H Αθήνα το 1821: Μύθοι και αλήθειες για την απελευθέρωση της

Η πολιορκία της Αθήνας μέσα στην επανάσταση του 1821, θα μπορούσε να είναι επεισόδιο της σειράς "Game Of Thrones". Στην πραγματικότητα, ήταν μια πολύπλοκη ιστορία, με επεισοδιακό τέλος και ορισμένες πληροφορίες που ακροβατούν μεταξύ αλήθειας και μύθου. 

Η αφορμή 

Μόλις ξέσπασε η Επανάσταση στην Πελοπόννησο, οι Αθηναίοι (κυρίως από τη Χασιά και το Μενίδι) ξεσηκώθηκαν. Στις 25 Απριλίου 1821, οι επαναστάτες μπήκαν στην πόλη της Αθήνας. Οι Οθωμανοί, αιφνιδιασμένοι, κλείστηκαν στο ασφαλέστερο σημείο της πόλης: τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης. Αυτό είναι το σημείο που μπαίνει η επική μουσική και τα σπαθιά ακονίζονται για την μεγάλη μάχη. 

Το δύσκολο παρελθόν

Το Μεσαίωνα, κατά τη διάρκεια του Βενετοτουρκικού πολέμου (1463-1475), η πόλη καταλήφθηκε από τους Βενετούς (όχι όμως η Ακρόπολη, ενώ αργότερα, η η φοβερή επιδημία του 1522-1523, έστειλε στον θάνατο χιλίαδες Αθηναίους. Ακολούθησε η εγκατάσταση Αρβανιτών στις απόκεντρες γεωργικές περιοχές μακριά από την Αθήνα και άλλη μια σύντομη κατοχή της πόλης από τους Βενετούς του Μοροζίνι το 1687.

Εδώ τα πράγματα εκτροχιάστηκαν, καθώς προκλήθηκαν τεράστιες καταστροφές στον Παρθενώνα, με τους Βενετούς να αρπάζουν τους λέοντες της Ακρόπολης, του Θησείου και του Πειραιά (Πόρτο Λεόνε ή Πόρτο Δράκο ονομαζόταν εκείνη την εποχή) και να αποχωρούν στα τέλη του 1687 από την Αθήνα, αφήνοντας τους κατοίκους της πόλης που τον είχαν βοηθήσει, έρμαια στις διαθέσεις των Τούρκων. Το 1821, οι Τούρκοι αποτελούσαν το 1/3 του πληθυσμού της πόλης. Δεν ήταν τόσο εύκολο να ξεκινήσει η επανάσταση από το κέντρο της πόλης
 

Οι μάχες

 Η πρωτοβουλία ανήκε στον Μελέτη Βασιλείου από τη Χασιά, ο οποίος, όντας μυημένος στη Φιλική Εταιρεία, είχε συγκροτήσει ένα νόμιμο ένοπλο σώμα με το πρόσχημα της φύλαξης των περασμάτων (δερβενίων). Μαζί με τον Μενιδιάτη Αναγνώστη Κιουρκακιώτη (ένα ψευδώνυμο θα βοηθούσε να ξεχάσουμε αυτό το επώνυμο), οργάνωσαν χωρικούς από το Μενίδι, τη Χασιά, τα Μεσόγεια και τη Σαλαμίνα, χρησιμοποιώντας το Μενίδι ως ορμητήριο.

 Οι ειδήσεις για τον ξεσηκωμό στην Πελοπόννησο προκάλεσαν πανικό στους Τούρκους της Αθήνας. Παρά την αντίδραση του δίκαιου καδή Χατζή Χαλίλ, ο οποίος απέτρεψε μια γενική σφαγή των Χριστιανών, οι Οθωμανοί συνέλαβαν και φυλάκισαν στην Ακρόπολη ως ομήρους τους επιφανέστερους προκρίτους και κληρικούς της πόλης την ημέρα του Πάσχα του 1821. Η κίνηση αυτή, αντί να πτοήσει τους Αθηναίους, τους συσπείρωσε. Με τη βοήθεια του φιλέλληνα προξένου Καίσαρα Βιτάλη και των Φιλικών Παναγή Σκουζέ και Γεωργαντά, οι επαναστάτες εφοδιάστηκαν με όπλα και πυρίτιδα.

