Θα χαλάσει η κυβέρνηση τα μπάνια του λαού; Πόσες μέρες πριν πρέπει να ανακοινωθούν οι εκλογές

Στη χρυσή, για κάποιους, δεκαετία του ’80, όταν προτάθηκε στον Ανδρέα Παπανδρέου να στήσει κάλπες κατακαλόκαιρο, εκείνος απέρριψε την ιδέα με μια φράση που έμελλε να γίνει το ιερό δισκοπότηρο της θερινής ραστώνης: «Να μην χαλάσουμε τα μπάνια του λαού».

Και είναι αποδεδειγμένο πως αν ενοχλήσεις τον κοσμάκη κατά τη διάρκεια των διακοπών του, το πιθανότερο είναι να σε γράψει ακριβώς σε εκείνο το σημείο της ανατομίας που έδωσε το όνομά του στο βαλανείο (δηλαδή, το μπάνιο). Ο Ανδρέας το ήξερε.

Οι σημερινοί ένοικοι του Μεγάρου Μαξίμου, άραγε, το γνωρίζουν;

«Δεν κάνουμε εκλογές  - Αλλά ετοιμαστείτε»

Παρακολουθούμε τον Πρωθυπουργό να δηλώνει από το βήμα του Economist πως οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027.

Την ίδια στιγμή, ο Νικήτας Κακλαμάνης, με την άνεση του παλαιού κομματικού στελέχους που δεν έχει πια τίποτα να κρύψει, κάτι λέει για κάλπες τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, βαφτίζοντάς τες «θεραπεία στην πολιτική τοξικότητα». Μια τοξικότητα που η εξουσία συνήθως, παράγει, συντηρεί και τώρα ψάχνει τρόπο να εξαγνίσει μέσω της κάλπης.

Με τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης να δεσπόζει στις 5 και 6 Σεπτεμβρίου,  κατανοούν πως το καλάθι των εξαγγελιών ράβεται στα μέτρα μιας καθαρόαιμης προεκλογικής φιέστας.

Πόσο γρήγορα, όμως, μπορούν να μας σύρουν στα παραβάν;

Ο συνταγματικός φερετζές του αιφνιδιασμού

Για να μην σας πιάσουν κυριολεκτικά με το μαγιό, το Σύνταγμα και η εκλογική νομοθεσία έχουν συγκεκριμένους κανόνες. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να ξυπνήσει ένα πρωί και να πει «ψηφίζουμε αύριο». Απαιτείται ένας ελάχιστος χρόνος, κυρίως για να προλάβουν τα κόμματα να τυπώσουν ψηφοδέλτια και το κράτος να βρει δικαστικούς αντιπροσώπους.

Διαβάστε ακόμα: Σε εκλογική εγρήγορση η ΝΔ: Οι διαβεβαιώσεις Μητσοτάκη και το σενάριο για κάλπες τον Σεπτέμβριο

Το βασικό συνταγματικό άλλοθι για τις πρόωρες κάλπες είναι το Άρθρο 41 παρ. 2, το οποίο επικαλούνται όλες οι κυβερνήσεις από τη Μεταπολίτευση και μετά όταν τα βρίσκουν σκούρα:

«Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαλύει τη Βουλή με πρόταση της Κυβέρνησης που έχει λάβει ψήφο εμπιστοσύνης, προκειμένου να αντιμετωπιστεί εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας».

Το «εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας» είναι συνήθως το ότι πέφτουν τα ποσοστά τους στις δημοσκοπήσεις, αλλά αυτό είναι μια άλλη, θλιβερή συζήτηση.

Το κρίσιμο νούμερο που πρέπει να θυμάστε είναι το 30. Τόσο το Άρθρο 41 όσο και το Άρθρο 53 (που αφορά την κανονική λήξη της θητείας) ορίζουν ρητά πως οι εκλογές διενεργούνται μέσα σε 30 ημέρες από τη διάλυση της Βουλής.

Ο εκλογικός νόμος (π.δ. 26/2012, όπως τροποποιήθηκε) έρχεται να βάλει το κερασάκι στην τούρτα: οι εκλογές στήνονται «την τελευταία Κυριακή πριν από τη συμπλήρωση των 30 ημερών από την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος».

