Ο κατάσκοπός Στίβεν Λάλας θα ξαναπήγαινε φυλακή για την πατρίδα

Ποιος είναι αυτός που ζει διπλή ζωή και τι είναι αυτό που ως σύγχρονος Εφιάλτης, επιλέγει να προδώσει; Με αφορμή τη σχετικά πρόσφατη δράση κατασκοπείας  Αμερικανού πράκτορα υπέρ της Κίνας που καταγράφηκε σε ελληνικό έδαφος, θυμόμαστε τον Στίβεν Τζον Λάλας, έναν ομογενή πρώην υπάλληλο του αμερικάνικου Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο οποίος έγινε γνωστός για τη δράση του ως κατάσκοπος υπέρ της Ελλάδας κατά τη δεκαετία του 1990. 

Ο Στίβ γεννήθηκε στο Νιού Χαμσάιρ των ΗΠΑ το 1953, και ήταν ελληνικής καταγωγής (Καβάλα). Κατετάγη στον αμερικάνικο στρατό με αφορμή τον πόλεμο του Βιετνάμ. Έζησε την τρέλα μιας παράλογης πολεμικής σύγκρουσης και αυτές οι μάχες έμειναν χαραγμένες στο μυαλό του. 

Το κρίσιμο σταυροδρόμι

Όταν γύρισε στην Αμερική προσπάθησε να βρει δουλειά. Έκανε αυτό που ήξερε, παρέμεινε στον αμερικάνικο στρατό. Το 1977, έγινε υπεύθυνος επικοινωνιών για το αμερικανικό Πεντάγωνο. Η πρώτη του μετάθεση ήταν στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη. Εκεί απέκτησε πρόσβαση στα έγγραφα των αμερικάνικων μυστικών υπηρεσιών, αυτά που περιείχαν πληροφορίες για την στρατιωτική δύναμη της Τουρκίας.

Ο καημός για την πατρίδα και το προνόμιο που είχε αποκτήσει ξαφνικά, βρέθηκαν στο ίδιο σταυροδρόμι. Δεν άργησε να τον εντοπίσει ανθρωπός της ελληνικής ΚΥΠ και να του ζητήσει να μοιραστεί όσα γνωρίζει. Ήξερε τα «σήματα» των Τούρκων, όπως αναφέρονται τα τηλεγραφήματα,  εκείνα που αναφέρονταν στο Αιγαίο και στην Κύπρο. 

Εξοπλισμούς και επιδιώξεις της Τουρκίας, κατευθύνσεις και ασκήσεις πλοίων στο Αιγαίο, το ζήτημα των Σκοπίων αλλαγές και νεες προκλήσεις που έφταναν ως τη Βόρεια Θράκη και όχι μόνο, ήταν τα θέματα για τα οποία παρείχε πληροφορίες ο Λάλας στις ελληνικές αρχές. Πήρε μετάθεση στο Βελιγράδι, όπου και παρέμεινε για δύο χρόνια ενώ από το 1985 ως το 1989 εργάστηκε στην Κωνσταντινούπολη. Το 1990, επέστρεψε στην Αθήνα.

Ορισμένα από τα σήματα που περνούσαν από τα χέρια του Λάλας τα γνώριζαν λιγότερα από πέντε άτομα, ένα συγκεκριμένο,  εκείνο που αφορούσε την περιγραφή των Σκοπίων με το όνομα Μακεδόνια, το γνώριζε μόνο ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζορτζ Μπους.  Η γυναίκα του Λάλας, ελληνικής καταγωγής, δεν γνώριζε τίποτα για τη δράση του.

