Η ωραιότατη ζούγκλα και ο μύθος του δικαίου

Ζούμε στην εποχή της απόλυτης ειλικρίνειας, αρκεί να ξέρεις να διαβάζεις πίσω από τις ανακοινώσεις των εκπροσώπων τύπου και τα διαγγέλματα των «πεφωτισμένων» ηγετών. Το «διεθνές δίκαιο», η «ισότητα απέναντι στον νόμο» και οι «δημοκρατικές αξίες» έχουν καταντήσει τα λιβάνια που καίνε οι ισχυροί πάνω από τα πτώματα των αδυνάμων, για να μην μυρίζει η αποσύνθεση της ηθικής τους.

Ο «Νόμος του Ισχυρού» δεν επέστρεψε ποτέ, γιατί πολύ απλά δεν έφυγε ποτέ· ήταν πάντα εκεί, κρυμμένος πίσω από την κολλαριστή γραβάτα των θεσμών, περιμένοντας τη στιγμή που τα προσχήματα θα γίνονταν πια περιττά βάρη.

Κοιτάξτε το παγκόσμιο κάδρο και θα δείτε μια κυνική χορογραφία επιβολής. Οι ΗΠΑ αποφασίζουν ποιος δικαιούται να έχει κυβέρνηση στη Βενεζουέλα με τη φυσικότητα που ένας ιδιοκτήτης επιχείρησης αλλάζει υπάλληλο, επιβάλλοντας κυρώσεις που λιμοκτονούν λαούς στο όνομα μιας ελευθερίας που πάντα καταλήγει να έχει τη γεύση του πετρελαίου.

Διαβάστε επίσης: Ρουμπίνα Αμινιάν: Ποια ήταν η «θαρραλέα» διαδηλώτρια που σκότωσε η αστυνομία του Ιράν

Η Ρωσία τεμαχίζει την Ουκρανία και όποια άλλη γεωγραφική ζώνη θεωρεί «ζωτικό της χώρο», θυμίζοντάς μας ότι στον 21ο αιώνα τα σύνορα είναι απλές γραμμές στο χώμα που σβήνονται με ερπύστριες, αρκεί να έχεις αρκετές κεφαλές στο πυρηνικό σου οπλοστάσιο. Στη Γάζα, το Ισραήλ παραδίδει μαθήματα γενοκτονικής μεθοδικότητας σε ζωντανή μετάδοση, ισοπεδώνοντας κάθε έννοια αναλογικότητας, ενώ η διεθνής κοινότητα ψελλίζει ευχολόγια την ώρα που τροφοδοτεί τη μηχανή του θανάτου με νέα πυρομαχικά.

Την ίδια στιγμή, η Κίνα, με τη σιωπηλή δύναμη του χρήματος, εξαγοράζει ολόκληρες οικονομίες ηπείρων, επιβάλλοντας έναν ιδιότυπο οικονομικό ολοκληρωτισμό που δεν χρειάζεται σφαίρες για να σε υποδουλώσει. Είναι μια νέα μορφή αποικιοκρατίας, ψηφιακά αναβαθμισμένη, όπου τα δεσμά δεν είναι σιδερένια αλλά χρεωστικά.

Τα παραδείγματα είναι άπειρα, αλλά έχουν όλα ένα κοινό χαρακτηριστικό: σε αυτό το παγκόσμιο παζάρι ισχύος, το δίκαιο είναι απλώς το εργαλείο του νικητή.

Ο εθισμός στον κυνισμό και η κανονικοποίηση του τρόμου

Το πραγματικό πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οι θύτες. Οι θύτες κάνουν αυτό που έκαναν πάντα, επιβάλλονται γιατί μπορούν και γιατί το σύστημα τους επιτρέπει να το κάνουν ατιμώρητα. Το πραγματικό πρόβλημα είμαστε εμείς. Οι λαοί, ο «απλός κόσμος», που παρακολουθούμε τη σφαγή από τους καναπέδες μας, επεξεργαζόμενοι τη βία ως κάτι το «φυσιολογικό», σχεδόν αναπόφευκτο. Έχουμε εθιστεί στον κυνισμό με μια ταχύτητα που τρομάζει. Συζητάμε για γεωπολιτικές σκακιέρες, για ισορροπίες δυνάμεων και για μακροοικονομικά μεγέθη, λες και είμαστε αναλυτές της Wall Street ή στρατηγοί του Πενταγώνου και όχι οι επόμενοι στη σειρά για το σφαγείο.

