«Σε λίγα χρόνια δεν θα βλέπεις αγρότες ούτε με το κιάλι»

Τώρα που τα τρακτέρ στήνουν μπλόκα σε κάθε άκρη αυτής της χώρας και το θέμα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη, επαναφέρω στο μυαλό μια εικόνα του καλοκαιριού, όταν και βρισκόμουν διακοπές κοντά στην Καλαμάτα, κάπου στη μεσσηνιακή γη, που για τους περισσότερους -και όχι αδίκως- ήταν πάντα ευλογημένος τόπος. Κι αυτό γιατί το έδαφος ήταν καλλιεργήσιμο, γιατί η παραγωγή που θα μπορούσες να πιάσεις, αν είχες λίγα στρέμματα κι αν ήσουν και τυχερός, σαφώς και δουλευταράς, θα ήταν αξιοζήλευτη.

Αν κάποιος πάρει το αυτοκίνητο και διασχίσει χωριά της Μεσσηνίας πλέον, θα διαπιστώσει πως δεξιά και αριστερά των δρόμων υπάρχουν απέραντα χωράφια, όχι απλώς ακαλλιέργητα αλλά και ολοφάνερα χέρσα επί πολλά χρόνια. Όποιος έχει περάσει καλοκαίρια και καλοκαίρια σε κάποιο χωριό -που πάνω κάτω όλοι μας- ή όποιος έχει δει τους παππούδες του να περιποιούνται περιουσία, μπορεί αμέσως να καταλάβει πότε ένα έδαφος έχει εγκαταλειφθεί οριστικά στην τύχη του.

Αυτή ήταν η δική μου εικόνα το καλοκαίρι του 2025 και φαντάζομαι πως το ίδιο τοπίο δεν υπάρχει μονάχα στην Πελοπόννησο. Γιατί όλα αυτά τα χωράφια είναι αφημένα στην τύχη τους; Ήταν λίγο πολύ το ερώτημα που έθεσα στον πατέρα μου και σε κάποιους ντόπιους γείτονες ένα απόγευμα του περασμένου Αυγούστου. Ήταν επίσης η αφορμή για τη διεξαγωγή ενός επίπονου συμπεράσματος. «Η γη δεν βγάζει πια. Δεν θα βλέπεις αγρότες ούτε με κιάλι σε λίγα χρόνια».

Διαβάστε ακόμα: Από τα μπλόκα στο Μαξίμου: Πώς η κυβέρνηση σχεδιάζει διάλογο και νέα μέτρα για τον πρωτογενή τομέα

Η συζήτηση επαναλήφθηκε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τον προηγούμενο μήνα, όταν ένας καλός συνάδελφος μοιράστηκε μαζί μου την ιδέα του να καλλιεργήσει μερίδιο γης που είχε στην Άρτα για κάποιο επιπλέον εισόδημα και την απόφασή του να τα πάρει όλα πίσω μετά από κάποιο διάστημα, γιατί τελικά μόνο ζημιωμένος θα έβγαινε. «Ο παραγωγός θα είναι πάντα ο ριγμένος», μου είχε πει τότε. Και κάπως έτσι όλα καταλήγουν σε μια και βασική σκέψη. Μήπως έχουν δίκιο οι αγρότες που φωνάζουν;

Δεν θέλω να εστιάσω στα περιστατικά βίας από τη μία και την άλλη πλευρά, δεν είναι άλλωστε ο σκοπός αυτού του κειμένου. Μεμονωμένα αρνητικά συμβάντα υπάρχουν, αλλά αρνούμαι να μπω στη λογική τσουβαλιάσματος. Αισθάνομαι έντονο εκνευρισμό να ακούω πως όλοι οι αγρότες είναι κομπιναδόροι και πως κάθε κτηνοτρόφος κολλητός κάποιου βουλευτή. Δεν είναι όλοι πελάτες του ΟΠΕΚΕΠΕ κι αν κάποιοι είναι, φέρει τεράστια ευθύνη και το κράτος που τους εκπαίδευσε έτσι.

