Η μνήμη για την Καισαριανή ξαναγράφεται: Οι άγνωστες ιστορίες του Παπαδήμα και του Ρίζου που ταυτοποιήθηκαν

Οι φωτογραφίες που εμφανίστηκαν σε διαδικτυακή δημοπρασία, χρονολογημένες από την Πρωτομαγιά του 1944, προκάλεσαν συγκίνηση και ένα κύμα συλλογικής μνήμης.

Για πρώτη φορά, 82 χρόνια μετά την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, έρχονται στο φως εικόνες που αποτυπώνουν τις τελευταίες τους στιγμές: πρόσωπα ευθυτενή, αλύγιστα, μερικά υψώνουν τη γροθιά, όλα όμως κουβαλούν το βάρος της θυσίας.

Από το άγνωστο αρχείο στη δημοπρασία

Οι φωτογραφίες προέρχονται από άλμπουμ του Γερμανού υπολοχαγού Χέρμαν Χόιερ, ο οποίος υπηρετούσε στο 1012 Festungs-Bataillon στη Μαλακάσα. Δημοσιοποιήθηκαν μέσω eBay από Βέλγο πωλητή, χωρίς να είναι γνωστός ο φωτογράφος.

Διαβάστε ακόμα: Δήμαρχος Καισαριανής: «Με ευθύνη του κράτους, ζητάμε εδώ και τώρα να αποκτηθούν οι φωτογραφίες των 200»

Η ανάρτηση στη σελίδα «Greece at WWII Archives» τις έκανε αμέσως viral, ενώ η τιμή τους στη δημοπρασία φέρεται να έφτανε τα 1.100 ευρώ ανά φωτογραφία.

Πρόκειται για υλικό του οποίου η ύπαρξη αγνοούνταν επί δεκαετίες. Η εμφάνισή του σήμερα λειτουργεί σαν μια καθυστερημένη αλλά ισχυρή μαρτυρία της Ιστορίας.

Οι πρώτες ταυτοποιήσεις: Ο Βασίλειος Παπαδήμας και ο Ηλίας Ρίζος

Η πρώτη επίσημη ταυτοποίηση αφορά τον ψηλό άνδρα με το λευκό πουκάμισο: τον Βασίλειο Παπαδήμα, γεννημένο στην Πύλο το 1909. Πτυχιούχος πρακτικός μηχανικός, εργαζόταν στη Γιάλοβα Μεσσηνίας.

Συνελήφθη στις 6 Αυγούστου 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες, βάσει λιστών που είχε παραδώσει η τότε ελληνική κυβέρνηση στις δυνάμεις κατοχής. Μεταφέρθηκε σε στρατόπεδα του Ναυπλίου και της Λάρισας. Ήταν αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα.

Σε άλλη φωτογραφία, ένα νεανικό πρόσωπο φαίνεται να χαμογελά. Είναι ο Ηλίας Ρίζος, εργαζόμενος σε μικρή βιοτεχνία ζυμαρικών στη Λαμία. Συνελήφθη από Έλληνες συνεργάτες των Ιταλών, κρατήθηκε στις φυλακές Λαμίας και αργότερα μεταφέρθηκε στο Χαϊδάρι. Τα αδέλφια του είχαν επίσης αντιστασιακή δράση και προσέκειντο στο ΚΚΕ.

Οι ταυτοποιήσεις αυτές δεν είναι απλώς ιστορικές λεπτομέρειες· είναι η ανθρώπινη διάσταση πίσω από τις εικόνες.

Διαβάστε ακόμα: Στον τοίχο της Καισαριανής: Αδημοσίευτες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 προκαλούν ανατριχίλα

Στις φωτογραφίες διακρίνεται καθαρά η περίφημη μάντρα του Σκοπευτηρίου. Το ίδιο και τα πρόσωπα των μελλοθανάτων. 

Αντιδράσεις και βανδαλισμός στο Μνημείο

Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση των φωτογραφιών, άγνωστοι προκάλεσαν φθορές στη μαρμάρινη πλάκα του Μνημείου των 200 στην Καισαριανή.

Η Δημοτική Αρχή καταδίκασε το περιστατικό, τονίζοντας ότι η ιστορική μνήμη «δεν σβήνει όσο κι αν ενοχλεί κάποιους».

Ο Δήμος ανακοίνωσε ότι θα αποκαταστήσει άμεσα τις ζημιές και θα ενισχύσει τις προσπάθειες ανάδειξης και προστασίας του ιστορικού χώρου.

Το αίτημα για επιστροφή των φωτογραφιών στην Ελλάδα

Η δημοπράτηση των φωτογραφιών προκάλεσε παλλαϊκό αίτημα να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Συγγενείς εκτελεσμένων, ιστορικοί, πολίτες και φορείς ζητούν να περιέλθουν στο Δημόσιο και να αποδοθούν σε μουσεία και αρχεία.

Η επιστολή του ΓΓ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, προς τον Πρόεδρο της Βουλής και τους αρμόδιους υπουργούς ζητά να σταματήσει η δημοπράτηση και να αποκτηθούν τα ντοκουμέντα από τη Βουλή, ώστε να αποδοθούν στο Μουσείο Εθνικής Αντίστασης Καισαριανής, στον Δήμο Χαϊδαρίου και στο ΚΚΕ.

Το αίτημα δεν αφορά μόνο την ιστορική τεκμηρίωση· αφορά την ηθική υποχρέωση απέναντι σε όσους θυσιάστηκαν.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.