Αυτή η κανονικοποίηση του τρόμου είναι η μεγαλύτερη επιτυχία του συστήματος. Μας έμαθαν να βλέπουμε τον θάνατο του «άλλου» ως μια στατιστική αναγκαιότητα και την καταστολή ως μια δυσάρεστη αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για την «ασφάλειά» μας. Αποδεχόμαστε το παραμύθι της «νομιμότητας» την ώρα που η αστυνομική βία στις πόλεις μας και η στρατιωτική καταστολή στα σύνορα μας δείχνουν το αληθινό πρόσωπο της εξουσίας. Ο νόμος δεν είναι το δίκαιο· ο νόμος είναι η θέληση του ισχυρού μεταμφιεσμένη σε άρθρα, παραγράφους και ΦΕΚ. Αν είσαι αρκετά δυνατός, ο νόμος είναι το όπλο σου. Αν είσαι αδύναμος, ο νόμος είναι η αγχόνη σου.

Εδώ υπάρχει μια πλάνη οικουμενικών διαστάσεων: η ψευδαίσθηση ότι είμαστε «πολίτες» με αναφαίρετα δικαιώματα. Στην πραγματικότητα, για το παγκόσμιο σύστημα, παραμένουμε «κρέας για τα κανόνια». Κυριολεκτικά στις πεδιάδες της ανατολικής Ευρώπης και στα ερείπια της Μέσης Ανατολής, και μεταφορικά στους χώρους εργασίας, όπου η επιβίωσή μας εξαρτάται από τις ορέξεις των αγορών και τα κέφια των αλγορίθμων. Είμαστε αναλώσιμα νούμερα σε ένα λογιστικό φύλλο που πάντα πρέπει να βγαίνει κερδοφόρο για τους λίγους, ακόμα κι αν το κόστος εξισορρόπησης είναι η ίδια μας η ζωή.

Η απάτη του πολιτισμού και η ανάγκη για ρήξη

Η «ζούγκλα» που βλέπουμε γύρω μας δεν είναι το χάος· είναι ένα εξαιρετικά οργανωμένο, ιεραρχημένο σύστημα επιβολής. Το γεγονός ότι έχουμε μάθει να το αποκαλούμε «πολιτισμό» είναι η τελική νίκη των ισχυρών επί του πνεύματός μας. Όσο συνεχίζουμε να μιλάμε με τους όρους που μας έμαθαν –για «δίκαιους πολέμους», για «νόμιμη άμυνα» και για «ανάπτυξη»– τόσο θα παραμένουμε το θήραμα που τρέφει το κτήνος. Ο Νόμος του Ισχυρού θρέφεται από τη δική μας παραίτηση, από τη δική μας αποδοχή ότι η βαρβαρότητα είναι απλώς μια «δύσκολη πραγματικότητα» στην οποία οφείλουμε να προσαρμοστούμε για να επιβιώσουμε.

Η «ισότητα» που μας έταξαν τελειώνει εκεί που αρχίζουν τα συμφέροντα των ομίλων, των καρτέλ και των κρατών-μαριονετών. Μέχρι να σταματήσουμε να βλέπουμε την καταστολή ως «επιβολή της τάξης» και τον πόλεμο ως «διεθνή πολιτική», θα είμαστε πάντα το αναλώσιμο υλικό που τροφοδοτεί τη μηχανή. Η μηχανή αυτή δεν έχει ηθική, δεν έχει πατρίδα και κυρίως, δεν χορταίνει ποτέ.

Η μόνη αλήθεια είναι ότι το «δίκαιο» δεν παραχωρείται· ή το επιβάλλεις ή το στερείσαι. Όσο επιτρέπουμε στους ισχυρούς να ορίζουν το περιεχόμενο των λέξεων, θα ζούμε σε έναν κόσμο όπου η σφαγή θα βαφτίζεται «ειρηνευτική επιχείρηση» και η εξαθλίωση «οικονομική μεταρρύθμιση». Η ζούγκλα είναι εδώ, είναι λαμπερή, είναι ψηφιακή, αλλά παραμένει ζούγκλα. Και σε αυτή τη ζούγκλα, αν δεν είσαι έτοιμος να αμφισβητήσεις το παραμύθι, είσαι ήδη το επόμενο γεύμα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.