Τα ισόβια, η «ανήκεστος βλάβη» των χουντικών και οι περιπτώσεις Γιωτόπουλου και Ξηρού

Η εικόνα ενός 82χρονου ανθρώπου να φεύγει από το σπίτι του, περικυκλωμένος - και σε εμφανή αμηχανία - από αστυνομικούς, δημοσιογράφους, και φωτορεπόρτερ, να πηγαίνει στις φυλακές Κορυδαλλού και από εκεί να τον διώχνουν για να πάει στη Γενική Αστυνομική Διεύθυνση Αττικής προκειμένου να διανυκτερεύσει και στη συνέχεια να επιστρέψει στις φυλακές Κορυδαλλού, είναι τουλάχιστον ντροπιαστική και δεν περιποιεί τιμή για κανέναν.

Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο άνθρωπος που καταδικάστηκε ως ο αρχηγός της «Ε.Ο. 17 Νοέμβρη» αλλά ο ίδιος, μέχρι και σήμερα, επιμένει πως δεν έχει την παραμικρή σχέση, είναι ένας ηλικιωμένος άνθρωπος, που έχει μείνει στη φυλακή 24 χρόνια και - ακόμα και με όρους αστικής δημοκρατίας να μιλήσουμε – δεν αποτελεί, πλέον, κίνδυνο για καμία κοινωνία.

Αλλά το ζήτημα στο άρθρο που θα διαβάσετε δεν είναι το αν ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αποτελεί ή όχι κίνδυνο. Πέρα από το ότι είναι αστείο και μόνο να κουβεντιάζουμε κάτι τέτοιο, θα πρέπει να σταθούμε κάπου άλλου.

Στο αν η δημοκρατία εκδικείται ή όχι. Αυτό είναι το επίδικο. Το χθεσινό «καψόνι» σε έναν ηλικιωμένο άνθρωπο προφανώς και απαντάει από μόνο του σε αυτό το ερώτημα. Η δημοκρατία εκδικείται.

Η μάλλον για να είμαστε σωστοί: Το κράτος εκδικείται. Όχι. Ούτε αυτό είναι σωστό. Το κράτος εκδικείται αυτούς που είναι (ή αυτούς που θεωρεί ότι είναι) εχθροί του γιατί τα «δικά του παιδιά» παθαίνουν... «ανήκεστο βλάβη»

Η «ανήκεστος βλάβη» των χουντικών

Το παραπάνω θεώρημα δεν βασίζεται στον αέρα και εξηγούμαι. Την περίοδο της εξάρθρωσης της 17Ν και εν συνεχεία της δίκη της οργάνωσης, θυμάμαι τους διευθυντές και τους αρχισυντάκτες στην εφημερίδα που εργαζόμουν, να μας λένε κάθε πρωί πριν φύγουμε για το ρεπορτάζ - εν είδει «ντοπαρίσματος» φαντάζομαι – πως ζούμε ιστορικές στιγμές και πως τόσο δημοσιογραφικά όσο και κοινωνικά το μόνο θέμα που μπορεί να συγκριθεί με όλα αυτά που συνέβαιναν ήταν η πτώση της δικτατορίας και οι δίκες των χουντικών.

Αυτό μου (μας) έλεγαν τότε κάποιοι από τους σπουδαιότερους Έλληνες δημοσιογράφους, αυτό θα επικαλεστώ και εγώ σήμερα. Η σύγκριση που θα κάνω θα είναι ανάμεσα σε αυτά τα γεγονότα.

Κάνουμε, λοιπόν, μία βουτιά στο παρελθόν και φτάνουμε πίσω στο 1975. Η Ελλάδα βρισκόταν σε περίοδο μετάβασης από τη δικτατορία στη δημοκρατία. Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη νομιμότητα και να επαναφέρει την εμπιστοσύνη στους θεσμούς.

Υπήρχε έντονη απαίτηση για τιμωρία των αυτουργών. Το σύνθημα «δώστε τη χούντα στον λαό», άλλωστε, δονούσε κάθε πολιτική εκδήλωση (από πορείες και συγκεντρώσεις μέχρι συναυλίες) που γινόταν εκείνη την εποχή.

Τη Δευτέρα, 28 Ιουλίου 1975, οι άνθρωποι που έβαλαν τη χώρα «εις τον γύψον», έκατσαν στο εδώλιο του κατηγορουμένου.  Στην πραγματικότητα, στη δίκη των πρωταίτιων του πραξικοπήματος, στο εδώλιο του κατηγορουμένου έκατσαν 20 άτομα. Μόλις 20 άτομα! Και αν κάποιος αναρωτιέται πώς είναι δυνατόν αυτό, η απάντηση είναι απλή.