Η πλειοψηφία δεν είναι αυτό, αυτό είναι η δικαιολογία της απραξίας μας. Οι αγρότες βρίσκονται στους δρόμους εδώ και τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Με τα παιδιά, τις οικογένειες τους, ό,τι έχουν και δεν έχουν. Με δύσκολες καιρικές συνθήκες και καμία διάθεση για ταλαιπωρία σωματική και ψυχική. Ο πραγματικός αγρότης δεν έχει χρόνο για συγκρούσεις. Σηκώνεται στις 5 το πρωί, μαζεύει δυνάμεις γιατί θα δουλεύει και τα Χριστούγεννα, κοιμάται κουρασμένος. Κι αυτό μπορεί να το επιβεβαιώσει όποιος έχει ή τουλάχιστον είχε στο περιβάλλον του ακουστά για κάποιον άνθρωπο που καλλιεργεί γη, που ανατρέφει ζώα, που είναι αγρότης ή κτηνοτρόφος.

Για εκείνον που ζει με τον φόβο του καιρού, με την αγωνία της αγοράς, με τη σκέψη της ζημιάς. Που αν κάνει καύσωνα, έσβησε, αν ρίξει καταιγίδα, πνίγηκε. Αν δεν πιάσει τιμή το γάλα ή τα πορτοκάλια, η χρονιά τελείωσε. Ξεκινώντας από τη βάση αυτή, σκέφτομαι πόσο ανάγκη έχουμε τους αγρότες. Μην τους λιθοβολείτε, ακούστε τους, δεν ζητάνε κάτι αδικαιολόγητο, κάτι παράλογο.

Πριν από περίπου δύο χρόνια, συζητούσαμε όλη μέρα για τις πανευρωπαϊκές κινητοποιήσεις των αγροτών. Τα αιτήματα πάνω κάτω ήταν τα ίδια. Οι επαγγελματίες του κλάδου αντιδρούσαν για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), για τη διογκούμενη γραφειοκρατία, για το αυξανόμενο κόστος του ντίζελ κίνησης, την καθυστερημένη καταβολή των επιδοτήσεων της ΕΕ και τον ανταγωνισμό από τις εισαγωγές.

Διαβάστε ακόμα: Τσιάρας: «Με τον διάλογο μπορούμε να τα λύσουμε όλα - Η κυβέρνηση στέκεται δίπλα στους αγρότες»

Αυτό όμως που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι μια έρευνα που δημοσιεύτηκε με αφορμή τις παγκόσμιες διαμαρτυρίες. Με βάση αυτήν, οι αγρότες θα γίνουν ένα «είδος υπό εξαφάνιση» στη Γηραιά Ήπειρο. Ο ιδρυτής του think tank «Φίλοι της Ευρώπης», Ζιλ Μερίτ, σημείωνε χαρακτηριστικά πως «ο αφανισμός όλων, πέρα από τους μεγάλους γαιοκτήμονες, απειλεί με εκτεταμένη ανεργία την ύπαιθρο και με μαρασμό αμέτρητα χωριά και μικρές πόλεις. Τα δύο τρίτα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της Ευρώπης είναι οικογενειακές μικρές εκμεταλλεύσεις κάτω των πενήντα στρεμμάτων και χρεοκοπούν με ανησυχητικό ρυθμό».

Και στην πραγματικότητα της καθημερινότητας αντηχεί ακριβώς αυτό. Ένας έφηβος που έχει μεγαλώσει στο χωριό σήμερα δεν διαφέρει σε τίποτα από κάποιον που έχει μεγαλώσει στην Κυψέλη. Η επιχειρηματικότητα, ο τουρισμός είναι στην οπτική του, αλλά το φύτευμα πατάτας ούτε καν στην πιο μακρινή του σκέψη. Ούτε το θέλει, ούτε το ξέρει. Η κοινωνία είναι άλλη από αυτή που ήταν πριν από πενήντα χρόνια. Κι έτσι και υπάρξει ολική κατάρρευση της πρωτογενούς παραγωγής, ποιος ξέρει πόσες γενιές θα χρειαστούν για να την ξαναμάθουν. Τα έχουμε σκεφτεί όλα αυτά;

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.