Πόσο κινδυνεύουμε από τη μηνιγγίτιδα Β και πώς μεταδίδεται;

Σε εξέλιξη βρίσκεται η έξαρση μηνιγγίτιδας στο Κεντ της Μ. Βρετανίας, που κόστισε ήδη τη ζωή σε μία μαθήτρια λυκείου και σε έναν φοιτητή, ενώ καταγράφηκαν δεκάδες κρούσματα.

Σύμφωνα με τον νεότερο απολογισμό της Βρετανικής Αρχής Ασφαλείας της Υγείας (UKHSA), έως και χθες αργά το απόγευμα είχαν διαγνωστεί 20 κρούσματα, σε νέες και νέους ηλικίας κυρίως από 18 έως 21 ετών.

Οι εργαστηριακές εξετάσεις σε 6 από τους ασθενείς έδειξαν πως είχαν προσβληθεί από μηνιγγιτιδόκοκκο της οροομάδας Β (MenB). Με αφορμή αυτό το εξαιρετικά ανησυχητικό γεγονός, δύο διακεκριμένοι Έλληνες επιστήμονες εξηγούν τι συμβαίνει και γιατί η μηνιγγίτιδα δεν είναι... «παίξε-γέλασε».  

Από την εγχώρια επιστημονική κοινότητα, ο καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ και μέλος στο ΔΣ του ΕΟΔΥ, Δημήτρης Παρασκευής, επισημαίνει πως τέτοιου είδους περιστατικά είναι σπάνια, αλλά έχουν κατά καιρούς καταγραφεί, κυρίως σε πανεπιστημιουπόλεις (στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ).

Άλλωστε κρούσματα μηνιγγίτιδας Β με σοβαρή νόσηση και θάνατοι έχουν δυστυχώς συμβεί και στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια, ειδικά στην φοιτητική κοινότητα της Πάτρας και σε εποχές κοντά στο φημισμένο καρναβάλι της Πάτρας, που αυξάνει εκθετικά τον βαθμό συγχρωτισμού των νέων στους δρόμους της πόλης, τα cafe και τα κέντρα διασκέδασης.  

Διαβάστε ακόμα: Όλα όσα πρέπει να ξέρουμε για τη μηνιγγίτιδα, τη νόσο φόβητρο για κάθε οικογένεια

Απαιτείται στενή επαφή για τη μετάδοση

Ο καθηγητής Δημήτρης Παρασκευής εξηγεί ότι η μηνιγγίτιδα χρειάζεται στενή επαφή για να μεταδοθεί και κυρίως καταγράφονται κρούσματα σε φοιτητικές κοινότητες ή στον στρατό που οι νέοι μοιράζονται κοιτώνες, διασκεδάζουν πολύ κοντά ο ένας στον άλλον και πίνουν από το ίδιο μπουκάλι ή ποτήρι.

Τα κρούσματα μηνιγγίτιδας καταγράφουν κορύφωση σε δύο ηλικιακές ομάδες, τη βρεφική και νηπιακή ηλικία που είναι ακόμα ανώριμο το ανοσοποιητικό σύστημα και μετά στη φοιτητική ζωή, ακριβώς λόγω των ειδικών συνθηκών που ισχύουν σε εκείνα τα χρόνια.

Ο μηνιγγιτιδόκοκκος δεν επιβιώνει πάνω σε επιφάνειες και γι' αυτό απαιτείται η στενή επαφή για την μετάδοσή του.

Υψηλά ποσοστά ασυμπτωματικής φορείας

Ο Δημήτρης Παρασκευής παράλληλα επισημαίνει πως ο μηνιγγιτιδόκοκκος έχει υψηλά ποσοστά ασυμπτωματικής φορείας, καθώς αποικίζει την περιοχή του φάρυγγα, με έναν στους 10 ανθρώπους ανάμεσα μας να συμβιώνει μαζί του χωρίς να εκδηλώνει κανένα πρόβλημα υγείας.

Η ασυμπτωματική φορεία αναφέρεται σε άτομο που έχει μολυνθεί από παθογόνο μικροοργανισμό (ιό, βακτήριο), αλλά δεν εμφανίζει συμπτώματα της νόσου.

Παρά την απουσία συμπτωμάτων, ωστόσο, ο φορέας μπορεί να μεταδώσει τη λοίμωξη σε άλλους, διαδραματίζοντας έτσι σημαντικό ρόλο στη διασπορά λοιμωδών ασθενειών όπως ο COVID-19, η γρίπη και η μηνιγγίτιδα. 

Επικίνδυνη η διεισδυτική νόσος

Η βαριά νόσηση με μηνιγγίτιδα αφορά την διεισδυτική νόσο, που συμβαίνει όταν ο μηνιγγιτιδόκοκκος (το βακτήριο) περνά στο αίμα. Τότε η λοίμωξη επιδεινώνεται ταχύτατα, οπότε ελαχιστοποιείται χρονικά το θεραπευτικό «παράθυρο» ιατρικής παρέμβασης,  καθώς μπορεί να προκληθεί σηψαιμία (σηπτικό σοκ) που επιφέρει τον θάνατο.

Η μηνιγγίτιδα μπορεί να είναι ιογενής ή βακτηριακή. Η βακτηριακή νόσος έχει υψηλή θνησιμότητα (10%) και  μπορεί να αφήσει στους ασθενείς ισόβιες αναπηρίες όπως η κώφωση ή άλλες νευρολογικές παθήσεις, όπως αναφέρει  η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Παθολόγος, Καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του ΕΚΠΑ.

