών, προβεβλημένων εκδοτών τους, του Τζόζεφ Πούλιτζερ και του Γουίλιαμ Ράντολφ Χερστ  αντίστοιχα.

Ο κίτρινος τύπος πήρε το όνομά του από ένα κόμικ της New York World, το οποίο δημιούργησε ο Ρίτσαρντ Φ. Άουτκολτ και είχε ως κεντρικό χαρακτήρα το «Κίτρινο Παιδί». Πρόκειται για έναν χαρακτήρα κόμικ, που χρησιμοποιούνταν από τους δημοσιογράφους, για να σταλεί ένα «μήνυμα» ή ένα σχόλιο, με αφορμή κάποια αμφιλεγόμενη είδηση. 

Η κίνηση αυτή πολύ γρήγορα απέδωσε εμπορικά. Όταν ο Γουίλιαμ Ράντολφ Χερστ αγόρασε τη New York Journal για να ανταγωνιστεί την κυρίαρχη World του Πούλιτζερ, «έκλεψε» τον Άουτκολτ προσλαμβάνοντάς τον με μεγαλύτερη αμοιβή. Στη συνέχεια, ο Πούλιτζερ προσέλαβε τον Τζορτζ Μπ. Λουκς  για να αντιγράψει το «Κίτρινο Παιδί». Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στα δύο «Κίτρινα Παιδιά» κατέληξε να συμβολίζει τη διαμάχη των ίδιων των εκδοτών και τις τακτικές που χρησιμοποιούσαν για να προσελκύσουν το κοινό.

Και δεν έμειναν εκεί. Καθίερωσαν τα πρωτοσέλιδα με τολμηρά σκίτσα και «σοκαριστικούς» τίτλους και λεζάντες που χτυπούσαν κατευθείαν στο θυμικό του κόσμου. Σε θέματα όπως η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, η κίτρινη δημοσιογραφία έκανε «θαύματα» και γρήγορα έφτασε να προκαλέσει ακόμα και λαϊκές επαναστάσεις. 

Η δημοσιογραφία που προκαλεί πολέμους;

Ήταν 15 Φεβρουαρίου 1898, όταν το πολεμικό πλοίο των ΗΠΑ USS Maine εξερράγη στο λιμάνι της Αβάνας στην Κούβα, οδηγώντας στον θάνατο 260 ανθρώπους που επέβαιναν σε αυτό. Ο Πούλιτζερ και ο Χερστ βρήκαν την τέλεια ευκαιρία για να εκτοξεύσουν την κυκλοφορία τους. Η Journal του Χερστ, ειδικότερα, επέρριψε την ευθύνη για την καταστροφή στους Ισπανούς και δημοσίευσε πρωτοσέλιδα που ζητούσαν δράση από την αμερικανική κυβέρνηση. Συνθήματα όπως το «Θυμηθείτε το Μέιν, στα τσακίδια η Ισπανία!» (Remember the Maine, to hell with Spain!) έγιναν κραυγή συσπείρωσης.

Κάποιοι δεν δίστασαν να πουν ότι ο κίτρινος Τύπος προκάλεσε τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο του 1898. Κανείς δεν μπορεί να επιβεβαίωσε κάτι τέτοιο, αλλα σίγουρα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Γουίλιαμ ΜακΚίνλεϊ διάβαζε εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας και η κοινή γνώμη της εποχής δεν γινόταν να μη διαμορφωθεί από τέτοια πρωτοσέλιδα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.