Άρα, το χρονικό περιθώριο ενημέρωσης του λαού είναι, στην πράξη, περίπου τέσσερις εβδομάδες (28 με 30 ημέρες). Αν η κυβέρνηση έχει «κυκλώσει» την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου, το Προεδρικό Διάταγμα διάλυσης της Βουλής πρέπει να σκάσει σαν καρπούζι στα τέλη Αυγούστου.

Αν πάλι στοχεύουν για τις 4 ή 11 Οκτωβρίου, η προκήρυξη μετατίθεται για τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Το χρονολόγιο του κρατικού μηχανισμού

Από τη στιγμή, λοιπόν, που δημοσιεύεται αυτό το περίφημο διάταγμα και ξεκινά επίσημα η προεκλογική περίοδος, ο κρατικός μηχανισμός μπαίνει σε μια φρενήρη γραφειοκρατική κούρσα, όπως ακριβώς επιτάσσει το π.δ. 26/2012.

Οι προθεσμίες είναι αμείλικτες, μέσα σε 10 ημέρες ενεργείται η ανακήρυξη των υποψηφίων από τα Πρωτοδικεία, ενώ στις 12 ημέρες λήγει η προθεσμία για την επίδοση των δηλώσεων κατάρτισης των συνδυασμών στον Εισαγγελέα του Άρειου Πάγου. 

Τη 14η ημέρα, το Α΄ Τμήμα του Άρειου Πάγου ανακηρύσσει επίσημα τους συνδυασμούς και μόλις την επόμενη, τη 15η ημέρα, λήγει η προθεσμία για την κλήρωση ή τον διορισμό των μελών των εφορευτικών επιτροπών - εκείνη τη στιγμή που ο μέσος πολίτης κοιτάζει έντρομος το γραμματοκιβώτιό του.

Όσο πλησιάζουμε στην Κυριακή της κάλπης, ο νόμος γίνεται ακόμα πιο πιεστικός. Οκτώ ημέρες πριν από την ψηφοφορία, τα κόμματα υποχρεούνται να παραδώσουν επαρκή αριθμό ψηφοδελτίων στους Αντιπεριφερειάρχες.

Στις 5 ημέρες πριν, πρέπει να γνωστοποιηθούν με προκήρυξη τόσο οι αποφάσεις καθορισμού των εκλογικών τμημάτων όσο και οι ανακηρυχθέντες υποψήφιοι.

Τρεις ημέρες πριν, οι δημοτικές αρχές οφείλουν να δημοσιεύσουν το πρόγραμμα ψηφοφορίας, ενώ στα 2 εικοσιτετράωρα πριν από τις εκλογές, οι έφοροι και οι δικαστικοί αντιπρόσωποι πρέπει να έχουν φτάσει στον τόπο του διορισμού τους για να παραλάβουν τους σάκους.

Μέσα σε αυτό το εσπευσμένο σκηνικό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι επιταγές του Άρθρου 52 του Συντάγματος, το οποίο θεωρητικά εγγυάται την ελεύθερη και ανόθευτη διαμόρφωση της λαϊκής θέλησης, επιβάλλοντας έναν ομαλό κομματικό ανταγωνισμό. Για να αποφευχθούν τα κλασικά ρουσφετολογικά όργια της τελευταίας στιγμής, το άρθρο 28 του ν. 2190/1994 απαγορεύει ρητά τις υπηρεσιακές μεταβολές στο Δημόσιο κατά την προεκλογική περίοδο. Παράλληλα, βάσει του ν. 4315/2014, η δημοσίευση των δημοσκοπήσεων απαγορεύεται μία μέρα πριν από τις εκλογές, ώστε να περιοριστεί η τεχνητή χειραγώγηση της ύστατης ώρας.

Φυσικά, το αν υπάρχει πραγματικά ισότιμη μεταχείριση των κομμάτων στα τηλεοπτικά παράθυρα είναι μια άλλη ιστορία. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει κρίνει πως οι αποκλίσεις στην τηλεοπτική προβολή δικαιολογούνται ανάλογα με την κοινοβουλευτική δύναμη των κομμάτων, πράγμα που στην πράξη σημαίνει ότι το σύστημα προστατεύει πρωτίστως τον εαυτό του.

Μπορεί, λοιπόν, «τα μπάνια του λαού» να χαλάσουν με αιφνιδιαστικό τρόπο, όμως ελπίζουμε να αποκτήσουμε υπερφυσική μνήμη και να δούμε την κάλπη ως κάτι μεγαλύτερο από ένα απλό κουτί. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.