Αν ρωτήσουμε σήμερα τι σημαίνει η λέξη «γκάγκαρος», πιθανότατα λίγοι θα ξέρουν την απάντηση. Σε άλλες εποχές, όταν η Αθήνα ήταν ένα μικρό χωριό, σήμαινε τον αυθεντικό, βέρο Αθηναίο. Αυτός του οποίου το γενεαλογικό δέντρο και οι οικογενειακές ρίζες χάνονται βαθιά στο παρελθόν της παλιάς πόλης, πολύ πριν η πρωτεύουσα πλημμυρίσει από εσωτερικούς μετανάστες.
Τι ήταν ο γκάγκαρος;
H λέξη δεν κρύβει κάποιον αριστοκρατικό τίτλο ή κάποια ευγενική καταγωγή. Η υπέρτατη απόδειξη αθηναϊκής εντοπιότητας οφείλει το όνομά της σε ένα χοντρό, βαρύ κομμάτι ξύλου. Για να καταλάβουμε την προέλευση του όρου, πρέπει να ταξιδέψουμε στην Αθήνα της Τουρκοκρατίας και των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων.
Τότε, η πόλη ήταν ουσιαστικά ένα μεγάλο, αγροτικό κέντρο, συγκεντρωμένο γύρω από την Πλάκα και την Ακρόπολη. Εκείνη την εποχή, οι νυχτερινές επιδρομές από ληστές και συμμορίες ήταν ένας καθημερινός εφιάλτης. Οι ντόπιοι, παλιοί Αθηναίοι, έχτιζαν τα σπίτια τους σαν μικρά, απόρθητα φρούρια, με ψηλούς μαντρότοιχους και βαριές, τεράστιες ξύλινες αυλόπορτες.
Για να ασφαλίσουν αυτές τις πόρτες τα βράδια, δεν χρησιμοποιούσαν απλές κλειδαριές, αλλά ένα τεράστιο, εσωτερικό ξύλινο μάνταλο. Αυτός ο ογκώδης ξύλινος σύρτης, που έπεφτε με δύναμη και ασφάλιζε την πύλη προστατεύοντας την οικογένεια, ονομαζόταν «γκάγκαρο».
Η λέξη που επιβίωσε
Όταν η Αθήνα ανακηρύχθηκε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, άρχισε να δέχεται καραβάνια νέων κατοίκων από κάθε γωνιά της επαρχίας. Οι νεοφερμένοι έχτιζαν μικρότερα, πρόχειρα σπίτια χωρίς τέτοια βαριά μέτρα ασφαλείας.
Έτσι, οι παλιοί Αθηναίοι, στην προσπάθειά τους να διαχωρίσουν τη θέση τους και να τονίσουν την αστική τους ανωτερότητα απέναντι στους «επαρχιώτες», άρχισαν να περηφανεύονται λέγοντας: «Εμείς είμαστε από σπίτι με γκάγκαρο».
Με το πέρασμα των δεκαετιών, η φράση συμπτύχθηκε. Το ξύλινο μάνταλο ξεχάστηκε στον χρόνο, αλλά η λέξη έμεινε. Ο κάτοικος του σπιτιού με το γκάγκαρο έγινε απλώς ο «Γκάγκαρος», μετατρέποντας ένα ταπεινό εργαλείο ασφαλείας στον πιο θρυλικό τίτλο αστικής καταγωγής στην ιστορία της πόλης.
- Πού να μη νοικιάσετε στην Αθήνα: Οι 5 απλησίαστες περιοχές για φοιτητές - Tο κόλπο για φθηνό σπίτι
- Ντίμης Μαυρόπουλος: Ποιος ήταν ο επιχειρηματίας που σκοτώθηκε στην Κύπρο - Το χρονικό της τραγωδίας στο Κάβο Γκρέκο
- Τα πιο παράξενα μέρη του κόσμου όπου οι γάτες είναι παντού - Ανάμεσά τους και ένα ελληνικό νησί
- Ο Ιταλός παλαιστής που εκτοξεύει πίτσες έχει ένα μυστικό όπλο
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
