Το χωριό της Ρούμελης που ξεκίνησε το «αντάρτικο» κατά της προίκας

Το 1955, στα ορεινά χωριά της Ρούμελης, η επιβίωση ήταν ήδη καθημερινός άθλος. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον φτώχειας, ο θεσμός της προίκας ήταν μια οικονομική και ψυχολογική θηλιά.

Η γυναίκα αντιμετωπιζόταν ως οικονομικό βάρος που έπρεπε να «αποκατασταθεί», κι ένας γάμος σπάνια είχε ως αφετηρία τον έρωτα ή την επιλογή. Ήταν μια στερνή εμπορική συναλλαγή, όπου η αξία μιας γυναίκας αποτιμόταν σε στρέμματα, ελαιόδεντρα, ζώα και μετρητά.

Αυτή την αισχρή πραγματικότητα αποφάσισαν να αμφισβητήσουν ανοιχτά 17 χωριά της Ρούμελης, με σημείο εκκίνησης τον Άγιο Γεώργιο.

Πρώτη οργανωμένη κραυγή

Μπροστάρης αυτής της τοπικής επανάστασης μπήκε ένας ηλικιωμένος αγρότης και κοινοτάρχης, ο Κώστας Κίτσος. Βλέποντας οικογένειες να καταστρέφονται, πατεράδες να χρεώνονται ισόβια και νέες γυναίκες να μετατρέπονται σε αντικείμενα διαπραγμάτευσης, πήρε την πρωτοβουλία να οργανώσει τις γύρω κοινότητες.

Διαβάστε ακόμα: Ολόκληρη οικογένεια κατακρεούργησε τον γαμпρό: Το έγκλημα στη Γουμένισσα που σόκαρε την Ελλάδα

Δεν επρόκειτο απλώς για μια διαμαρτυρία για τα έξοδα του γάμου. Ήταν μια ευθεία αμφισβήτηση ενός βαθιά πατριαρχικού συστήματος που ανάγκαζε τις οικογένειες να ξεπουλούν τα πάντα για να «ξεφορτωθούν» τη θυγατέρα, αφήνοντας συχνά τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας στην εξαθλίωση.
 

Η ιστορική ειρωνεία

Ο Κίτσος συνέταξε ένα ιστορικό υπόμνημα ζητώντας την κατάργηση του θεσμού, περιγράφοντας την προίκα ως «δεσμά» που αλυσοδένουν τις οικογένειες.

Εδώ όμως καταγράφεται μια από τις πιο έντονες ιστορικές ειρωνείες της εποχής: το υπόμνημα στάλθηκε στη βασίλισσα Φρειδερίκη. Οι απελπισμένοι αγρότες αναγκάστηκαν να επικαλεστούν τη συμπόνια μιας γυναίκας που έχει μείνει στην ιστορία για τον αυταρχικό της ρόλο, τις πολιτικές ραδιουργίες και τη σκληρότητά της.

Παρά το παράδοξο του παραλήπτη, η κίνηση αυτή κατάφερε κάτι ουσιαστικό: έσπασε τη σιωπή και έφερε το θέμα στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας.

Συγκεκριμένα στην επιστολή τους έγραφαν: «Το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα που παρουσιάζεται σήμερα εις την Ελλάδα είναι το της προικός των κοριτσιών. Το πρόβλημα δε αυτό, κατά την μεταπολεμική ιδίως περίοδο, εμφανίζεται υπό την οξυτέρα αυτού μορφήν. Η προιξ με νομισματική πλέον μονάδα την αγγλική λίραν, κατάντησ ο μεγαλύτερος εφιάλτης των εχούσων κορίτσια οικογενειών.

Ως επί το πλείστον δεν λαμβάνεται υπόψιν η προσωπική αξία ενός κοριτσιού, αλλά το ποσόν των λιρών που διαθέτει και ο νέος θα ρωτήσει πρώτον τι χρηματικό ποσόν διαθέτει η κόρη και έπειτα θα ρωτήσει δια την κόρην. Δια τούτο πολλά κορίτσια αξιών μένουν στο περιθώριο της ζωής και γίνονται γεροντοκόρες και πεθαίνουν από μαρασμό, οι δε γονείς αυτών καταλαμβάνονται από απογοήτευση και απελπισία.».

Διαβάστε ακόμα: Η εκτέλεση της Σταυρούλας Γκουβούση, της «αδίστακτης φόνισσας του Λεωνιδίου»

Η ανταρσία της Ρούμελης το 1955 δεν εξαφάνισε την προίκα από τη μια μέρα στην αλλη, αλλά άνοιξε τον δρόμο. Έδειξε ότι η κοινωνία δεν αντεχε άλλο την υποκρισία. 

Με κοινό τηλεγράφημα διαμαρτυρίας προς τη βασίλισσα Φρειδερίκη, κάνουν λόγο «για την προίκα που έγινε ο μεγαλύτερος εφιάλτης των εχουσών κορίτσια οικογενειών».

Οι πιέσεις αυτές συσσωρεύτηκαν δεκαετίες ολόκληρες, μέχρι που το 1978 η επιτροπή του καθηγητή Α. Γαζή πρότεινε την κατάργηση των σχετικών άρθρων του Αστικού Δικαίου, οδηγώντας τελικά στον ιστορικό νόμο 1329/1983. Τότε μόνο κατοχυρώθηκε νομοθετικά η ισότητα των δύο φύλων στην οικογένεια, στην πρώτη τετραετία του Ανδρέα Παπανδρέου. 

Ένας αυτοτελής αγροτικός οικισμός με παραδοσιακή ή σύγχρονη συγκέντρωση, τουλάχιστον δέκα κανονικών κατοικιών.