«Εφευρέθηκε» ένα νομικό τέχνασμα. Πρόκειται για το περιβόητο «στιγμιαίο». Με βάση αυτό, λοιπόν, και προκειμένου να μη φτάσουν στο δικαστήριο όλοι όσοι έπρεπε, το αδίκημα των χουντικών διαχωρίστηκε σε «στιγμιαίο» και «διαρκές».

Για τους περισσότερους, (συνεργάτες, κυβερνητικούς, αξιωματούχους της χούντας) με κάποιο… μαγικό τρόπο το αδίκημα χαρακτηρίστηκε «στιγμιαίο» (το βράδυ της 21ης Απριλίου, δηλαδή) και όχι διαρκές (μέχρι την πτώση της χούντας). Όλοι οι υπόλοιποι, λοιπόν, επέστρεψαν στην κοινωνία στιγματισμένοι μεν αλλά δίχως ποινικές επιπτώσεις.

Η δίκη των πρωταίτιων τελείωσε με το δικαστήριο να επιβάλει την εσχάτη των ποινών στον Γεώργιο Παπαδόπουλο, τον Στυλιανό Παττακό και τον Νικόλαο Μακαρέζο. Επίσης, επέβαλε την ποινή της στρατιωτικής καθαίρεσης και των ισοβίων στους: Γρηγόριο Σπαντιδάκη, Γεώργιο Ζωιτάκη, Δημήτριο Ιωαννίδη, Νικόλαο Ντερτιλη, Μιχαήλ Μπαλόπουλο, Μιχαήλ Ρουφογάλη, Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο και Κωνσταντίνο Ασλανίδη.

Στις 25 Αυγούστου ο Κ. Καραμανλής συγκάλεσε εκτάκτως το Υπουργικό Συμβούλιο, το οποίο αποφάσισε ομόφωνα να κινηθεί η διαδικασία για τη μετατροπή της θανατικής καταδίκης των τριών σε ισόβια δεσμά. Τέσσερις ημέρες μετά, έπειτα από την ολοκλήρωση της άσκησης «Πτολεμαίος» ­ της μεγαλύτερης ως τότε στα στρατιωτικά χρονικά της χώρας, ο πρωθυπουργός της χώρας είπε μια φράση που την επομένη έγινε πρωτοσέλιδος τίτλος των εφημερίδων: «Όταν λέμε ισόβια, εννοούμε ισόβια».

Πόσο... ισόβια ήταν τα ισόβια για τους τρεις αρχιπραξικοπιματίες;

Ο Παπαδόπουλος πέθανε στις 27 Ιουνίου 1999 κρατούμενος μεν, αλλά εκτός φυλακής, αφού τους τελευταίους 36 μήνες της ζωής του, νοσηλευόταν στην εντατική του Λαϊκού Νοσοκομείου πάσχοντας από κακοήθη νεοπλασία του ουροποιητικού συστήματος.

Ο Παττακός έμεινε στη φυλακή μόλις 16 χρόνια αφού στις 28 Σεπτέμβρη 1990 αποφυλακίστηκε λόγω... «ανηκέστου βλάβης της υγείας του»! Πέθανε στις 8 Οκτωβρίου 2016.

Ο Μακαρέζος πέθανε στις 3 Αυγούστου 2009 επίσης εκτός φυλακής. Και αυτός παρέμεινε έγκλειστος για 16 χρόνια αφού αποφυλακίστηκε (μαντέψτε) λόγω «ανηκέστου βλάβης της υγείας του».

Ο Σπαντιδάκης αποφυλακίστηκε λόγω (ε, ναι) «ανηκέστου βλάβης της υγείας του» και πέθανε το 1996. Ο  Ζωιτάκης έχοντας αποφυλακιστεί λόγω (εκπληξη) «ανηκέστου βλάβης της υγείας του» ήδη από το 1988, πέθανε στην Αθήνα το 1996.

Στη φυλακη, αμετανόητοι, πέθαναν οι: Ιωαννίδης, Ντερτιλής και Κ. Παπαδόπουλος (αδερφός του δικτάτορα) αλλά και Μπαλόπουλος που ήταν ο πρώτος από τους πραξικοπηματίες που πέθανε όταν υπέστη οξύ έμφραγμά του μυοκαρδίου στο κελί του, τον Μάρτιο του 1978. Ο Ασλανίδης ήταν ιδιαίτερη περίπτωση αφού είχε προλάβει να την «κάνει» για Βραζιλία και επέστρεψε στην Ελλάδα λίγο πριν πεθάνει, το 1984.

