O μυστικός έρωτας του Μπετόβεν: Η γυναίκα που έμεινε στην ιστορία ως «αθάνατη αγαπημένη»

Στις 26 Μαρτίου 1827, η Βιέννη αποχαιρετούσε τον Λούντβιχ βαν Μπετόβεν. Χιλιάδες άνθρωποι συνέρρευσαν στους δρόμους για να δουν την κηδεία του. 
Κι όμως, πίσω από το μεγαλείο της μουσικής του, η προσωπική του ζωή έμοιαζε με σκηνή από τραγωδία: κανείς δεν στάθηκε δίπλα του ως σύζυγος.

Λίγο αργότερα, ο γραμματέας του, Άντον Σίντλερ, ανακάλυψε κάτι που θα άλλαζε για πάντα την εικόνα του συνθέτη.

Στο γραφείο του βρισκόταν μια επιστολή γεμάτη πάθος και λαχτάρα. Δεν είχε σταλεί ποτέ. Ο παραλήπτης; Μια γυναίκα που ο Μπετόβεν αποκαλούσε μόνο με δύο λέξεις: «Αθάνατη Αγαπημένη».

Η επιστολή που δεν στάλθηκε ποτέ

«Μπορώ να ζήσω μόνο ολοκληρωτικά μαζί σου ή καθόλου», έγραφε ο Μπετόβεν. Η φράση αυτή δεν άφηνε περιθώρια αμφιβολίας: δεν επρόκειτο για έναν πλατωνικό έρωτα, αλλά για μια σχέση αμοιβαία, έντονη και απαγορευμένη.

Η επιστολή χρονολογείται στον Ιούλιο του 1812. Ο Μπετόβεν ταξίδευε τότε από την Πράγα προς το Τέπλιτς, ενώ η μυστηριώδης γυναίκα βρισκόταν στο Κάρλσμπαντ. Οι δρόμοι τους είχαν χωρίσει, αλλά η καρδιά του συνθέτη έμενε δεμένη μαζί της.

Από τότε, το ερώτημα βασανίζει μουσικολόγους και ιστορικούς. Δεκατρείς διαφορετικές γυναίκες έχουν προταθεί ως πιθανές παραλήπτριες. Όμως δύο υποψήφιες ξεχωρίζουν περισσότερο.

Αντόνι Μπρεντάνο – Η παντρεμένη προστάτιδα

Η Αντόνι Μπρεντάνο, παντρεμένη με τον πλούσιο έμπορο Φραντς Μπρεντάνο, γνώρισε τον Μπετόβεν το 1810. Τον στήριξε οικονομικά και συναισθηματικά, ενώ σε επιστολές της μιλούσε για εκείνον σαν να ήταν «θεός ανάμεσα στους θνητούς».

Η παρουσία της στην Πράγα και στο Κάρλσμπαντ το καλοκαίρι του 1812 ταιριάζει απόλυτα με τα στοιχεία της επιστολής. Το εμπόδιο; Ο γάμος της και η φιλία του συζύγου της με τον Μπετόβεν. Ένας έρωτας που θα σήμαινε προδοσία.

Ιωσηφίνα Μπρούνσβικ – Η μαθήτρια και μούσα

Η Ιωσηφίνα Μπρούνσβικ γνώρισε τον Μπετόβεν ως μαθήτρια πιάνου. Χρόνια αργότερα, όταν έμεινε χήρα, η σχέση τους αναζωπυρώθηκε.

Αντάλλαξαν ερωτικές επιστολές, ενώ ο Μπετόβεν της αφιέρωσε μουσικά έργα που κρύβουν «κρυπτογραφημένα» μηνύματα. Η Ιωσηφίνα πληρούσε όλα τα κριτήρια: ήταν παντρεμένη, ευγενικής καταγωγής και βρισκόταν στην Πράγα εκείνη την περίοδο. Όμως δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι βρέθηκε στο Κάρλσμπαντ το ίδιο καλοκαίρι.

Το κλειδί για την επίλυση του μυστηρίου

Υπάρχει ένα ακόμη δελεαστικό στοιχείο στην υποψηφιότητα της Ιωσηφίνας. Αν και είχε αποξενωθεί από τον σύζυγό της τον Ιούλιο του 1812, γέννησε ένα παιδί εννέα μήνες αργότερα.

Η Μινόνα φον Στάκελμπεργκ γεννήθηκε στις 9 Απριλίου 1813 και ήταν επίσημα παιδί του δεύτερου συζύγου της Ιωσηφίνας, Κρίστοφ φον Στάκελμπεργκ. Ωστόσο, κάποιοι αναρωτιούνται αν ήταν κόρη του Μπετόβεν.

Ο μουσικολόγος Ρίτα Στέμπλιν υποστήριξε ότι το όνομα «Μινόνα» είναι συμβολικό, εμπνευσμένο από τις αγαπημένες ιστορίες του βάρδου Όσιαν που λάτρευε ο Μπετόβεν.

Παράλληλα, η Αντόνι Μπρεντάνο γέννησε τον Καρλ Γιόζεφ Μπρεντάνο τον Μάρτιο του 1813, λίγους μήνες μετά την επιστολή. Δύο παιδιά, δύο πιθανές μητέρες, δύο μυστήρια.

Σήμερα, οι επιστήμονες προτείνουν ότι η γενετική εξέταση των λειψάνων τους σε σχέση με το DNA του Μπετόβεν -το οποίο αναλύθηκε το 2023 από τούφες μαλλιών του- θα μπορούσε να δώσει απαντήσεις. Όμως οι αυστηροί κανόνες εκταφής καθιστούν το εγχείρημα σχεδόν αδύνατο.

Όπως σημειώνει ο ιστορικός Γουίλσον, η επιστολή δείχνει έναν Μπετόβεν που είχε εγκαταλείψει την ελπίδα να κάνει οικογένεια.

Αυτό τον ώθησε να αφιερώσει ακόμη περισσότερη ενέργεια στη μουσική του. Ο Κάγιερς προσθέτει: «Η ιστορία τον κάνει πιο ανθρώπινο και ευάλωτο».

Δεν ήταν απλώς μια μοναχική ιδιοφυΐα που ξεπερνούσε τις κοινοτοπίες της ζωής. Ήταν ένας άνθρωπος που βίωσε μεγάλο έρωτα όπως όλοι μας.

Ίσως να μην μάθουμε ποτέ ποια ήταν η «Αθάνατη Αγαπημένη». Κι όμως, αυτό το μυστήριο είναι που κρατά ζωντανή τη φλόγα της ιστορίας. Η επιστολή του Μπετόβεν συνεχίζει να μας συγκινεί, να μας προκαλεί και να μας θυμίζει ότι πίσω από τις συμφωνίες και τις σονάτες κρύβεται ένας άνθρωπος που αγάπησε με πάθος.
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.