Η πρώτη πολιτική κωλοτούμπα έγινε στη ΔΕΘ το 1985 από τον Ανδρέα Παπανδρέου

Στην ιστορία της ΔΕΘ, έχουν χαραχτεί ανεξίτηλες στιγμές, φράσεις, στιγμιότυπα. Για κάποιους, είναι η πρώτη προεκλογική εξέδρα, για άλλους είναι το βήμα που θα πετάξουν ένα σύνθημα που θα μείνει («λεφτά υπάρχουν» ας πούμε). Τον Σεπτέμβριο του 1985, η ΔΕΘ είχε έναν άλλον αέρα. Η κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου ανέβαινε με ορμή. Όχι όμως για να τάξει, ούτε για να δώσει. Μάλλον για να...πάρει.

«ΠΑΣΟΚ, για ακόμη καλύτερες μέρες»

Στις εκλογές που είχαν γίνει λίγους μήνες πριν, το ΠΑΣΟΚ είχε κερδίσει τη δεύτερη τετραετία θριαμβευτικά. Το κλίμα πόλωσης και απύθμενης πολιτικής τοξικότητας είχε ευνοήσει τα δύο μεγάλα κόμματα. Με έξι μονάδες διαφορά από τη Νέα Δημοκρατία του Κώστα Μητσοτάκη, ο Παπανδρέου ήταν ο κυρίαρχος του πολιτικού παιχνιδιού. Μετέπειτα, ήρθε το καλοκαίρι. 

Οι υπουργοί και τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ έφυγαν για διακοπές και η πολιτική αντιπαράθεση έδωσε τη θέση της στη θερινή ραστώνη. Το ΠΑΣΟΚ είχε καταφέρει να κερδίσει τις εκλογές με συνθήματα και υποσχέσεις. Ένα από τα βασικότερα, που συχνά πυκνά έβγαινε από το στόμα του Ανδρέα Παπανδρέου, έκανε λόγο για ακόμη καλύτερες μέρες. Η τότε κυβέρνηση δεν υποσχέθηκε απαραίτητα λαγούς με πετραχήλια. Απλώς διαβεβαίωσε τους πολίτες ότι η ευμάρεια και η άνεση που είχαν γνωρίσει (δικαίως κατά τη γνώμη του γράφοντος) την πρώτη σοσιαλιστική τετραετία, θα συνεχιζόταν.

Η οικονομία και οι αριθμοί όμως είχαν διαφορετική γνώμη. Και κανείς δεν θα μπορούσε να το γνωρίζει καλύτερα αυτό από τον ίδιο τον Παπανδρέου που, συν τοις άλλοις, ήταν ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους της εποχής του. Σύμφωνα με ορισμένα δημοσιεύματα της εποχής (κυρίως του «Οικονομικού Ταχυδρόμου»), μια καυτή καλοκαιρινή μέρα, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας, Δημήτρης Χαλικιάς, πήγε να δει τον πρωθυπουργό στο Καστρί. Τα νέα δεν ήταν καλά.

Ο Χαλικιάς ενημέρωσε τον Παπανδρέου πως η οικονομία βρίσκεται σε δύσκολη φάση και τα αποθεματικά της τράπεζας μειώνονται επικίνδυνα. Ο Παπανδρέου το κατάλαβε και κυρίως, κατάλαβε τι έπρεπε να κάνει. Οι «ακόμη καλύτερες μέρες» έπρεπε να μπουν στο συρτάρι. Η ΔΕΘ του ερχόμενου Σεπτεμβρίου θα είχε διαφορετική χροιά και θα δυσαρεστούσε πολλούς.

Η πρώτη πολιτική κωλοτούμπα που ανακοινώθηκε από τη ΔΕΘ

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για να προσαρμόσουμε τις προσδοκίες μας για το βιοτικό μας επίπεδο προς την πραγματικότητα, απαιτείται υπευθυνότητα και πολιτικό θάρρος» έλεγε σε ένα σημείο της ομιλίας του ο πρωθυπουργός. Η ομιλία του Παπανδρέου στα εγκαίνια της 50ής Διεθνούς Έκθεσης της Θεσσαλονίκης ήταν προσεκτική. Αισιόδοξη αλλά ταυτόχρονα συγκροτημένη. 

Κάνοντας μια ανασκόπηση της προηγούμενης τετραετίας, ανέφερε πως έγιναν και ορισμένα λάθη. Μίλησε για την Ελλάδα του 2000 τονίζοντας πως πρέπει όλοι να λάβουν μέρος σε αυτή την εθνική προσπάθεια. Όλα αυτά μπορούσαν να συμπυκνωθούν σε μια λέξη: λιτότητα. Το ΠΑΣΟΚ κέρδισε τις εκλογές του 1985 με συγκεκριμένες υποσχέσεις τις οποίες ο Παπανδρέου ανέτρεψε τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου από το βήμα της ΔΕΘ. Ήταν η πρώτη πολιτική μετατόπιση, η λεγόμενη κωλοτούμπα. Και ήταν η πρώτη στην ιστορία της Μεταπολίτευσης.

Ο «τσάρος» της οικονομίας, Γεράσιμος Αρσένης, έδωσε τη θέση του στον αυστηρό Κώστα Σημίτη. Οι μισθοί δεν έλαβαν τις προγραμματισμένες αυξήσεις μέσα στα επόμενα δύο χρόνια της λιτότητας, ένα άτυπο μνημόνιο (τι φρικτή λέξη) συνήφθη μεταξύ Ελλάδας και ΕΟΚ που περιελάμβανε μεταρρυθμίσεις ως αντάλλαγμα για ένα δάνειο. Προφανώς καμία σχέση με την έννοια της λιτότητας που γνωρίσαμε από το 2010. Όμως ήταν η αρχή, η πρώτη φορά. 

Ο Παπανδρέου, μέχρι και την ψήφιση του προϋπολογισμού της ίδιας χρονιάς, ήταν απολογητικός και αυτοκριτικός. Αναφερόταν συχνά στις αστοχίες της πρώτης τετραετίας τις οποίες προσπαθούσε να διορθώσει το διαρθρωτικό πρόγραμμα 1985-1987, ένα πρόγραμμα που τελικά δεν θα ολοκληρωνόταν ποτέ. Η κατάρρευση των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ οδήγησε σε άλλη μια μετατόπιση και ο Κώστας Σημίτης θυσιάστηκε ως άλλη Ιφιγένεια. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.