Το Netflix του 19ου αιώνα που έκανε θραύση και χωρίς video

Στριμάρουμε τα πάντα σήμερα: Τραγούδια, ταινίες, θέατρο, την καθημερινότητα μας. Κι όμως, το streaming υπήρξε και τον 19ο αιώνα, όταν οι πλατφόρμες τύπου Netflix δεν υπήρχαν στην ανθρωπότητα ούτε ως τεχνολογικοί εφιάλτες. Θα εξηγήσουμε, αλλά πρώτα, θα επιστρέψουμε στο 1881.

Το φθινόπωρο του 1881 ήταν αξιοσημείωτο στο Παρίσι. Η Πόλη του Φωτός φιλοξενούσε την πρώτη Διεθνή Έκθεση Ηλεκτρισμού κοντά στα Ηλύσια Πεδία. Η έκθεση προκάλεσε αίσθηση, με Ευρωπαίους να συρρέουν στο Παρίσι για να δουν τα θαύματα του ηλεκτρισμού, από τη λάμπα του Έντισον και το τηλέφωνο του Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ έως μια μικρή συσκευή που έμοιαζε ακόμα πιο εντυπωσιακή: το θεατρόφωνο.

Το θεατρόφωνο ήταν κάτι πραγματικά εντυπωσιακό. Το σύστημα περιλάμβανε καλώδια που συνδέονταν από μία σκηνή σε ένα διπλό ηχητικό κανάλι με ξεχωριστό ήχο για κάθε αυτί. Τα καλώδια μετέφεραν τον ήχο σε μια συσκευή αναπαραγωγής. Για την έκθεση, είχαν εγκατασταθεί 80 τηλεφωνικοί πομποί πάνω στη σκηνή της Όπερας του Παρισιού, οι οποίοι ήταν συνδεδεμένοι (μέσω καλωδίων μέσα από τους υπονόμους του Παρισιού) με την Έκθεση Ηλεκτρισμού.

Οι επισκέπτες μπορούσαν να πάρουν το θεατρόφωνο στα χέρια τους και να ακούσουν μια ζωντανή παράσταση της όπερας από απόσταση άνω των δύο χιλιομέτρων από τη σκηνή. Σύμφωνα με το New Scientist, ήταν η πρώτη μετάδοση στερεοφωνικού ήχου.

Ο εφευρέτης Κλεμάν Αντέρ, σήμερα γνωστός κυρίως για το έργο του στην αεροπορία, είχε προηγουμένως κατασκευάσει το πρώτο τηλεφωνικό δίκτυο στο Παρίσι, και απ' ότι φαίνεται, κοιτούσε μακριά στο μέλλον. 

Η κοινωνική καταξίωση του θεατρόφωνου

Οι Παριζιάνοι αγκάλιασαν αμέσως την εφεύρεση. Ο καλλιτέχνης της Belle Époque, Ζιλ Σερέ, την απαθανάτισε σε μια λιθογραφία, όπου μια γυναίκα με κίτρινο φόρεμα χαμογελάει ενώ ακούει όπερα μέσω του θεατρόφωνου. Ο Βίκτωρ Ουγκώ εντυπωσιάστηκε ιδιαίτερα:

«Πήγαμε με την Άλις και τα δύο παιδιά στο Ξενοδοχείο του Ταχυδρόμου. Στην πύλη συναντήσαμε τον Μπερτελό που ερχόταν. Πήγαμε. Είναι πολύ περίεργο. Αρχίζει με δύο ακουστικά στον τοίχο, και ακούμε την όπερα. Αλλάζουμε ακουστικά και ακούμε το Γαλλικό Θέατρο, τον Κοκελέν. Και αλλάζουμε πάλι και ακούμε την Κομίκ Όπερα. Τα παιδιά κι εγώ ενθουσιαστήκαμε»

Το θεατρόφωνο και παρόμοιες υπηρεσίες υιοθετήθηκαν από την υψηλή κοινωνία σε όλη την Ευρώπη. Το 1884, ο βασιλιάς της Πορτογαλίας Ντον Λουίς, φανατικός λάτρης της όπερας, χρησιμοποίησε το θεατρόφωνο για να παρακολουθήσει την παράσταση Laureana από το παλάτι του, πιθανότατα γιατί το πάπλωμα ήταν πολύ ζεστό. Μάλιστα, υποστήριξε τη διάθεση συνδρομών για λάτρεις της όιπερα, προσφέροντας 90 παραστάσεις για 180.000 ρεάλια. Ακούγεται πανάκριβο, όπως και το σημερινό Netflix.

Καφενεία και παμπ εκμεταλλεύτηκαν τη νέα τάση, χρεώνοντας το κοινό για να ακούσει θεατρικά έργα, περίπου όπως με τον τρόπο που σήμερα προβάλλονται ματς σε χώρους εστίασης.. Σε ξενοδοχεία και καφέ του Παρισιού, το θεατρόφωνο εγκαταστάθηκε σε σταθμούς λειτουργίας με κέρματα, ενώ η ιδέα εξαπλώθηκε και στη Βρετανία, όπου συγκεντρώνονταν ομάδες αριστοκρατών για να ακούσουν δημοφιλείς παραστάσεις. Ακόμη και η βασίλισσα Βικτόρια είχε συνδρομή, όπως και περίπου 600 άλλοι άνθρωποι στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο ορισμός της premium υπηρεσίας. 

Το τέλος του θεατρόφωνου

Αντιλαμβανόμενος την επιτυχία της εφεύρεσής του, ο Αντέρ ίδρυσε την Compagnie du Theatrophone. Ωστόσο, οι πληροφορίες για την εταιρεία παραμένουν περιορισμένες. Το μόνο σίγουρο είναι ότι έκλεισε τη δεκαετία του 1930, σχεδόν 50 χρόνια μετά την ίδρυσή της.

Η πτώση του θεατρόφωνου ήρθε ενώ τα ραδιόφωνα είχαν εξελιχθεί σημαντικά, προσφέροντας καλύτερη ποιότητα και ευκολία, και μάλιστα σε πολύ χαμηλότερο κόστος. Έτσι, αυτή η πρωτοποριακή για την εποχή της συσκευή έμεινε στην ιστορία ως προάγγελος του livestreaming, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύνδεση ανθρώπων μέσω ηχητικού σήματος, ανεξαρτήτως απόστασης.

(με πληροφορίες από Mentalfloss)

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.