Οι περιπτώσεις Γιωτόπουλου και Ξηρού

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση «ανήκεστου βλάβης» φυσικά και ήταν αυτή του Παττακού ο οποίος έδινε συνεντεύξεις, έκανε βόλτες, έπαιζε τάβλι με τον διαβόητο υποδιοικητή του ΕΑΤ-ΕΣΑ και αρχιβασανιστή της χούντας Θεόδωρο Θεοφιλογιαννάκο και γενικά ζούσε τη ζωή του ο άνθρωπος.

Αντίθετα, «ανήκεστο βλάβη», ας πούμε, δεν έχει ο Σάββας Ξηρός ο οποίος βρίσκεται φυλακισμένος 24 χρόνια, σχεδόν τυφλός και ανάπηρος κατά 98% (μετά από αξιολόγηση από τη δευτεροβάθμια Επιτροπή του ΚΕΠΑ, αναπηρία αναγνωρισμένη και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το οποίο με απόφασή του έκρινε ότι η κράτησή του υπό αυτές τις συνθήκες συνιστούσε παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ), με ακρωτηριασμένο το δεξί χέρι και κίνδυνο ακρωτηριασμού στα κάτω άκρα.

Ο Σάββας Ξηρος κρατείται σε καθεστώς ημιαπομόνωσης στα υπόγεια των Γυναικείων Φυλακών Κορυδαλλού μαζί με τον αδερφό του, τον Χριστόδουλο Ξηρό (για να τον φροντίζει), και το ηγετικό στέλεχος της Χρυσής Αυγής, Γιάννη Λάγο!

Το εξωφρενικό είναι πως στο τελευταίο απορριπτικό βούλευμα ως αιτίες για την μη υφ’ όρον απόλυση του Ξηρού αναφέρονται ως λόγοι το ότι δεν έχει μεταμεληθεί και δεν έχει αποκηρύξει τις ιδεολογικοπολιτικές του αντιλήψεις (οι συνεντεύξεις του Παττακού είναι μνημεία χουντικής παραφροσύνης, αλλά εκεί δεν πείραζε κανέναν) και ότι δεν συναναστρέφεται κοινωνικά με... άλλους κρατούμενους, δηλαδή με τον χρυσαυγίτη Λαγό!

Σε ότι αφορά τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο αυτό που τον έβγαλε από τη φυλακή στις 21 του περασμένου Μάη, σύμφωνα με το σκεπτικό του Συμβουλίου Εφετών, ήταν η συμπεριφορά που επέδειξε εντός του σωφρονιστικού καταστήματος καθώς εχει μηδενικά πειθαρχικά παραπτώματα, η εκπαιδευτική και ακαδημαϊκή δραστηριότητα που ανέπτυξε (ένα μεταπτυχιακό κι ένα διδακτορικό στα μαθηματικά μέσω σπουδών σε γαλλικό πανεπιστήμιο), οι άδειες χωρίς παραβίαση των όρων που του επιβλήθηκαν, η ηλικία καθώς έχει ήδη συμπληρώσει το 82ο έτος, τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, καθώς και η ύπαρξη «υποστηρικτικού περιβάλλοντος» που μπορεί να συμβάλει στην ομαλή επανένταξή του στην κοινωνία.

Το ότι ο Γιωτόπουλος από σήμερα (και για τον επόμενο χρόνο που θα συμπληρώσει τα 25 έτη πραγματικής έκτισης) θα βρεθεί ξανά στη φυλακή έχει να κάνει με το ότι ο Νόμος του 2021, τον οποίο επικαλέστηκε ο Άρειος Πάγος για την αναίρεση του βουλεύματος αποφυλάκισης, είναι πιο «σκληρός» από τον προηγούμενο που επέτρεπε την αποφυλάκιση μετά τη συμπλήρωση 19 ετών πραγματικής έκτισης.

Νομικοί κύκλοι, ωστόσο, επιμένουν πως στο στάδιο της υφ’ όρον απόλυσης - όπως στην περίπτωση Γιωτόπουλου - θα έπρεπε να εφαρμοστεί η ευμενέστερη διάταξη για τον καταδικασθέντα, κατ’ εφαρμογήν της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της αναδρομικής ισχύος του ηπιότερου νόμου.

Αλλά πιθανότατα αυτά είναι «ψιλά γράμματα» για την περίπτωση ενός ανθρώπου που δεν είχε το... προνόμιο να υποστεί κάποια «ανήκεστο βλάβη» και κυρίως οι εναντίον του υπερατλαντικές «φωνές» ήταν ιδιαίτερα ισχυρές.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.