Τα εμβόλια κατά της μηνιγγίτιδας είναι ενταγμένα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Ωστόσο, ενώ το εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο C είναι αρκετά παλαιότερο (αποζημιώνεται για όλους) και έχει χορηγηθεί στο πλαίσιο των παιδιατρικών εμβολιασμών ρουτίνας εδώ και χρόνια, το νεότερο εμβόλιο για τον μηνιγγιτιδόκοκκο Β είναι μεταγενέστερο και μπήκε πιο πρόσφατα στο Πρόγραμμα.

Συνεπώς, δεν είναι όλα τα παιδιά, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες εμβολιασμένοι κατά της μηνιγγίτιδας Β.

Επιπλέον, στα μετά-πανδημικά χρόνια (της covid 19) εκδηλώνεται στην πατρίδα μας, στη Μ. Βρετανία και σε πολλές άλλες χώρες το φαινόμενο της εμβολιαστικής κόπωσης, που έχει γίνει αιτία να μειωθεί σημαντικά η εμβολιαστική κάλυψη- όχι τόσο σε βρέφη όσο σε παιδιά και εφήβους, με αποτέλεσμα να αυξάνεται ο κίνδυνος επιδημικής ή μικρο-επιδημικής έξαρσης για διάφορα παθογόνα.   

Στην πατρίδα μας να θυμίσουμε ότι το εμβόλιο κατά της μηνιγγίτιδας Β αποζημιώνεται για τα βρέφη και νήπια ηλικίας έως 2 ετών (με ή χωρίς υποκείμενα προβλήματα υγείας), ενώ για τα μεγαλύτερα παιδιά, τους εφήβους και τους νεαρούς ενήλικες, συνταγογραφείται από τον παιδίατρο ή τον παθολόγο αλλά το κόστος του το πληρώνουν   οι γονείς από την τσέπη τους.  

Στο σημείο αυτό ο καθηγητής Δημήτρης Παρασκευής υπογραμμίζει πως υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο να καταστεί  η μηνιγγίτιδα πιο γρήγορα διεισδυτική νόσος και συνεπώς πιο επικίνδυνη για τη ζωή του ασθενούς.

Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν τη γενετική προδιάθεση (κάποιοι άνθρωποι είναι γενετικά πιο  ευάλωτοι), η αυξημένη επιθετικότητα ορισμένων στελεχών  και το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα από προηγούμενες λοιμώξεις.

Ειδικά σε αυτή τη χρονική συγκυρία που έχουν προηγηθεί άλλες εποχικές λοιμώξεις όπως η covid-19, η γρίπη, η λοίμωξη με αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV), γαστρεντερίτιδες κτλ, το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων που νόσησαν ήδη αυξάνει την ευαλωτότητα τους έναντι του μηνιγγιτιδόκοκκου Β. 

Χημειοπροφύλαξη με αντιβιοτικά & εμβολιασμός

Τώρα όταν ξεσπά μία μικρο-επιδημία ή μια επιδημία μηνιγγίτιδας, η πρώτη κίνηση για την  προστασία της Δημόσιας Υγείας  είναι η χορήγηση χημειοπροφύλαξης στις επαφές των ασθενών. Δίνονται ως χημειοπροφύλαξη προληπτικά αντιβιοτικά σε μεγάλο αριθμό ατόμων και συνιστάται  και εμβολιασμός, ο οποίος ωστόσο  χρειάζεται κάποιο χρονικό διάστημα για να ολοκληρωθεί. Πιο άμεσο μέτρο είναι η χημειοπροφύλαξη. 

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι με τα πρώτα συμπτώματα ο ασθενής πρέπει να επικοινωνήσει με τον γιατρό του και επειδή η μηνιγγίτιδα είναι σοβαρότατη νόσος, καλό θα είναι όποιος εκδηλώσει συμπτώματα  να απευθυνθεί αμέσως  στα εξωτερικά ιατρεία των νοσοκομείων.  Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν φωτοφοβία,  δυνατό πονοκέφαλο, αυχενική δυσκαμψία, πυρετό, ζαλάδα, τάση για εμετό και δεν είναι ανάγκη να εμφανιστούν όλα μαζί. Ακόμα πιο επείγουσα είναι η κατάσταση όταν εμφανιστούν τα χαρακτηριστικά εξανθήματα στο δέρμα, καθώς τότε η νόσος έχει ήδη καταστεί διεισδυτική, οπότε μικραίνει πολύ το λεγόμενο «θεραπευτικό παράθυρο». 

Στο σημείο αυτό πρέπει να εξηγήσουμε ότι το βρετανικό ΕΣΥ(NHS) λειτουργεί λίγο διαφορετικά από το ελληνικό ΕΣΥ. Στην Μ. Βρετανία, ο ασθενής απευθύνεσαι στον GP και με δικό του παραπεμπτικό μπαίνει στο νοσοκομείο, κάτι που δεν ισχύει  στην Ελλάδα

Επίσης μία άλλη διαφορά είναι ότι στην Ελλάδα έχουμε παιδιάτρους που έχουν κάνει πολυετή εξειδίκευση στην ειδικότητα της παιδιατρικής κι έχουν άριστη σχέση βαθιάς εμπιστοσύνης με τους Έλληνες γονείς. Στην Μ. Βρετανία δεν ισχύει κάτι τέτοιο γιατί εκεί  η εξειδίκευση των γιατρών στην παιδιατρική διαρκεί μόλις λίγους μήνες. Το γεγονός αυτό εύλογα δεν ευνοεί τις υψηλές εμβολιαστικές καλύψεις. 

Αυτό το άρθρο στο Reader δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνωμάτευση ενός ιατρού. Για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας έχετε, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε κάποιο επαγγελματία υγείας.