 Για την αρχηγία των άπειρων χωρικών εστάλη από τη Λιβαδειά ο Δήμος Αντωνίου. Η εντυπωσιακή του στρατιωτική περιβολή με κράνος και επωμίδες ενθουσίασε τους χωρικούς, οι οποίοι προσπάθησαν να τον μιμηθούν με πρόχειρα μέσα, δημιουργώντας ένα θέαμα που ίσως και να θύμιζε Monty Pythons. Είπαμε, η ιστορία ενίοτε έχει και κωμικά στοιχεία.

Ο Αντωνίου οργάνωσε το σώμα σε στρατιωτικά τμήματα, ενώ οι Τούρκοι, φοβισμένοι από τις κινήσεις στο Μενίδι, κατέφυγαν με τις οικογένειές τους στην Ακρόπολη. Κάπου εδώ η κωμωδία αλλάζει στρατόπεδο. 

Τη νύχτα της 25ης Απριλίου, περίπου 1.200 επαναστάτες (Χασιώτες, Μενιδιάτες, Μεσογείτες και Αθηναίοι) επιτέθηκαν στα τείχη της Αθήνας. Παρά τον ελλιπή οπλισμό τους (πολλοί κρατούσαν μόνο ρόπαλα), κατάφεραν να εισβάλουν στην πόλη από το τμήμα ανάμεσα στις πύλες Μπουμπουνίστρας και Αγίων Αποστόλων.

Με τις ιαχές «Χριστός Ανέστη! Ελευθερία!», οι Έλληνες κατέλαβαν την πόλη μετά από 365 χρόνια οθωμανικής κυριαρχίας, ύψωσαν τη σημαία της επανάστασης στο διοικητήριο και ξεκίνησαν την πολιορκία της Ακρόπολης.

 Οι Τούρκοι, κλεισμένοι στο φρούριο, αρχικά θεώρησαν το θέαμα των ανομοιογενώς ντυμένων επαναστατών κωμικό, αλλά σύντομα συνειδητοποίησαν ότι η μαχητικότητα τους, κάθε άλλο παρά κωμική ήταν. Στο πλευρό των Αθηναίων έσπευσαν ενισχύσεις από την Αίγινα, τα Επτάνησα, την Κέα και την Ύδρα. Για τη διοίκηση της απελευθερωμένης πόλης ορίστηκε πενταμελής επιτροπή (Βουλή), ενώ μέσα σε δέκα ημέρες οι πολιορκητές έφτασαν τους 3.000 άνδρες.

4. Η μυθική ιστοερία με τα Βόλια

Αυτή η ιστορία αναφέρεται στην Πρώτη Πολιορκία της Ακρόπολης (1821-1822) κατά την Ελληνική Επανάσταση. Σύμφωνα με την παράδοση, οι πολιορκημένοι Οθωμανοί είχαν ξεμείνει από πολεμοφόδια και άρχισαν να σπάνε τους κίονες του Παρθενώνα για να αφαιρέσουν τους μολύβδινους συνδέσμους που συγκρατούσαν τα μάρμαρα, ώστε να τους λιώσουν και να φτιάξουν σφαίρες. 

Όταν οι Έλληνες αντιλήφθηκαν την καταστροφή, φέρονται να έστειλαν μήνυμα και πολεμοφόδια στους εχθρούς τους, λέγοντας τη χαρακτηριστική φράση: «Πάρτε βόλια, μην αγγίζετε τις κολώνες». 

Η ιστορία αυτή βρίσκεται ανάμεσα στην μύθο και την ιστορική αλήθεια.

5. Η Παράδοση (Ιούνιος 1822)

Μετά από μήνες κακουχιών, οι Οθωμανοί παραδόθηκαν στις 9 Ιουνίου 1822. Η Ακρόπολη πέρασε σε ελληνικά χέρια και η ελληνική σημαία υψώθηκε στον Παρθενώνα για πρώτη φορά στην επανάσταση.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.