Το ελληνικό στοιχειωμένο χωριό - Το «φάντασμα» της Κρήτης που ο χρόνος έχει σταματήσει

Η εικόνα μοιάζει βγαλμένη από κάποια εμπόλεμη ζώνη. Ή ενδεχομένως από το σκηνικό για μια κινηματογραφική ταινία. Είναι όμως πέρα για πέρα αληθινό. Πρόκειται για το χωριό Καλάμι, στην Κρήτη, στη Βιάννο. Εκεί που ο χρόνος δείχνει να έχει σταματήσει ξαφνικά!

Στην τελευταία απογραφή πληθυσμού της χώρας μας, στο συγκεκριμένο χωριό καταγράφηκαν μόλις 6 μόνιμοι κάτοικοι. Κι όμως κάποτε ήταν «ζωντανό» και αυτό το μαρτυρούν οι εικόνες από τα εγκαταλελειμμένα σπίτια.

Στην πορεία των χρόνων το Καλάμι εγκαταλείφθηκε και άλλες φορές από τους κατοίκους του. Πάντα όμως υπήρχε μια σοβαρή αιτία. Αντίθετα, το τελευταίο κύμα μαζικής φυγής που άφησε έναν τόπο ερημωμένο δεν είχε να κάνει ούτε με κάποια επιδρομή ούτε με πόλεμο. Τα σπίτια εγκαταλείφθηκαν, οι κάτοικοι αποχώρησαν και πλέον το χωριό μοιάζει «στοιχειωμένο». Ένα «φάντασμα» στα βουνά της Κρήτης.

Διαβάστε ακόμη: Υπήρξαν φαντάσματα στην Πειραιώς; Η νεκρική πομπή και η ψυχή του δολοφονημένου αθλητή που επέστρεφε

Κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής σημειώθηκε το μεγάλο ολοκαύτωμα στην περιοχή της Άνω Βιάννους. Εκτελέστηκαν όλοι οι άνδρες και τα παιδιά. Όσε γυναίκες και μωρά επέζησαν έφυγαν από την περιοχή με αποτέλεσμα τα χωριά να ερημώσουν. Ανάμεσά τους και το Καλάμι. Στα επόμενα χρόνια το χωριό ανοικοδομήθηκε, τα σπίτια που είχαν καταστραφεί φτιάχτηκαν, ενώ κατασκευάστηκε υδραγωγείο και άνοιξε και ο δρόμος.

Καλάμι: Γιατί εγκαταλείφθηκε το χωριό

Το Καλάμι απέκτησε και πάλι ζωή, όμως από τη δεκαετία του 1970 άρχισε ένα νέο κύμα φυγής. Οι οικογένειες του χωριού άρχισαν να μετακομίζουν στην παραλιακή ζώνη της περιοχής, σε παραλιακούς οικισμούς όπως η Ψαρή Φοράδα και η Σιδωνία. Σταδιακά το χωριό άρχισε να ερημώνει μένοντας μόνο ελάχιστοι κάτοικοι που πλέον ανέρχονται σε μονοψήφιο αριθμό.

Αν κάποιος επισκεφθεί το αυτό το γραφικό χωριό που βρίσκεται σε υψόμετρο σχεδόν 500 μέτρων, θα συναντήσει μόνο ερημιά. Στην πραγματικότητα τα σπίτια δεν εγκαταλείφθηκαν, απλώς οι κάτοικοι επέλεξαν να ζήσουν κάπου αλλού με καλύτερες συνθήκες και πιο σύγχρονα μέσα. Κατά καιρούς, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες κάποιοι επιστρέφουν. 

Διαβάστε ακόμη: Το καταραμένο Δημοτικό Θέατρο Αθήνας και το «έγκλημα» με το γκρέμισμά του

Τα άδεια, όμως σπίτια, αποτελούν εύκολη λεία για κάθε λογής παραβατικούς. Άλλα διαρρήχθηκαν, πολλά λεηλατήθηκαν, με αποτέλεσμα η εικόνα τους να δείχνει πλήρη εγκατάλειψη. Πριν από σχεδόν δύο δεκαετίες είχαν γίνει κάποιες επαφές ώστε να αναστηλωθούν τα οικήματα και να αποκτήσει εκ νέου ζωή το χωριό. Η οικονομική κρίση όμως έβαλε τέλος σε κάθε ελπίδα με αποτέλεσμα τις εικόνες που μπορείτε να δείτε και στα βίντεο...

Η ιστορία του χωριού Καλάμι

Το Καλάμι γεωγραφικά βρίσκεται στο νοτιοανατολικό τμήμα του Δήμου Βιάννου του Νομού Ηρακλείου. Απέχει οδικώς από το Ηράκλειο 78 χλμ, από την Aνω Βιάννο (Πρωτεύουσα του Δήμου) 14 χλμ και από την Ιεράπετρα 31 χλμ.

Το χωριό είναι χτισμένο στην άκρη μικρού λεκανοπεδίου σε υψόμετρο 480 μέτρων. Περιβάλλεται βορειοδυτικά από τον ποταμό "Μπλαβάρη", από το νότο με περιβόλια και ανατολικά από το ύψωμα του "Προφήτη Ηλία".

Διαβάστε ακόμη: Η χαμένη γειτονιά κάτω από την Ακρόπολη - Κατεδαφίστηκε λόγω αρχαίων

Το Καλάμι πιθανώς χτίστηκε στα τέλη της ενετοκρατίας και τις αρχές της τουρκοκρατίας. Φυσικοί παράγοντες, κυρίως λόγοι προστασίας από εχθρικές επιδρομές, συντέλεσαν ώστε να χτιστεί σε ημιορεινή περιοχή. Έτσι, ενώ βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τη θάλασσα, αυτή δεν φαίνεται για λόγους ασφαλείας. Αυτό συμβαίνει στα περισσότερα χωριά του δήμου, επειδή φοβούνταν τους διάφορους πειρατές της Μεσογείου, οι οποίοι λεηλατούσαν και βιαιοπραγούσαν κατά των κατοίκων των παραθαλάσσιων περιοχών. Έτσι ήθελαν τα χωριά τους να μην έχουν οπτική επαφή με τη θάλασσα.

Στη θέση της σημερινής εκκλησίας του χωριού, των Αγίων Γεωργίου και Χαραλάμπους, εκεί που άλλοτε πήγαιναν κρυφά οι χριστιανοί των γύρω χωριών για να προσευχηθούν, χτίστηκαν δίπλα τα πρώτα σπίτια. Αργότερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι έρχονταν να κατοικήσουν στο Καλάμι, το οποίο άρχισε να μεγαλώνει και να επεκτείνεται σιγά-σιγά.

Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.