Ο Σαίξπηρ κουράστηκε με τους ρατσιστές

Ένα από τα δικαστικά τεκμήρια που έπρεπε να παρουσιαστεί, πλην εντελώς τυπικά, στη δίκη της Νυρεμβέργης, με αναμενόμενη την ετυμηγορία για τα στελέχη και τους αξιωματικούς των Ναζί, ήταν αυτό της ψυχοπαθολογίας.

Γκέρινγκ, Ες, Ρίμπεντροπ, Σπέερ, τους εγκεφάλους των παρασημοφορημένων γενοκτόνων κλήθηκαν να «ψαχουλέψουν» οι Αμερικανοί, ψυχολόγος Γκούσταβ Γκίλμπερτ, και ψυχίατρος Ντάγκλας Κέλι.

Παρόλο που έπαιξαν μικρό ρόλο στις ακροάσεις, οι συνεντευξιάζοντες έψαχναν απαντήσεις σε ένα πιο επιτακτικό ερώτημα: Ήταν τέρατα ή απλοί άνθρωποι που διέπραξαν τερατωδίες;

Μετά από εντατικές ψυχομετρήσεις και συνεντεύξεις, τόσο ο Κέλι όσο και ο Γκίλμπερτ υποστήριξαν ότι όλοι οι εγκληματίες πολέμου είχαν, νομικά τουλάχιστον, σώας τας φρένας.

Διαβάστε ακόμα: Σάλος στη Νότια Κορέα: Αξιωματούχος πρότεινε «εισαγωγή γυναικών» για να αυξηθούν οι γέννες

Οι δύο ψυχολόγοι, κλινικά, μπορεί να έδωσαν διαφορετικές εκτιμήσεις της προσωπικότητας του «ναζί», αλλά κατέληξαν ουσιαστικά στο ίδιο συμπέρασμα.

Ο Γκίλμπερτ τους κατέταξε ως ψυχοπαθητικές προσωπικότητες, αλλά το μόνο «παθολογικό» που μπορούσε να τους επιδώσει, ήταν μία στρεβλή ανατροφή που τους δίδαξε να σέβονται πηγές εξουσίας πέρα και πάνω από τη λογική ή το συναίσθημα, ενώ ως «αντίδοτο» πρότεινε πάλι την ανατροφή με εκπαίδευση στην κριτική σκέψη.

Ο Κέλι από την άλλη έγραψε στο «22 κελιά στη Νυρεμβέργη», ότι παρόλο που ορισμένοι από τους Ναζί κρατούμενους μπορούσαν να αξιολογηθούν ως προβληματικές προσωπικότητες κατά τη διάρκεια των εξετάσεων, δεν πίστευε ότι ήταν ψυχικά ασθενείς.

Προειδοποίησε μάλιστα ότι μια κυβέρνηση ναζιστικού τύπου θα ήταν δυνατή ακόμη και στην Αμερική, επειδή ήταν μια «κοινωνικοπολιτισμική ασθένεια» και όχι σύμπτωμα κάποιας «δυσπλασίας» στον εγκέφαλο. 

Για να το πω αλλιώς, και πιο κυνικά, εάν δεν τον ακολουθούσε η φήμη, εύκολα θα άραζες για καφέ με κάποιον όπως ο Γκέρινγκ, ενώ όταν θα άρχιζε να πετάει αποφθέγματα για ανώτερες φυλές, αντικαταστάσεις και τον πυθμένα της θάλασσας, φυσικά δεν θα αντιδρούσες στέλνοντάς τον στον Άρειο Πάγο, παρά θα γελούσες αμήχανα και θα απαντούσες, με μία αντίσταση μετρημένη ώστε να μη σου χαλάσει τη μεσημεριανή σιέστα, «ε τώρα υπερβάλλεις».

Στο δικό μας σύμπαν, ίσως θα βίωνες μία παρατεταμένη μπλε περίοδο, διαβάζοντας βδομάδα τη βδομάδα στο X πώς μία χαροκαμένη μανούλα που είχε την ψήφο εμπιστοσύνης σου, μεταλλάσσεται προοδευτικά σε συνοριοφύλακα, στημένη στο λιμάνι κρατώντας ψαροτούφεκο, καρτερώντας μία βάρκα με χαροκαμένες μανούλες.

Γιατί πάω εκεί, γιατί αυτές οι εντυπώσεις, οι micro-γαϊδουριές που βιώνουμε από συμπολίτες μας κάθε μέρα, βαραίνουν και στη δική μου συνείδηση όσο του οποιουδήποτε.

Αλλά αυτό είναι διαφορετικό από το να χανόμαστε στην τάφρο της απογοήτευσης του νεοέλληνα που, προδομένος από τη Μαρία Καρυστιανού, τρέχει να γράψει στα socials για το πως μπήκε ΤΩΡΑ η «ταφόπλακα στο σκάνδαλο των Τεμπών», λες και μία υπόθεση τέτοιας βαρύτητας κρεμόταν μόνο από μία κοτσονάτη «Μαντόνα».

Διαβάστε ακόμα: Πορτογαλία: Ο σοσιαλιστής Σεγκούρο νέος πρόεδρος με 66% και πρόγραμμα ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους

Πολλοί άνθρωποι που δεν είναι αναίσθητοι στο τι γίνεται γύρω τους, σε τέτοιους καιρούς σχηματίζουν ενίοτε μία εντύπωση για τη θέση μας στην ιστορική κλίμακα. Η εγγύτητα στις κρίσεις που ζούμε μας δημιουργεί μία ανισόμετρη εικόνα για το πόσο καταπεσμένες είναι, ήταν ή μπορούν να είναι άλλες κοινωνίες, μία απογοήτευση, και μία κούραση αφομοίωσης της σκληρής πραγματικότητας.

