Το κλασικό λάθος που κάνουν όλοι οι επενδυτές εδώ και 300 χρόνια

Η τηλεοπτική σειρά "Succession" παρουσιάζει τις περιπέτειες ενός μεγιστάνα των αμερικάνικων επιχειρήσεων, ο οποίος παρά το προχωρημένο της ηλικίας του, αρνείται να παραδώσει τις επιχειρήσεις του στα παιδιά του, γιατί «πεινάει», γιατί θέλει να αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερη ισχύ. O Λόγκαν Ρόι βρίσκει τραγικό τέλος, ενώ και όσα συμβαίνουν στα παιδιά του, ακροβατούν μεταξύ τραγικότητας και γελοιότητας.

Προφανώς, όσα συμβαίνουν στην φημισμένη σειρά του HBO, είναι βγαλμένα από τη ζωή. Κάποιοι λενε πως περιγράφουν το βίο της οικογένειας του μεγαλοεπενδυτή Ρούπερτ Μέρντοχ, ενδεχομένως θα μπορούσαν να περιγράφουν και έναν από τους ισχυρούς ανθρώπους του πλανήτη, τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο πρόεδρος της Αμερικής, που έχει κατηγορηθεί για άσκηση πολιτικής η οποία θυμίζει ενίοτε και φασιστικά καθεστώτα, διεξάγει μια πολεμική επέμβαση στο Ιράν, αφού προηγουμένως παρενέβη στα πολιτικά δρώμενα της Βενεζουέλας για να απαγάγει τον Νίκολας Μαδούρο. Λειτουργεί ως «ντίλερ» και για τα «ντιλ» που κρίνει συμφέροντα, μπορεί να κάνει οτιδήποτε χρειαστεί. 

Ένα κοινό σημείο των πραγματικών και των φανταστικών χαρακτήρων που αναφέραμε παραπάνω, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, είναι η απληστία. Αυτή έχει γίνει το «καύσιμο» για τις επιλογές πολιτικών προσώπων και επιχειρηματιών εδώ και τουλάχιστον 300 χρόνια, που με μαθηματική ακρίβεια οδηγούν σε καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από οικονομική κατάρρευση, κοινωνική και πολιτική κρίση. 

Ο πρώτος «διδάξας» ήταν ο Ισάακ Νεύτων

Ο θρυλικός επιστήμονας φημιζόταν και για την έφεση του στο να επιλέγει προσεκτικά επενδύσεις για την αξιοποίηση της περιουσίας του. Το 1720, ο Νεύτων είδε την μετοχή της εταιρείας South Sea Company  να ανεβαίνει τρελά.

Η South Sea Company (Εταιρεία των Νοτίων Θαλασσών) είχε ιδρυθεί το 1711 στη Βρετανία και υποσχόταν στους επενδυτές της τεράστια κέρδη από την μεταφορά αγαθών από και πρός τη Νότια Αμερική αλλά και από το δουλεμπόριο (μεταφορά σκλάβων από την Αφρική). Στην πραγματικότητα, έκανε ελάχιστα ταξίδια και σχεδόν καθόλου κέρδος από το εμπόριο.

Στην πραγματικότητα, η South Sea ήθελε να βοηθήσει τη βρετανική κυβέρνηση να διαχειριστεί το τεράστιο εθνικό χρέος της. Η εταιρεία έπεισε τους πολίτες που είχαν κρατικά ομόλογα να τα ανταλλάξουν με δικές της μετοχές.Τους υποσχέθηκε οι μετοχές της εταιρείας θα ανέβαιναν τόσο πολύ, που οι επενδυτές θα έβγαζαν πολύ περισσότερα χρήματα από όσα θα έπαιρναν από τους τόκους των ομολόγων. Στη συνέχεια  δωροδόκησαν μέλη του βρετανικού κοινοβουλία και διέδωσαν φήμες για μεταφορά αμύθητου πλούτου από το Μεξικό και το Περού. 

Τον Ιανουάριο του 1720, η μετοχή της South Sea κόστιζε 128 λίρες. Τον Αύγουστο είχε φτάσει στις 1.000 λίρες. Σαν «κύματα» (όχι των υποτιθέμενων ταξιδιών της South Sea) οι επενδυτές άρχισαν να πουλάνε για να εισπράξουν εύκολα κέρδη. Η τιμή κατέρρευσε μέσα σε εβδομάδες, συμπαρασύροντας την περιουσία χιλιάδων ανθρώπων, ανάμεσά τους και του Ισαάκ Νεύτωνα. Αποδείχθηκε φούσκα.

Ο Ισάακ πίστευε στη ρελάνς, μπήκε ξανά στην αγορά, στοχεύοντας σε μετοχές στην υψηλότερη τιμή τους. Τελικά έχασε σχεδόν όλη του την περιοσία. 

Λέγεται ότι μετά από αυτό το πάθημα δήλωσε το περίφημο: «Μπορώ να υπολογίσω την κίνηση των ουράνιων σωμάτων, αλλά όχι την τρέλα των ανθρώπων». Είναι πολύ δύσκολο να βρούμε, μέσα στις τεχνολογικές, κοινωνικές, χρηματιστηριακές κρίσεις των τελευταίων 300 ετών ένα πρόσωπο με οικονομική ισχύ που κατάφερε να μην παγιδευτεί από την ίδια του την απληστία. 

Μάλλον, δεν μαθαίνουμε ποτέ.

Με στοιχεία από το περιοδικό The Atlantic. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.