Αφρικανική Σκόνη: Ήταν πάντα τόσο μεγάλο πρόβλημα για την Ελλάδα;

Η Ελλάδα «έπηξε» στην αφρικανική σκόνη τους τελευταίους μήνες, με τον μέσο Έλληνα να βιώνει τον χειμώνα που πέρασε, αλλά και κατόπιν την άνοιξη, ένα φαινομενικά πρωτοφανές κύμα από σκόνη, με τις λασποβροχές και τη βαριά ατμόσφαιρα να δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας.

Η ερώτηση προκύπτει σχεδόν από μόνη της: Είναι η αφρικανική σκόνη μία «τάση» που αυξάνεται, και αν ναι, έχει κάποια σχέση με την κλιματική αλλαγή; Για το Reader, μιλήσαμε με τον Κώστα Λαγουβάρδο, Διευθυντή Ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, ο οποίος μάς ξεκαθάρισε το «τοπίο».

Για να μη σας κρατάμε σε αγωνία, όχι, σύμφωνα με τον κ. Λαγουβάρδο, δεν γίνεται να μιλήσουμε για μία δακριτή, διαχρονική τάση αύξησης των μεταφορών αφρικανικής σκόνης.

Γιατί τόση αφρικανική σκόνη φέτος; Ο Κώστας Λαγουβάρδος εξηγεί

Όπως εξηγεί ο κ. Λαγουβάρδος, η «βάση δεδομένων» για τις ετήσιες κατανομές του φαινομένου είναι, με τα δεδομένα της μετεωρολογίας, πολύ «νεαρή» για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. καθώς οι μετρήσεις της σκόνης είαν αρχίσιε μόλις 20 ρόνια πριν.

Διαβάστε ακόμα: Οδηγός για ανευρύσματα: Τι τα προκαλεί τελικά - Τα προειδοποιητικά συμπτώματα

Όσον αφορά τον ρόλο της κλιματικής αλλαγής, ο κ. Λαγουβάρδος δεν αποκλείει κάτι, αν και πάλι δεν υπάρχει ικανό ερευνητικό corpus για τη χώρα μας, ώστε να τραβήξουμε τις απαραίτητες «γραμμές».

Αυτό που παρατηρεί βέβαια, είναι ότι το ενδεχόμενο να αυξάνεται τα τελευταία χρόνια η αφρικανική σκόνη, βρίσκεται υπό διερεύνηση και παρακολούθηση. 

Δεν μπορεί να αρνηθεί όμως κανείς πως από τον χειμώνα του 2025-2026 και έως σήμερα, έχει σημειωθεί μία έστω εποχική κορύφωση της μεταφοράς σκόνης, κάτι που μάς εξήγησε επίσης ο κ. Λαγουβάρδος.

Όπως μας είπε, οι κατά περιόδους αυξημένες ροές αρικανικής σκόνης έχουν να κάνουν με τον αντίστοιχο καιρό που παρατηρείται. Τη χειμερινή περίοδο 2025-2026, θυμόμαστε πως υποδετήκαμε, με ένα «ξεφύσημα» ανακούφισης, τις αυξημένες σε σχέση με πέρυσι βροχοπτώσεις.

Ο μετεωρολόγος εξηγεί πως το φαινόμενο αυτό, από τη μία ευεργετικό για τους υδάτινους αποθέτες, σημειώθηκε λόγω του γενικότερα ήπιου χειμώνα που πέρασε η Ελλάδα, στη διάρκεια του οποίου είχαμε επίσης περισσότερους νότιους ανέμους και υψηλότερες μέσες θερμοκρασίες.

Ο παραπάνω συνδυασμός φαινομένων ευνόησε φυσικά τη μεταφορά νεφών σκόνης από τα νότια, και με τις βροχές, την ανάλογη αύξηση φαινομένων λασποβροχής. Εννοείται πως οποιαδήποτε περίοδος με παρόμοιες συνθήκες θα μοιάζει στον μέσο παρατηρητή ως ένα «ασυνήθιστο» συμβάν συσσώρευσης σκόνης.

Αφρικανική σκόνη - Πνευμονολόγος στο Reader για τους κινδύνους

Εν συνεχεία, επικοινωνήσαμε με τον κ. Δημοσθένη Μπούρο, καθηγητή Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, για να μας κατατοπίσει για το ρίσκο που ενέχει η έκθεση στην αφρικανική σκόνη:

«Η αφρικανική σκόνη επηρεάζει το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό και δευτερευόντως το καρδιαγγειακό σύστημα. Αυτό επειδή ορισμένα σωματίδια που εισπνέουμε μπορεί να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.

Διαβάστε ακόμα: Κυψέλη: Το τσιμέντο δεν ήταν ούτε αθηναϊκός σχιστόλιθος - Τι είναι το υλικό και η σύνδεση με ρήγμα

Άλλοι μπορεί να πάσχουν σοβαρά, άλλοι λιγότερο ή και καθόλου. Όσοι πάσχουν από νοσήματα της καρδιάς και του πνεύμονα και εισπνεύσουν σκόνη, μπορεί να υποστούν παρόξυνση της υποκείμενη νόσου τους. όμως από περιστασιακή έκθεση δεν μπορεί να προκύψει νέα νόσος.

Για παράδειγμα όσοι πάσχουν από βρογχικό άσθμα, περίπου το 8% του πληθυσμού ή από χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, μία νόσο κυρίως των καπνιστών, από την οποία πάσχουν περίπου 800.000 άτομα στην Ελλάδα, μπορεί να βιώσουν παρόξυνση της νόσου.

Όταν εκτεθούν αλόγιστα σε μεγάλα επίπεδα σκόνης μπορεί η νόσος να επιδεινωθεί ή να "ξυπνήσει". Τα ευάλωτα άτομα πρέπει να μένουν μέσα στο σπίτι με κλειστά παράθυρα και να μην βγαίνουν έξω εάν δεν υπάρχει μεγάλη ανάγκη, και μόνο με μάσκα. 

Έχει παρατηρηθεί ότι υπάρουν αυξημένες επισκέψεις στα ιατρεία και στα νοσοκομεία, σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα που έχουν εκτεθεί για μεγάλες περιόδους σε βαριά επίπεδα αφρικανικής σκόνης.

Το καλύτερο είναι να μην εκτίθεται κανείς, αλλά υπάρουν και φάρμακα, κυρίως εισπνεόμενα, που μπορούν να βελτιώσουν έναν τέτοιο παροξυσμό».

Αυτό το άρθρο στο Reader δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη γνωμάτευση ενός ιατρού. Για οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας έχετε, θα πρέπει να απευθυνθείτε σε κάποιο επαγγελματία υγείας.