Μας φαίνεται απίστευτο ότι δεν έχουμε ωριμάσει κοινωνικά εδώ και έναν αιώνα και μας απελπίζουν τα πισωγυρίσματα, κάτι που αναγκάζει την υπόθεση ότι μόνο η πρόοδος περιμένει πίσω από εκείνο τον απότομο λόφο, αρκεί να υπομείνουμε μαρτυρικά.

Αλλά σάμπως με τι ασχολούνταν οι άνθρωποι δύο, τρεις, και τέσσερις αιώνες πριν;

Με αφορμή το μεταναστευτικό, hot topic από εδώ έως την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ian McKellen παρουσίασε πρόσφατα έναν μονόλογο στο talk show του Στίβεν Κολμπέρ:

«Και έστω ότι οι ιαχές σας είχαν επισκεπάσει τη μεγαλοπρέπεια της Αγγλίας, θα βλέπατε τους εξαθλιωμένους ξένους, με τα μωρά στις πλάτες, με τις φτωχές αποσκευές τους, να βαριοπατούν στα λιμάνια και στις ακτές για να σαλπάρουν.

Και έστω ότι κυβερνάτε πια σαν βασιλιάδες τις έξεις σας, με τoυς άρχοντες να έχουν φιμωθεί από τη βία σας, και περήφανα ρακένδυτοι στις βουλές σας:

Τι έχετε τώρα; Θα σας πω. Διδάξατε πώς η αυθάδεια και η πυγμή θα έπρεπε να επικρατούν, πώς η τάξη πρέπει να καταπνίγεται.

Και κατ' αυτό τον κανόνα, ούτε ένας από εσάς δεν θα ζούσε έως το γήρας, διότι άλλοι αχρείοι, καθώς όρισαν οι ορέξεις τους, με ίδιο χέρι, ίδιο λόγο και ίδια αλαζονεία, θα καταβρόχθιζαν εσάς, και οι άνθρωποι σαν μανιασμένα ψάρια θα έτρωγαν ο ένας τον άλλο.

Θα αφανίζατε ξένους, θα τους σκοτώνατε, θα κόβατε τους λαιμούς τους, θα κατέχατε τα σπίτια τους, φουκαριάρηδες όπως είστε.

Ξεπλύνετε τα σάπια μυαλά σας με δάκρυα, και αυτά τα χέρια που, δήθεν επαναστάτες, σηκώνετε κατά της ειρήνης, υψώστε τα για την ειρήνη, και τα ασεβή σας γόνατα, να γίνουν τα νέα σας πέλματα, τόσο να γονατίσετε για να συγχωρηθείτε.

Και ας πούμε τώρα ότι ο βασιλιάς, ευήκοος στα παρακάλια σας, θα έκρινε τόσο μικρά τα σοβαρά σας εγκλήματα που μόνο θα σας εξόριζε.

Πού θα πηγαίνατε; Ποια χώρα, κρίνοντας τη φύση των σφαλμάτων σας θα έπρεπε να σας ανοίξει το λιμάνι; Θα πηγαίνατε στη Γαλλία ή στη Φλαμανδία; Σε κάποια Γερμανική περιφέρεια, στην Ισπανία ή στην Πορτογαλία;

Μα όχι, σε τόπο έξω της Αγγλίας, εσείς είθε να ήσασταν οι ξένοι.

Θα σας ευχαριστούσε τότε, να βρείτε ένα έθνος τέτοιας βάρβαρης διαγωγής, όπου ένα ξέσπασμα σε απεχθή βία, θα σας στερούσε ένα σπιτικό πάνω σε αυτή τη γη;

Όπου θα ακόνιζαν τα κακιασμένα μαχαίρια τους για τα λαρύγγια σας, όπου θα σας έδιωχναν σαν σκυλιά, και λες και δεν ήσασταν και εσείς πράγματα και καμώματα του θεού, εκεί όπου όλοι οι κανόνες δεν θα προστάτευαν τα δικαιώματά σας, αλλά αυτά εκείνων, τι θα σκεφτόσασταν, αν σας περιέφεραν έτσι;

Αυτή είναι η αλήθεια του ξένου, και αυτή η θεόρατη απανθρωπιά σας».

Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ ήταν άνθρωπος διαβασμένος. Θέλω να πιστεύω πως, σκυμμένος πάνω από αυτό το λογύδριο -που έγραψε για το «Σερ Τόμας Μορ», με αφορμή τις ξενοφοβικές ταραχές του Λονδίνου, τον Μάη του 1517- ήταν ήδη εξοικειωμένος με την αλήθεια ότι τα πράγματα πάντα γίνονται καλύτερα πριν γίνουν χειρότερα.

Πως ήδη κατανοούσε ότι η ανθρώπινη πρόοδος είναι μία απελπισμένη μάχη, όπου στο διηνεκές ξανακολλάμε έναν Χάρτη Δικαιωμάτων που άλλοι επιμελώς κάνουν κομμάτια. Ακόμα και έτσι, συνέχισε να γράφει.

Ούτε τόσο πιο ξύπνιος ήταν, ούτε έλεγε κάτι πιο περίπλοκο από αυτό που νιώθουν χιλιάδες Ελλήνων σήμερα, για την κατάστασή μας:

Η πρόοδος δεν έρχεται. Η πρόοδος επιβάλλεται, όταν η πλευρά με μία συγκεκριμένη ανατροφή αποφασίζει πως η πλευρά με την «άλλη» ανατροφή έχει αλωνίσει αρκετά, πως έχει κουραστεί να κουράζεται από την αργή αυτή κατάπτωση, που κατάπιε αυτοκρατορίες.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.