Υποψίες

Στις αρχές του 1993, οι επικοινωνίες μεταξύ της αμερικανικής πρεσβείας στην Αθήνα και του Λευκού Οίκου με θέματα που αφορούσαν κυρίως το Μακεδονικό, είχαν αυξηθεί δραματικά. Ο Λάλας εργαζόταν πυρετωδώς, επιλέγοντας τηλεγραφήματα από τις επικοινωνίες που αφορούσαν την Αθήνα και βγάζοντας αντίγραφα για να τα παρέχει στην ελληνική υπηρεσία πληροφοριών. Η στάση του κίνησε υποψίες. Το FBI ξεκίνησε να τον παρακολουθεί. Στις 28 Απριλίου του 1993, του ζητήθηκε να πάει στην Βιρτζίνια για μια σημαντική ενημέρωση. Συνελήφθη με το που πάτησε το πόδι του σε αμερικάνικο έδαφος. 

Λίγο αργότερα αργότερα, καταδικάστηκε σε 14 χρόνια κάθειρξης σε ομοσπονδιακές φυλακές, για το αδίκημα της συνωμοσίας με σκοπό την κατασκοπία. Το deal δεν ήταν κακό. O Λάλας θα έπαιρνε αυτή την ποινή  με αντάλλαγμα την αποκάλυψη των αρχείων και των προσώπων, με τα οποία τα μοιράστηκε στην Ελλάδα. Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, ο Λάλας έλαβε 24.000 δολάρια από τις ελληνικές αρχές για τις υπηρεσίες που προσέφερε. Ο ίδιος δεν το επιβεβαίωσε ποτέ και πάντα έλεγε πως το έκανε γιατί αγαπούσε την πατρίδα του.

Ο τυφλοπόντικας

Η Βιργινία Τσουδερού, υφυπουργός Εξωτερικών (1991-93) κ ατά τη διάρκεια συνομιλίας της με στέλεχος του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ χρησιμοποίησε πληροφορίες που περιλαμβάνονταν σε άκρως απόρρητο τηλεγράφημα. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αντελήφθησαν αμέσως ότι η ελληνική πλευρά δεν θα έπρεπε να γνωρίζει το περιεχόμενο αυτού του εγγράφου, γεγονός που σήμανε συναγερμό για την ύπαρξη «τυφλοπόντικα», όπως λέγεται ο καταδότης στη γλώσσα της διπλωματίας. 

Αυτή η διαρροή αποτέλεσε την άκρη του νήματος για το FBI. Μετά από εσωτερική έρευνα και τη χρήση κρυφών καμερών, ο Λάλας ταυτοποιήθηκε ως ο άνθρωπος που αφαιρούσε έγγραφα από την πρεσβεία στην Αθήνα.

 Η υπόθεση προκάλεσε έντονες συζητήσεις στην Ελλάδα. Κάποιοι κύκλοι κατηγόρησαν την τότε πολιτική ηγεσία (συμπεριλαμβανομένης της κ. Τσουδερού και του τότε Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη) για ερασιτεχνισμό στον χειρισμό απόρρητων πληροφοριών, ο οποίος οδήγησε στη θυσία ενός πολύτιμου πληροφοριοδότη.

Η ίδια η Βιργινία Τσουδερού, μέχρι τον θάνατό της το 2018, απέρριπτε τις κατηγορίες περί προσωπικής ευθύνης, ενώ το ερώτημα για το ποιος ακριβώς «κάρφωσε» τον Λάλα παρέμεινε αντικείμενο έρευνας για χρόνια.

Επιστροφή

Αποφυλακίστηκε το 2005 υπό αυστηρούς όρους, αλλά το 2007 αφέθηκε οριστικά ελεύθερος. Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Χρυσούπολη Καβάλας, με την ελληνική κυβέρνηση να είναι σε πλήρη συννενόηση με την αμερικανική γι' αυτή την μετάβαση του. Δεν τον ένοιαζε που έφυγε από τις ΗΠΑ ως προδότης, δεν τον πείραξε καν η φυλακή. Θα το ξανάκανε για την απτρίδα. Μόνο τον ένοιαξε που γύρισε στην πατρίδα ως πατριώτης. Το μόνο παράπονο του όταν γύρισε, αφορούσε κάποιους Έλληνες πολιτικούς.

«Αυτό που με στεναχώρησε περισσότερο απ’ όλα ήταν ότι έκαναν πως δεν με ήξεραν…»

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.